خوبی‌نامه، اندرزنامه‌ای قدیمی و ناشناخته

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه پیام نور

چکیده

 سیر تاریخی ادبیات کودک در زبان فارسی نشان می­دهد که از دیرباز و حتی پیش از اسلام آثاری با محوریت کودکان به رشته­ی تحـریر در آمده است که البته بیش از همه جنبه­ی پند و اندرز در آن­ها دیده می­شود؛ از آن جمله می­توان به اندرز آذرباد مَهرَسپندان (تفضلی، 1377: 182) و یا پُس دانشن کامگ (همان، 164) اشاره کرد. توجه به کودکان در آثار پس از اسلام نیز چه به صورت کتاب مستقل و چه به طور اشاره­وار و گذرا ادامه داشت که برای نمونه به قابوس­نامه­ی عنصرالمعالی، نصاب الصبیانِ ابونصر فراهی، بهارستانِ جامی، گلستان سعدی و بسیاری دیگر از این دست آثار می‌توان اشاره کرد. اما گرایش بیش از پیش به ادبیات کودک در عصر قاجار به چشم می‌خورد. در این هنگام اندک اندک به گونه­های مختلف ادبیات کودک رایج توجه شد و از این میان  می­توان به ترجمه­ی آثار غربی، ساده­نویسی داستان­های کهن مانند کلیله و دمنه و مرزبان­نامه، کتاب­های درسی و اندرزنامه­ها برای کودکان اشاره کرد.

کلیدواژه‌ها


باستانی پاریزی، محمدابراهیم. (1384). بارگاه خانقاه در کویر هفت کاسه. تهران: نشر علم.

بامداد، مهدی (1351). شرح حال رجال ایران. ج 6، تهران: زوار.

تابنده، سلطان‌حسین (1384). نابغه­ی علم و عرفان. تهران: حقیقت.

تفضلی، احمد (1377). تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. تهران: سخن.

جامی، عبدالرحمان (1374). بهارستان. تصحیح اسماعیل حاکمی. تهران: اطلاعات.

زرین‌کوب، عبدالحسین (1369). دنباله­ی جستجو در تصوف ایران. تهران: امیرکبیر.

سعدی، مصلح‌الدین (1368). گلستان. تصحیح غلامحسین یوسفی. تهران: خوارزم.

سلطانی‌گنابادی، محمدباقر (1371). رهبران طریقت و عرفان. تهران: محبوب.

شیرازی، معصوم علی (1382). طرائق الحقایق. تصحیح محمدجعفر محجوب. تهران: سنایی.

عنصرالمعالی، کیکاوس (1378). قابوس‌نامه. تصحیح غلامحسین یوسفی. تهران: علمی و فرهنگی.

غفاری، سعید (1379). گامی در ادبیات کودکان و نوجوانان. تهران: دبیزش.

فراهی، ابونصر (1374). نصاب الصبیان. تهران: مجمع علمی اسلامی.

گنابادی، نورعلی (1347ق). خوبی‌نامه. به خط علی‌اکبر خطاط خراسانی. به کوشش نعمت الله خان شجاعی. تهران: مطبعه­ی علمی، چاپ سنگی.

گنابادی، نورعلی (1346).صالحیه. تهران: چاپخانه­ی دانشگاه تهران.

محمدی، محمدهادی و زهره قایینی (1383). تاریخ ادبیات کودکان ایران. جلد سوم، تهران: چیستا.

نوایی، عبدالحسین نوایی (1380). اثر آفرینان. زیر نظر کمال حاج سید جوادی، جلد ششم، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.