بررسی خشونت نمادین در رمان من نوکر بابا نیستم نوشته احمد اکبر پور

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشجو

چکیده

چکیده
رمان «من نوکر بابا نیستم» احمد اکبرپور از آثار حائز اهمیت و با ارزش ادبیات کودک و نوجوان است. این اثر، کمتر نقد و ارزیابی شده است. در مقاله‌ی حاضر با اتخاذ رویکردی جامعه‌شناختی به ارزیابی اثر پرداخته‌ایم و برای این منظور، از نظریه‌ی پیر بوردیو، بهره گرفته‌ایم. او در مباحث نظری خویش، مفهوم خشونت نمادین را طرح می‌کند که در معنای تحمیل مفاهیم و عقاید به طبقات و گروه‌های اجتماعی است. این تحمیل را ممکن است خانواده و مدرسه و آموزش پراکنده اعمال کند. در رمان مذکور، فرایند اعمال خشونت نمادین درقالب نوعی گذار از کودکی به بزرگسالی مطرح شده است. این رمان، ناموفق بودن مدرسه را در به‌انجام‌رساندن موفقیت‌آمیز این گذار به تصویر کشیده است. در این پژوهش بر خوانشی ویژه از اثر تأکید نموده‌ایم که آن را حاوی نگاهی انتقادی به نهاد مدرسه تلقی می‌کند. با این رویکرد، رمان احمد اکبرپور، رمانی انتقادی است که در متن خود نشانگر خشونت نمادین وارد بر نوجوان (قهرمان داستان) است.

کلیدواژه‌ها


آلتوسر، لویی. (۱۳۸۷). ایدئولوژی و سازوبرگ‌های ایدئولوژیک دولت. ترجمه‌ی روزبه صدرآرا، تهران: چشمه.
اکبرپور، احمد. (۱۳۸۷). من نوکر بابا نیستم. تهران: افق.
بامداد، رایکا. (۱۳۸۳). «یک پله به عقب؟». کتاب ماه کودک و نوجوان، سال۷، شماره۱۰، صص۹۶-۱۰۱.
بوردیو، پی‌یر. (۱۳۸۰). نظریه‌ی کنش. ترجمه‌ی مرتضی مردی‌ها، تهران: نقش و نگار.
پارسایی، حسن. (۱۳۸۹). «سه سوت اضافی؛ نقد و بررسی رمان سه سوت جادویی اثر احمد اکبرپور». کتاب ماه کودک و نوجوان، شماره۱۵۱، صص۱۳-۱۸.
جمشیدی‌ها، غلامرضا و شهرام پرستش. (۱۳۸۶). «دیالتیک منش و میدان در نظریه‌ی عمل پی‌یر بوردیو». نامه‌ی علوم اجتماعی، شماره۳۰، صص۱-۳۲.
جنکینز، ریچارد. (۱۳۸۵). پی‌یر بوردیو. ترجمه‌ی لیلا جوافشانی و حسن چاووشیان، تهران: نشر نی.
جیمز، آلیسون و همکاران. (۱۳۸۵). جامعه‌شناسی دوران کودکی؛ نظریه‌پردازی درباره‌ی دوران کودکی. ترجمه‌ی علیرضا کرمانی و علیرضا ابراهیم‌آبادی، تهران: ثالث.
حسام‌پور، سعید. (۱۳۸۹). «بررسی خواننده‌ی نهفته در داستان‌های احمد اکبرپور؛ بر پایه‌ی نظریه‌ی ایدن چمبرز». مطالعات ادبیات کودک، شماره۱، صص۱۰۱-۱۲۷.
ـــــــــــــ و سیدفرشید سادات‌شریفی. (۱۳۸۹). «بررسی خواننده‌ی نهفته در آثار ادب پایداری احمد اکبرپور». ادبیات پایداری، شماره۳و۴، صص۱۱۳-۱۴۶.
ـــــــــــــ و شیدا آرامش‌فرد. (۱۳۹۱). «نگاهی به ابعاد روایت‌مندی در داستان سه سوت جادویی احمد اکبرپور؛ بر پایه‌ی نظریه‌ی ماریا نیکولایوا». مطالعات ادبیات کودک، سال۳، شماره۱، صص۱۹-۴۶.
خسرونژاد، مرتضی. (۱۳۸۲). معصومیت و تجربه؛ درآمدی بر فلسفه‌ی ادبیات کودک. تهران: مرکز.
ربیعی وزیری، علی. (۱۳۸۵). «روایت هستی‌شناسی دو شقه؛ نقد قطار آن شب نوشته‌ی احمد اکبرپور». پژوهشنامه‌ی ادبیات کودک و نوجوان، شماره۴۴، صص۱۳۷-۱۳۹.
فرنیا، فاطمه و فریده پورگیو. (۱۳۹۲). «بررسی مفهوم توانمندسازی در داستان‌های احمد اکبرپور». مطالعات ادبیات کودک، شماره۷، صص۱۱۳-۱۳۶.
 کوهکن، مجید. (۱۳۸۵). «ایستگاه دوستی؛ نگاهی به کتاب قطار آن شب نوشته‌ی احمد اکبرپور». پژوهشنامه‌ی ادبیات کودک و نوجوان، شماره۴۴، صص۱۳۱-۱۳۶.
مکتبی‌فرد، لیلا. (۱۳۸۹). «منتقد درون متن؛ بازخوانی دو داستان نسبتاً متفاوت: غول و دوچرخه‌ و شاهزاده‌ی بی‌تاج و تخت زیرزمین». کتاب ماه کودک و نوجوان، شماره۱۵۶، صص۲۲-۲۶.
نقبایی، زهرا. (۱۳۹۰). «بهترین رمان نوجوان فارسی دهه‌ی هشتاد به انتخاب ۲۶ نویسنده و منتقد ادبیات نوجوان». اعتماد، ۲۶آبان، شماره۲۳۱۲، ص۹.