بررسی واژگان خوانداری کودکان دبستانی و مقایسه‌ی آن‌ها با واژگان نوشتاری آنان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده

وجود کتاب مناسب و درخور ویژگی­های کودک، در ایجاد انگیزه و عادت مطالعه بسیار مؤثر است. کتاب کودک و نوجوان هم از نظر موضوع و هم از نظر سبک نگارش، نباید از محدوده‌ی توانایی­های ذهنی او فراتر باشد. اگر واژگان به کار رفته در متن کتاب در حد توانایی­ها و قابلیت­های زبانی کودک نباشد، در انتقال مفاهیم و تجارب به کودک موفق نخواهد بود. پژوهش حاضر با هدف بررسی و استخراج واژگان پایه‌ی خوانداری کودکان دبستانی، و سپس مقایسه‌ی این واژگان با واژگان نوشتاری کودکان دبستانی انجام گرفته است. این پژوهش از نوع اکتشافی و مقیاس به کار رفته در آن، مقیاس اسمی است. جامعه‌ی مورد بررسی شامل مجموعة کتاب­های داستانی کودکان دبستانی (شامل گروه‌های سنی «ب»، «ج» و «ب و ج») است که از سوی شورای کتاب کودک مناسب تشخیص داده شده‌اند. ابزار اجرای این پژوهش نرم­افزاری است که به زبان برنامه­نویسی دلفی و مطابق با سؤالات و ویژگی‌های خاص این پژوهش طراحی شده است. در این پژوهش 162650 صورت زبانی و 6155 واژه به دست آمده و در نهایت  1602 واژه به عنوان واژگان پایه‌ی خوانداری معرفی شده است. یافته­های پژوهش نشان می­دهد که هم­خوانی واژگان خوانداری و نوشتاری در زیرگروه­های فعل ساده، عناصر طبیعی و اندام و رنگ، «زیاد» و در زیرگروه­های واژگان علمی، دین، ورزش، شهرها، اصطلاحات و مصدر، «خیلی کم» و در دیگر زیرگروه­ها «کم» بوده است. همچنین بر اساس یافته­های پژوهش، در مجموع هم­خوانی و مطابقت واژگان خوانداری و نوشتاری این گروه سنی «کم» بوده است.

کلیدواژه‌ها


بدره­ای، فریدون. (1352). واژگان نوشتاری کودکان دبستانی ایران. تهران: فرهنگستان زبان ایران.
پاول، رونالد ار. (1379).روش­های اساسی پژوهش برای کتابداران، ترجمه: نجلا حریری. تهران: دانشگاه آزاد اسلامی، مرکز انتشارات علمی.
حافظی، علیرضا. (1380). «ادبیات کودک، ادبیات تدریج است: بحثی در روان­شناسی مخاطب کودک و نوجوان». پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان، سال 7، شماره‌ی 26، صص3-13.
دیانی، محمدحسین. (1369). روش‌های تحقیق در کتابداری. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
سحابی راسخ، سارا. (1380). «کتابخوانی کودکان». پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان، سال 7، شماره‌ی 24‌، ص 90.
سیدآبادی، علی اصغر. (1380). «ادبیات کودکان متوسط، تأملی در مبحث مخاطب شناسی ادبیات کودک و نوجوان». پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان، سال 7، شماره‌ی 25، صص 20-11.
عطایی، غلامعلی. (1377). «اهمیت و ضرورت خواندن و مطالعه در جهان امروز». پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان، سال 4، شماره‌ی 13، ص 91.
علاقه­مندان، جعفر. (1380). «واژگان پایه در خدمت ادبیات کودکان و برنامه­ریزی درسی». کتاب ماه کودک و نوجوان، صص80-84.
فکری، نادیا. (1382).  شناسایی و تحلیل واژگان نوشتاری کودکان دبستانی بر اساس نامه­های ارسالی آن‌ها به مجلات رشد نوآموز و رشد دانش آموز در سال‌های 1380-81. رساله‌ی کارشناسی ارشد دانشگاه شهید چمران اهواز.
یغمایی، جواد. (1383). کودک و مطالعه. تهران: کتابدار.
Baker, Scott., Simmons, Deborah C., Kameenui, Edward J., (2001). "Vocabulary Acquisition: Synthesis of the Research". Available at: http://idea.uoregon.edu/ ~ncite/documents/techrep/tech13.html
White, T. G., Graves, M. F., & Slater, W. H. (1990). "Growth of reading vocabulary in diverse elementary schools: Decoding and word meaning". Journal of Educational Psychology , 82 (2), 281-290.