مقایسه‌ی شگردهای اعمال اقتدار و آزادی در کتاب‏های داستانی‏ تصویری ایرانی و انگلیسی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه اصفهان

2 عضو هیات علمی دانشکده علوم تربیتی، دانشگاه اصفهان

3 عضو هیات علمی دانشکده علوم تربیتی دانشگاه اصفهان

چکیده

به‌نظرمی‌رسد که بحث در روشن‌سازی و کوشش در حل پارادوکس اقتدار و آزادی یکی از مهمترین مسأله‌های فلسفه‌ی ادبیات کودک هست. هدف این مقاله آن است که نوع نگاه نویسندگان به مقوله‏های اقتدار و آزادی را در ادبیات کودکان بر اساس شگردهایی که در کتاب‏های داستانی‏تصویری اعمال می‌گردد، کشف و بررسی کند. این پژوهش با روش تحلیل تأملی به بررسی تطبیقی دو کتاب داستانی تصویری "داستان خرگوش کوچولو" نوشته‏ی بیتریکس پاتر و "منم موش گرسنه، می‏خورمت درسته" نوشته‏ی مرتضی خسرونژاد خواهد پرداخت. پرسش‏های پژوهش ناظر به نوع نگاه این نویسندگان به مقوله‏های اقتدار و آزادی در ادبیات کودکان و مقایسه‏ی آنهاست از جمله: شگردهای کتاب داستانی‏تصویری فارسی و انگلیسی در تحقق بخشیدن به مقوله‏های "اقتدار و آزادی" کدامند؟ آیا نوع شگردهای یادشده و شیوه‏ی استفاده از آنها در دو اثر فارسی و انگلیسی متفاوت است؟ همچنین نوع نگاه نویسندگان فارسی و انگلیسی به مقوله‏های اقتدار و آزادی چگونه است؟
نوع عیان‏کردن شگردهایی که نویسندگان در آثار خود به کار گرفته‏اند، از سویی می‏تواند برای نویسندگان اهمیت داشته باشد از این لحاظ که به نظر می‏رسد نویسندگان گاه ناخودآگاه از این شگردها استفاده می‏کنند، و از سوی دیگر این عیان‏سازی شگردها می‏تواند مورد توجه منتقدان، مادران و پدران و حتی کودکان و نوجوانان قرار گیرد. نتایج نشان می‏دهد که دیدگاه نویسندگان نسبت به کودک، بر نحوه‏ی نگارش کتاب‏ها و چگونگی استفاده از شگردها مؤثر است.

کلیدواژه‌ها


پاتر، بیتریکس. (۱۳۸۳). داستان خرگوش کوچولو. ترجمه‏ی طاهره آدینه‏پور، تهران:  علمی و  فرهنگی.
خسرونژاد، مرتضی. (۱۳۸۴). «مفهوم کودکی و هدف‏های ادبیات کودک». مجله‌ی علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، ش۴۵، صص۱۵۴-۱۶۸.
ــــــــــــــــــ. (۱۳۸۷). منم موش گرسنه، می‏خورمت درسته. مشهد: آستان قدس رضوی؛ شرکت به‌نشر.
ــــــــــــــــــ. (۱۳۸۸). معصومیت و تجربه؛ درآمدی بر فلسفه‌ی ادبیات کودک، تهران: مرکز.
شعاری‏نژاد، علی‌اکبر. (۱۳۷۸). ادبیات کودکان. تهران: اطلاعات.
شکوهی، غلامحسین. (۱۳۸۷). تعلیم‏وتربیت و مراحل آن. مشهد: آستان قدس رضوی؛ شرکت به‌نشر.
قزل‏ایاغ، ثریا. (۱۳۸۶). ادبیات کودکان و نوجوانان و ترویج خواندن. تهران: سمت.
کم، فیلیپ. (۱۳۹۱). هم‏اندیشی؛ روش پرورش مهارت‏های تفکر. ترجمه‌ی مریم خسرونژاد، تهران: قطره.
گال، مردیت و همکاران. (۱۳۸۹). روش‏های تحقیق کمی و کیفی در علوم تربیتی و روان‏شناسی. ترجمه‌ی احمدرضا نصر و همکاران، ج۲، تهران: سمت.
نورتون، دنا. (۱۳۸۲). شناخت ادبیات کودک: گونه‏ها و کاربردها از روزن چشم کودک. ترجمه‌ی منصوره راعی و همکاران، ج۱، تهران: قلم.
نیکولایوا، ماریا. (۱۳۸۷). «بزرگ شدن؛ دوراهی ادبیات کودک». در دیگرخوانی‏های ناگزیر؛ رویکردهای نقد و نظریه‌ی ادبیات کودک، به‌کوشش مرتضی خسرونژاد، تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، صص۴۹۸-۵۴۷.
Hunt, P. (2006). “Introduction”, In Children’s Literature: Critical Concepts in Literary and Cultural Studies. Peter Huntو Vol. I,  London: Routledge. P. 1-7. 
Matthews, Garret B. (1994). The Philosophy of Childhood. Cambridge. MA: Harward University Press.
Nikolajeva, Maria & Carole Scott. (2006). How Picturebooks Work. New York and London: Routledge.
Nikolajeva, M. (2010). Power, Voice and Subjectivity for Young Readers. London: Routledge.
Potter, B. (1902). The Tale of Peter Rabbit. Retrieved 10 Aguest 2014 from http://www.peterrabbit.com/en/.
Zipes, J. (2006). The Oxford Encyclopedia of Children’s Literature. Vol. I, oxford university press.