درنگی بر پیوندهای بینامتنی در داستان در باغ بزرگ باران می‌بارید نوشته‌ی احمدرضا احمدی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 رئیس بخش زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز

2 دانشجو

چکیده

چکیده
بینامتنیت رویکردی ادبی است که به منتقدان این امکان را می‌دهد تا به ‌شیوه‌ای علمی و نظام‌مند پیوندهای موجود در میان آثار ادبی را بررسی کنند. ژرار ژنت یکی از مهم‌ترین نظریه‌پردازان این رویکرد است که در کاربردی‌کردن آن نقش اساسی دارد. در این پژوهش داستانی از احمدرضا احمدی، نویسنده‌ی نام‌آشنای ادبیات کودک و نوجوان ایران، براساس نظریه‌ی بینامتنیت ژنت بررسی شده است. نام این داستان در باغ بزرگ باران می‌بارید است و در سال ۱۳۸۷ به چاپ رسیده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که میان این اثر با آثار دیگر احمدی پیوندهای بسیار ژرف و پنهان وجود دارد؛ پیوندهایی که در گستره‌ی روایت و به‌ویژه بخش‌های پایانی آن حضور دارند و بیشتر حاصل درهم‌آمیختگی چکیده یا گزیده‌ی داستان‌های پیشین او هستند؛ اما شناسایی آن‌ها تنها برای دوستداران داستان‌های احمدی و خوانندگان پیگیر آن‌ها امکان‌پذیر است؛ ازاین‌رو، بینامتنیت موجود در این داستان نمونه‌ای از بینامتنیتی است که ژنت آن را ضمنی می‌نامد.
واژه‌های کلیدی: بینامتنیت، داستان، در باغ بزرگ باران می‌بارید، احمدرضا احمدی، ژرار ژنت.

کلیدواژه‌ها


احمدی، احمدرضا. (۱۳۶۸). نوشتم باران، باران بارید. تهران: یگانه.

ـــــــــــــــــ . (۱۳۷۴). در بهار خرگوش سفیدم را یافتم. تهران: مرکز.

ـــــــــــــــــ . (۱۳۸۰الف). اسب و سیب و بهار. تهران: ماه‌ریز.

ـــــــــــــــــ . (۱۳۸۰ب). هفت کمان، هفت رنگ. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.

ـــــــــــــــــ . (۱۳۸۴الف). رنگین‌کمانی که همیشه رخ نمی‌داد. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.

ـــــــــــــــــ . (۱۳۸۴ب). همه‌ی آن قایق‌های کاغذی. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.

ـــــــــــــــــ . (۱۳۸۵الف). بهار بود. تهران: شباویز.

ـــــــــــــــــ . (۱۳۸۵ب). پسرک تنها روی برف. تهران: فرهنگ‌گستر.

ـــــــــــــــــ . (۱۳۸۶). باز هم نوشتم صبح، صبح آمد. تهران: شباویز.

ـــــــــــــــــ . (۱۳۸۷الف). در باغ بزرگ باران می‌بارید. تهران: افق.

ـــــــــــــــــ . (۱۳۸۷ب). قصه‌های پدربزرگ. تهران: افق.

آلن، گراهام. (۱۳۸۵). بینامتنیت. ترجمه‌ی پیام یزدانجو، تهران: مرکز.

باقری، نرگس. (۱۳۹۳). «بینامتنیت در فراداستانِ ʼقلب زیبای بابورʻ نوشته‌ی جمشید خانیان و مخاطب نوجوان». دوفصلنامه‌ی مطالعات ادبیات کودک، دفتر۵، شماره۲، صص۱-۲۴.

حق‌شناس، علی‌محمد. (۱۳۸۶). «مولانا و حافظ دو هم‌دل یا هم‌زبان؟». مجله‌ی نقد ادبی، شماره۲، صص۱۱-۲۸.

حکمت، شاهرخ. (۱۳۸۹). «عناصر بینامتنیت در غزل‌های سنایی و خاقانی». مجله‌ی اندیشه‌های ادبی، شماره۳، صص۳۳-۶۱.

رضایی دشت‌ارژنه، محمود. (۱۳۸۷). «نقد و تحلیل قصه‌ای از مرزبان‌نامه بر اساس رویکرد بینامتنیت». نقد ادبی، شماره۴، صص۳۱-۵۱.

رعیت حسن‌آبادی، علیرضا و محمدعلی زهرازاده. (۱۳۹۱). بینامتنیت و شعر حجم در کتاب هفتاد سنگ قبر اثر یدالله رویایی. مشهد: ثابت قدم؛ سامانه‌ی اطلاع‌رسانی چاپ و نشر ایران.

ساسانی، فرهاد. (۱۳۸۳). «بینامتنیت؛ پیشینه و پسینه‌ی نقد بینامتنی». بیناب، شماره۵و۶، صص۱۷۲-۱۸۵.

سبزیان، سعید. (۱۳۸۷). «بینامتنیت در رمان سرگشته در دنیای تورگنیف». کتاب ماه دین، شماره۱۳۴، صص۴۴-۵۰.

سیدی، سیدحسین. (۱۳۹۰). تغییر در معنایی در قرآن؛ بررسی رابطه‌ی بینامتنی قرآن با شعر جاهلی. تهران: سخن.

صفوی، کورش. (۱۳۷۶). «مناسبات بینامتنی»، در دانشنامه‌ی ادب فارسی. به‌سرپرستی حسن انوشه. ج۲، تهران: سازمان چاپ و انتشارات، ص۱۲۷۶.

طاهری، قدرت‌اله. (۱۳۸۷). «نقد بینامتنی سه اثر ادبی مسخ، کوری و کرگدن». نقد ادبی، شماره۴، صص۱۲۷-۱۵۱.

نامورمطلق، بهمن. (۱۳۸۶). «ترامتنیت مطالعه‌ی روابط یک متن با دیگر متن‌ها». پژوهشنامه‌ی علوم انسانی، شماره۵۶، صص۸۳-۹۸.

ـــــــــــــــــ . (۱۳۹۰). درآمدی بر بینامتنیت؛ نظریه‌ها و کاربردها. تهران: سخن

Gérard, Genette. (1982). Palimpsestes. La littérature au second degré. Paris: Seuil.

Latham, Don. (2008). “Empowering Adolescent Readers: Intertextuality in Three Novels by David Almond”.Children's Literature in Education, Vol. 39, PP. 213-226.

Lundin, Anne. (1998). “Intertextuality in Children's Literature”, Journal of Education for Library and Information Science, N. 3, PP. 210-213.

O’Sullivan, Emer. (2002). “Comparing Children's Literature”. GFL (German as a foreign language) Journal, Frankfurt, N. 2, PP. 32-56.

Wikie-stibbs, Christine. (2005). “Intertextuality and child reader”, In Understanding Children's Literature. by Peter Hant. Landan: Routledge.