کودکانه ها در کاریکلماتورهای پرویز شاپور

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه گیلان

چکیده

پرویز شاپور- پدر کاریکلماتور ایران- از معدود چهره‌هایی است که توانست در دو حوزه‌ی طنز کلامی و ترسیمی، تصاویری شاعرانه، طنزآمیز و کودکانه بیافریند و هم‌زیستی مسالمت‌آمیزی بین خود با طبیعت و اشیاء بی‌جان برقرار کند که اغلب صورتی فانتزی، شیطنت‌آمیز و کودکانه دارد. در هشت کتاب او با عنوان قلبم را با قلبت میزان می‌کنم، این کودکانه‌ها به شش صورت و اغلب با زیرساختی فانتزی دیده می‌شوند که عبارتند از: ۱. همذات‌پنداری؛ ۲. بازی‌ها؛ ۳. شیطنت‌ها؛ ۴. استدلال‌های کودکانه؛ ۵. آرزوهای کودکانه؛ ۶. تصاویر کاریکاتوری کودکانه. افزون بر این، سیر کودکانه‌ها در هشت‌کتاب شاپور سیری نزولی است؛ اما هیچ‌گاه ترک نمی‌شود. از میان کودکانه‌هایش، هم‌ذات‌پنداری بیش‌تر غلبه دارد. مقاله‌ی حاضر در نظر دارد با تحلیل محتوایی، از نوع استقرای تام، مجموعه‌ی هشت‌کتاب شاپور بررسی کند و ضمن معرفی کوتاه شاپور و فضای کودکانه‌هایش، به ارتباط مثلثی شاپور با کودک، متن کودکانه و فن‌ کودکانه‌نویسی او بپردازد.
واژه‌های کلیدی:
 

کلیدواژه‌ها


اصلانی، محمدرضا. (1387).  فرهنگ واژگان و اصطلاحات طنز. تهران: کاروان.

افروز، غلامعلی. (1389). مباحثی در روان‌شناسی و تربیت کودکان و نوجوانان. تهران: انجمن اولیاء مربیان.

جیمز، آلیسون؛ کریس جنکیس و آلن پروت. (1385). جامعه‌شناسی دوران کودکی. تهران: ثالث.

حجوانی، مهدی. (1389). زیبایی‌شناسی شعر کودک. تهران: سخن.

خسرونژاد، مرتضی. (1387). دیگرخوانی‌های ناگزیر، رویکردهای نقد و نظریه‌ی ادبیات کودک. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.

سلاجقه، پروین. (1387). از این باغ شرقی. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.

شاپور، پرویز. (1387). قلبم را با قلبت میزان می‌کنم. (مجموعه‌ی هشت‌کتاب کاریکلماتور). تهران: مروارید.

ضیایی، محمدرفیع. (1388). کتاب طنز 3. به اهتمام عبدالجواد موسوی. تهران: سوره‌ی مهر.

طالبیان، یحیی و فاطمه تسلیم جهرمی. (1388). «ویژگی‌های زبان طنز و مطایبه در کاریکلماتورها». مجله‌ی فنون ادبی، دانشگاه اصفهان، سال 1، شماره‌ی 1، پاییز و زمستان، صص 15-24.

فتوحی، محمود. (1385). بلاغت تصویر. تهران: سخن.

قزل‌ایاغ، ثریا. (1388). ادبیات کودکان و نوجوانان و ترویج خواندن. تهران: سمت.

گرین، جاناتان. (1387). پندنامه‌ی غرغریون. مترجم: محمدعلی مختاری، تهران: ویستار.

متیوز، گرت. بی. (1387). «داستان‌های تفننی- فلسفی». ترجمه‌ی روحیه نظیری‌پور. دیگرخوانی‌های ناگزیر: مرتضی خسرونژاد، تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، صص359-365.

نظری، نجمه. (1389). «پایین‌آمدن درخت از گربه» (نگاهی به کاریکلماتورهای شاپور). مجله‌ی مطالعات زبانی‌بلاغی، دانشگاه سمنان، سال 1، شمار‌ی 1، صص141-160.

نیکولایوا، ماریا. (1387). «بزرگ‌شدن، دو راهی ادبیات کودک». مترجم: غزال بزرگمهر. دیگرخوانی‌های ناگزیر: مرتضی خسرونژاد، تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، صص 539-497.