تارنمای برهم‌کنشانه‌ی متن و تصویر با بررسی تطبیقی کتاب‌های داستانی‌تصویری برتر ایرانی و غیرایرانی (بر پایه‌ی نظریه‌ی ماریا نیکولایوا و کارول اسکات)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه شیراز

چکیده

هدف این پژوهش، واکاوی و مقایسه‌ی رابطه‌ی متن و تصویر، با توجه به سازه‌های داستانی، در کتاب‌های داستانی‌تصویریِ برگزیده‌ی ایرانی و خارجی است. پژوهش‌گران، در بررسی این نمونه‌ها که هدفمندانه و با نظر صاحب‌نظران هر گروه، گزینش شده‌اند، به واژه، جمله، پاراگراف، تک‌گستره‌، دوگستره، متن، تصویر، جلد و کل داستان توجه دارند. پژوهش پیشِ‌رو، بر پایه‌ی نظریه‌ی ماریا نیکولایوا و کارول اسکات بنا شده، اما راه خود را برای گشایش افقی تازه‌تر، بازگذاشته است؛ از این رو، در کنار رویکرد توصیفی‌تفسیری، به رویکرد تفسیری‌تجریدی نیز نزدیک شده و در بررسی آثار، هر دو راه تحلیل محتوای کیفی‌قیاسی و استقرایی را به روش تعریفی میرینگ (2000)، پیموده است. در پی چنین خوانشی، مبانی نظری مقوله‌های یادشده را پرداخته‌تر کرده و در زمینه‌ی رابطه‌ی متن و تصویر، به الگویی نو و همه‌جانبه‌تر رسیده که برای بیان آن، اصطلاح توصیفیِ «تارنمایِ برهم‌کنشی» را برگزیده است. یافته‌‌یِ جانبی این پژوهش، ارزش همراهی و گفت‌وگوی نویسنده و تصویرگر را برای خلق آثاری خلاق‌تر، گوشزد می‌کند.
این پژوهش نشان ‌داد، داستان‌های خارجی با ساختاری نو و معنادار و خلق گمانه‌زنی، سپیدخوانی، رفت‌و-برگشت‌های درون متنی و تصویری و... سنجیده و پرورده‌تر از داستان‌های ایرانی است و حتی چشم‌اندازی گسترده و پیچیده‌تر از راه‌کارهای نیکولایوا و اسکات، پیشِ روی مخاطب می‌گذارد.

کلیدواژه‌ها


احمدی، احمدرضا. (۱۳۶۹). هفت روز هفته دارم. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.

برنینگهایم، جان. (۱۳۸۳). به آب نزدیک نشو دخترم. ترجمه‌ی طاهره آدینه‌پور، تهران: علمی و فرهنگی.

ترهنده، سحر. (۱۳۸۸). «رابطه‌ای ناگزیر میان متن و تصویر». کتاب ماه کودک و نوجوان، ش۱۴۴، صص۷۱تا۷۸.

حدادی، هدا. (۱۳۸۶). دو دوست. تهران: شباویز.

سنداک، موریس. (۱۳۸۳). سفر به سرزمین وحشی‌ها. ترجمه‌ی طاهره آدینه‌پور، تهران: علمی و فرهنگی.

قائینی، زهره. (۱۳۹۰). تصویرگری کتاب کودکان؛ تاریخ، تعریف‌ها و گونه‌ها. تهران: مؤسسه‌ی فرهنگی‌هنری‌پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان.

لزرغلامی، حدیث. (۱۳۸۹). قوقولی غوغول. تهران: افق.

لیونی، لئو. (۱۳۸۳). آبی‌کوچولو و زردکوچولو. ترجمه‌ی طاهره آدینه‌پور، تهران: علمی و فرهنگی.

ناصرالاسلامی، ندا. (۱۳۸۷). رابطه‌ی نوشتار با تصویر در ادبیات کودک معاصر ایران. پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد تصویرسازی دانشگاه شاهد.

Chung, Yang li. (2006). “Recognizing The Narrative Art of a Picturebook: Word and Image Interactions in Anthony Browne's Gorilla”. Journal of Taipei municipal University of Education. Vol. 37, No.1, P. 1-16.    

Doonan, Jane. (1993). Looking at pictures in picture books. Stroud, England: Thimble Press.

Golden, J. M. (1990). The Narrative Symbol in Childhood Literature: Explorations in The Construction of Text. Berlin: Mouton de Gruyter.

Lewis, D. (2001a). Reading contemporary picturebook: Picturing text. London: Routledge Falmer.

Lewis, D. (2001b). “Showing and telling: the difference that makes a difference”. Reading Literacy and Language. Vol. 35, No. 3, P. 94-98.

Mayring, philipp. (2000). "Qualitative Content Analysis". Forum Qualitative Social Research. Vol. 1, No. 2. 

Maykut, Palema & Morehouse, Richard. (1994). Beginning Qualitative Research. London: The Falmer Press.

Mitchell, W. J. T. (1994). Picture theory: Essays on verbal and visual representations. Chicago: University of Chicago Press.

Nikolajeva, Maria & Scott, Carole. (2000). “The Dynamics of Picture book Communication”. Children's Literature in Education. Vol. 31, No. 4, P. 225-238.                   

-------------------- (2006) .How Picture books Work. Great Britain: Routledge.

Nodelman, Perry. (1988). Words About Pictures, The Narrative Art of Children's Pictures book. The University of Georgia Press.

Sipe, Lawrence. R .(1998). “How Picturs books Work: A Semiotically Framed Theory of Text-Picture Relationships”. Children's Literature in Education. Vol. 29, No. 2, P. 97-108.

Schwarcz, J.H. (1982). Ways of Illustrator, Visual Communication in Children's Literatur. Chicago: American Library Association.

Stephens, J. (1992). Language and ideology in children's fiction. London: Longman.

Thomas, Lisa carol. (2010). Exploring Second Graders' Understanding of The Text- Illustration Relationship In Picture Storybooks And Informational Picture Books. Kansas State University. Copyright by ProQuest LLC.