بررسی نقش‌های جنسیتی در «خاله سوسکه»

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه شیراز

چکیده

هدف این مقاله بررسی نقش­های جنسیتی و چگونگی القای آن­ها به مخاطب، جایگاه اختصاص یافته به زنان از سوی نظام مردسالار، نقش­های همسر و دختر، نگاه مرد و رابطه­ی زن و طبیعت در داستان خاله سوسکه از قصّه­های صبحی است. شیوه­ی پژوهش بر اساس تمایز جنس و جنسیت و در چارچوب نظریه­ی فمنیسم (زن‌گرا) است. به غیر از اشاره­های بسیار مختصر در سه کتاب، تاکنون درباره­ی این داستان نوشتاری پژوهشی انجام نگرفته است. یافته­های پژوهش نشان می­دهد، گفتمان مردسالار در ساختن عناصر زیر نقش مهمی دارد: ساختن نقش­های جنسیتی و ارزش­ها و ملاک­های مرتبط با آن­ها؛ ارائه و القای آن­ها به مخاطب از راه­های گوناگون از جمله ادبیات کودک. گفتنی است موارد پیش­گفته، نظام مردسالاری را در نظام اجتماعی فرهنگی تقویت می­کند.
واژه‌های کلیدی:
                                                                                                                           

کلیدواژه‌ها


استیونز، جان. (1388). «جنسیت و نوع ادبی». ]ترجمه­ی اسماعیل حسینی[؛  دیگرخوانی­های ناگزیر. به کوشش مرتضی خسرونژاد،‌ تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.

پاینده، حسین. (1385). نقد ادبی و دموکراسی: جستارهایی در  نظریه و نقد ادبی جدید. تهران: نیلوفر.

خسرونژاد، مرتضی. (1389). معصومیت و تجربه: درآمدی بر فلسفه ادبیات کودک. تهران: نشر مرکز.

زایپس، جک. (1388). «خاستگاه­های قصّه­های پریان». ]ترجمه­ی فریده پورگیو[؛  دیگرخوانی­های ناگزیر. به کوشش مرتضی خسرونژاد،‌ تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.

مارزلف، اولریش. (1371). طبقه‌بندی قصّه‌های ایرانی. ترجمه­ی کیکاوس جهانداری. تهران: سروش.

مهتدی، فضل‌الله. (1380). ویراستار. «خاله سوسکه.» قصّه‌های صبحی. تهران: جامی.

محمدی، محمدهادی و زهره قایینی. (1384). تاریخ ادبیات کودکان ایران. ج اول. تهران: نشر چیستا.

 

Cixous, H. (2004). “The Newly Born Woman.” Literary Theory: An Anthology. Eds. Julie Rivkin and Michael Ryan. MA: Blackwell: 384-354.

Glover, D. & Cora K. (2009). Genders. London: Routledge.

Goodman, Lizabeth and Alison Smith. (1996). “Literature and Gender.” Approaching Literature: Literature and Gender. Ed. Lizabeth Goodman. London: Routledge. 1-39.

Hourihan, M. (2005). Deconstructing the Hero: Literary Theory and Children’s Literature. London: Routledge.

Levorato, A. (2003). Language and Gender in Fairy Tale Tradition: A Linguistic Analysis of Old and New Story Telling. New York: Palgrave Macmillan. 

Parsons, L T. (2004). “Ella Evolving: Cinderella Stories and the Construction of Gender-Appropriate Behavior.” Children’s Literature in Education, 35.2 (June): 135-154.

Tong, R. (2009). Feminist Thought: A More Comprehensive Introduction. Colorado: Westview Press.

Wanamaker, A. (2008). Boys in Children's Literature and Popular Culture: Masculinity, Abjection, and the fictional Child. New York: Routledge.