ترجمه‌ی ادبیات کودکان: بررسی ترجمه‌ی اسامی خاص شخصیت‌ها به طور ویژه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه ولی عصر رفسنجان

چکیده

مقاله‌ی حاضر بر آن است تا در گام نخست، تفاوت‌های بین ادبیات کودکان و بزرگ‌سالان را از منظر روش‌های ترجمه مشخص کند و سپس به رویکردهای ترجمه‌ی اسامی خاص شخصیت‌ها در ادبیات کودکان بپردازد. بخشی از ترجمه‌های فارسی «قصه‌های پریان»، اثر‌ هانس کریستن اندرسون به عنوان نمونه‌ای از ادبیات کودکان تک‌وجهی و بخش‌هایی از داستان‌های بلندی مانند «دیوید کاپرفیلد» اثر چارلز دیکنز و «ماجراهای آلیس در سرزمین عجایب» از لوییس کارول به عنوان نمونه‌هایی از ادبیات کودکان چندوجهی  مورد بررسی و مقایسه با روش‌های رایج در ترجمه‌ی ادبیات کودکان قرار می‌گیرند. از نتایج مطالعه‌ی حاضر چنین برمی‌آید که ادبیات کودکان به ویژه ادبیات کودکان تک‌وجهی به لحاظ ماهیت حاشیه‌ای در نظام چندگانه‌ی ادبی بیش‌تر مورد اقتباس مترجمان قرار می‌گیرد؛ درحالی‌که کاربرد این شیوه‌ها در ترجمه‌ی ادبیات بزرگ‌سالان پسندیده نیست. درحقیقت، ادبیات کودکان در مقایسه با ادبیات بزرگ‌سالان بیش‌تر بومی‌سازی می‌شود. علاوه‌براین، می‌توان ده روش متفاوت در ترجمه‌ی اسامی خاص شخصیت‌های ادبیات کودکان به‌کار برد که از این قرارند: بازآفرینی، بازآفرینی و اضافه کردن توضیحات به متن، جایگزینی اسم خاص مبدأ با نامی عام در زبان مقصد، انطباق اسم خاص با قواعد واجی‌آوایی زبان مقصد، جایگزینی اسم خاص با نامی آشناتر از زبان مبدأ و یا نامی با عملکرد یکسان و آشنا برای ملل متفاوت، حذف کردن، معادل‌یابی، جایگزینی اسم مبدأ با نامی در زبان مقصد که معنای ضمنی متفاوتی دارد، جایگزینی اسم خاص با نامی دیگر از زبان مقصد (جانشینی)، جایگزینی اسم خاص با اسم خاص معادل آن در زبان مقصد. این رویکردهای ترجمه بر حفظ نقش اسامی خاص متن مبدٲ نقش بسزایی دارند.                                               
واژه‌های کلیدی:

کلیدواژه‌ها


دیکنز، چارلز. (1367). سرگذشت دیوید کاپرفیلد. ترجمه‌ی مسعود رجب‌نیا، تهران: سپهر

کریستن اندرسون.‌ هانس. (1383). قصه‌های‌ هانس کریستن اندرسون.ترجمه‌ی بهمن رستم‌آبادی، تهران: محراب قلم.

هاشمی میناباد، حسن. (1377).  نگاهی دیگر بر آلیس در سرزمین عجایب. تهران: چامه.

Andersen, H. (1870). Fairy tales. Retrieved 10 November 2009 from http://hca.gilead.org.il

Aguilera, E. (2008). The translation of proper names in children literature. Retrieved 6 September 2010 from http://ler. Letras. up. pt/ uploads/ ficheiros/4666.pdf.

Carroll, L. (1865). "Alice adventures in wonderland". Retrieved 10 November 2009 from   http://www.literature.org/authors/ carroll-lewis/alices-adventures-in-wonderland/

Collie, J. V. and Verschueren, W. P. (2006). Children literature in translation: challenges and strategies. UK: St. Jerome Publishing                                                       

Dickens, ch. (1850). "David copperfield". Retrieved 8 December  2009 from http://www.online-literature.com/dickens/ copperfield

Jaleniauskiene, E& Cicelyte. (2009). "The strategies for translating proper names  children literature". Studies about language.  Retrieved 6 September 2010 from   http://www.Kalbos.lt/Zarnalai/15 numeris/06.pdf                                                                    

Kalashnikov, A. (2008). "Proper names in translation of fiction". Translation Journal.          Retrieved 6 September 2010 from http://translationjournal.net/journal/35  proper names.htm

Klinberg, G. (1986). Children’s fiction in the hands of the translators. Lund:  CWK         Gleeerup  

Lotman, J. (1976). "The content and structures of the concept of literature."' PTL: A Journal for Descriptive Poetics and Theory of Literature. Vol (1) No(2) :339-56.

Mizani, S. & Mortahan, M. (2009). "Proper name and translation". Translation Journal. Retrieved 6 September 2010 from http://translationjournal.net/ journal/45 proper.                     htm.   

Newmark, Peter. (1988). A Textbook of Translation. London: Prentice Hall                                     

 Oittinen, R. (2000). Translating for children. New York and London:Garland  Publishing, Inc. 

Shavit, Z. (1986). Poetics of children literature. Athens and London: University of  Georgia Press.

Venuti, L. (1995). The translator`s invisibility: a history of translation. London and New York: Routledge.