تحلیل محیط شهری و عناصر آن در داستان‌های کودک و نوجوان از سال1370-1379

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه شیراز

چکیده

ادبیات داستانی، یکی از گونه­های ادبیات کودک و نوجوان است که به دلیل تنوع در موضوعات، شخصیت­ها، محیط­ها و... برای مخاطبان خود جذابیت بسیار دارد. از جمله موضوعات قابل بررسی در ارتباط با این گونه­ی ادبی، رویکرد نویسندگان به محیط زندگی کودکان و نوجوانان در دهه­های اخیر و شیوه­ی بازتاب ویژگی­های آن در داستان­هاست. در این پژوهش، محتوای 411 داستان تألیفی کودک و نوجوان از 20 نویسنده­ی برجسته­ی این حوزه- که برای نخستین بار در دهه­ی هفتاد انتشار یافته­اند، با هدف بررسی محیط شهری و ویژگی­های آن در این داستان­ها و میزان تأثیرپذیری نویسندگان از واقعیت­های جامعه­ی ایران در دهه­ی هفتاد، تحلیل کمّی و کیفی شده است. بر اساس نتایج حاصل از بررسی­های انجام شده، شهر به عنوان محیط اصلی 200 داستان و یکی از محیط­های توصیف شده در 31 داستان، در مجموع با 56٪، نخستین محیط داستان­های کودک و نوجوان دهه­ی هفتاد را تشکیل می­دهد و در شکل‌گیری سیمای آن، سه عاملِ گرایش نویسندگان به خلق داستان‌های واقع‌گرا، گرایش آن‌ها به توصیف زندگی طبقات محروم جامعه و تفاوت زمان وقوع حوادث برخی داستان­ها با زمان نگارش آن­ها، نقش دارد.
واژه­های کلیدی:
 

کلیدواژه‌ها


ابراهیمی، جعفر. (1378). جادوگران سرزمین بی­سایه. تهران: قدیانی، کتاب­های بنفشه.

ــــــــــــــ (1387). قلعه­ی سنگ­باران. تهران: مؤسسه­ی نمایشگاه­های فرهنگی ایران، نشر تکا.

اکبرپور، احمد. (1376). دنیای گوشه و کنار دفترم. تهران: خیام.

پژوهشنامه‌ی ادبیات کودک نوجوان. (1385). سال 12. شماره­های 45 و 46.

حسن­زاده، فرهاد. (1379). لولوی زیبای قصه­گو. تهران: پیدایش.

ــــــــــــــــ (1380). گاه روشن و گاه تاریک. تهران: مدرسه.

ــــــــــــــــ. (1381). عشق و آینه. تهران: پیدایش.

ــــــــــــــــ (1387). ماشو در مه. تهران: سوره­ی مهر.

ــــــــــــــــ (1388). کلاغ کامپیوتر. تهران: سوره­ی مهر.

ربانی، رسول. (1385). جامعه‌شناسی شهری. اصفهان: دانشگاه اصفهان.

سازمان مدیریت و برنامه­ریزی کشور. (1380). گزارش عملکرد دولت، 1376تا1380. تهران: سازمان مدیریت و برنامه­ریزی کشور، معاونت امور پشتیبانی، مرکز مدارک علمی و انتشارات.

شفیعی، شهرام. (1376). وقتی عروسک خواهرم شد. تهران: پیدایش.

 ـــــــــــــ (1382). دیشب مهتاب عروسی کرد. تهران: سروش.

غفارزادگان، داوود. (1376). آواز نیمه شب. تهران: نشر صریر.

کلهر، فریبا. (1373). پسران گل. تهران: زلال.

مرادی کرمانی، هوشنگ. (1387 الف). مربای شیرین. تهران: معین.

ــــــــــــــــــــــ (1387ب). مشت بر پوست. تهران: معین.

ــــــــــــــــــــــ (1387ج). مهمان مامان. تهران: نشر نی.

ــــــــــــــــــــــ (1388). لبخند انار. تهران: معین.

میرکیانی، مهدی. (1376). چشم آبی­ها. تهران: پیام آزاد.

نجفی، عبدالمجید. (1374). پرنده­های سحرآمیز. تهران: سروش.

ـــــــــــــــــ. (1378). از ایستگاه چهارم تا سال گندم. تهران: کتاب­های قاصدک.

یوسفی، محمدرضا. (1378). ستاره­ای به نام غول. تهران: قدیانی، کتاب­های بنفشه.

ـــــــــــــــــ (1380الف). خواب یک ستاره. تهران: امیرکبیر، کتاب­های شکوفه.

ـــــــــــــــــ (1380ب). قصه­های آیینه. تهران: شباویز.