مفصل‌بندی بینش دووجهی در ساختار اسطوره‌ای رمان «سنجاب‌ماهی عزیز»

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه گیلان

چکیده

چکیده
بینش دووجهی/ تفکر دوسویه­گی یکی از بنیادی­ترین بن­مایه­های اسطوره­ای است که در ادبیات و روایت­های داستانی بازآفرینی و بازتولید می­شود. در آگاهی اسطوره­ای فاصله­ی زمانی و مکانی امور، اشیاء و پدیدار ازبین­می­رود، عناصر ناهمگون و متضاد و همه­ی تمایزات و تقابل­ها به­گونه­ای درون فضا- مکان و زمان اسطوره­ای و مقدس توزیع، مفصل­بندی و معنا می­شوند. جستار حاضر با تکیه بر بینش دووجهی/ دوتایی به تحلیل و مفصل­بندی مفاهیم، پدیده­ها و بن­مایه­های اسطوره­ای در رمان سنجاب‌ماهی عزیز از فریبا دیندار می­پردازد. زیرساخت دووجهی در همه­­ی مفاهیم و پدیده­های داستان، درهم­تنیده و موازی پیش­می­رود. نینا دختر نوجوانی است که با دشواری­های سن بلوغ درگیر است: تجربه­ی توأمان جهان کودکی و ورود به جهان بزرگسالی، تجربه­ی مرگ آیینی/ فرایند آیین گذار و تولد دوباره و پیوستگی معنای زندگی خویش با مرگ پدر؛ همه­ی این دوسویه­گی­ها در لایه­لایه­ی دو زمان خطی(تقویمی و واقعی) و زمان حلقوی (اسطوره­ای و بی­کران) و مکان ملموس زندگی نینا و مکان ماندالاگونه­ی او پیش می­رود. این پژوهش نشان می­دهد که چگونه نینا در فرایند نامه­نگاری به شخصی ناشناس/ آقای ماهی از تضادها، تناقض­ها و درگیری­های درونی­اش می­گذرد و در رسیدن به فردیت و وحدت، هم به بلوغ جسمانی می­رسد و هم با پذیرش مرگ پدر، به آرامش و بلوغ روحی و اجتماعی دست می­یابد.
واژه­های کلیدی: آیین‌گذار، بینش دووجهی، تفکر اسطوره­ای، رمان نوجوان، سنجاب‌ماهی عزیز.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Articulation of Dual Vision in Mythical Structure of “Dear Squirrelfish”

چکیده [English]

The presence of myth at the center of events and affairs, human’s need to connect with holy endless time and place and the media role of myth for human’s connection to cosmological end and totality results in reproduction, reconstruction, and recreation of thought, vision and mythological motifs. washed away and all heterogeneous and contradictory and all distinctions and conflicts in some way are distributed, articulated, and signified in mythical and holy space-place and time. The present article depending on two-sided/ dual vision deals with analysis and articulation of terms, phenomena, and mythical motifs in Fariba Dindar’s “Dear Squirrelfish” novel. This contradictory and dual living is rooted in Nina’s thought, main character of the story. Nina recognizes and calls herself a ‘squirrelfish’. She has a dual living, like squirrel and fish. This idea moves on, interwoven and parallel, in all the terms and phenomena’s of the story. She is a teenager girl who is involved with difficulties of puberty. The simultaneous experience of childhood world and entering adulthood world, the experience of ritual death/ the process of rites of passage and reborn, and the continuity of meaning of one’s own life with father’s death and all this dualities goes on in all layers of two linear times (calendar and real) and circular time (mythical and endless) and Nina’s tangible living place and her mandala-like space. This research indicates that how Nina by sheltering in her holy place (a lake and a tree called Cherney) and connecting to magical time and eternal present, in the process of letter-writing to an unknown person called Mr. Fish passes her inner conflicts, contradictions, and involvements and in reaching individuality and unity, reaches physical maturity also by accepting father’s death finds serenity and spiritual and social maturity

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mythical Thought
  • Dual Vision
  • Rites of Passage
  • Teenager Novel
  • Dear Squirrelfish
الیاده، میرچا.(۱۳۶۸). آیین‌ها و نمادهای آشناسازی رازهای زادن و دوباره زادن. ترجمه­ی نصرالله زنگویی، تهران: آگاه.
ـــــــــــ.(1384). اسطور­ه­ی بازگشت جاودانه. ترجمه­ی بهمن سرکاراتی، تهران: طهوری.
ـــــــــــ.(1393). تصاویر و نمادها. ترجمه­ی محمدکاظم مهاجری، تهران: آمه.
ـــــــــــ.(1395). آیین­ها و نمادهای تشرف؛ اسرار تولد و نوزایی. ترجمه­ی محمدکاظم مهاجری، تهران: پارسه.
ـــــــــــ.(1396). اسطوره و واقعیت. ترجمه­ی مانی صالحی­علامه، تهران: کتاب پارسه.
ایگلتون، تری.(1380).پیش­درآمدی بر نظریه­ی ادبی. ترجمه­ی عباس مخبر، تهران: مرکز.
باوی، فهیمه و همکاران.(1396).«بررسی بازآفرینی شخصیت­های نمادین و اسطوره­ای شاهنامه در ادبیات کودک و نوجوان». مطالعات ادبیات، عرفان و فلسفه، شماره­ی 2، صص103-115.
بیرلین. ج. ن.(1389). اسطوره­های موازی. ترجمه­ی عباس مخبر، تهران: مرکز.
حسین­پور، سارا.(1391). بررسی کهن‌الگوی سفر در سه‌گانه پارسیان و من. پایان­نامه­ی کارشناسی­ارشد دانشگاه شیراز.
حسینی، مریم؛ قدرتی، حمیده.(1390). «نام­گزینی زنان در داستان­های هزار و یک شب». متن­پژوهی ادبی، شماره­ی 48، صص111-140.
دریدا، ژاک.(1381). مواضع. ترجمه­ی پیام یزدانجو. تهران: مرکز.
دوبوکور، مونیک.(1376). رمزهای زنده­جان. ترجمه­ی جلال ستاری، تهران: مرکز.
دیندار، فریبا.(1395). سنجاب­ماهی عزیز«خدا یکشنبه­ها و چهارشنبه­ها را برای ماهی­ها نیافریده است».تهران: هوپا.
رولینگ، جی. کی.(1381). هری­پاتر. ترجمه­ی ویدا اسلامیه، تهران: تندیس.
زمانی، فاطمه.(1397).«تحلیل روابط فرامتنی و بیش­متنی رمان راز کوه پرنده با شاهنامه». مطالعات ادبیات کودک، شماره­ی 2، صص77-98.
شایگان، داریوش.(1382).گستره­ی اسطوره/ گفت­وگوهای محمدرضا ارشاد با داریوش شایگان و... ، تهران: هرمس.
شوالیه، ژان؛ گربران، آلن.(1378). فرهنگ نمادها. ترجمه و تحقیق سودابه فضایلی، ج1، تهران: جیحون.
____________________.(1385). فرهنگ نمادها. ترجمه و تحقیق سودابه فضایلی، ج4، تهران: جیحون.
ــــــــــــــــــــــــ.(1388). فرهنگ نمادها. ترجمه و تحقیق سودابه فضایلی، ج3، تهران: جیحون.
ضیمران، محمد.(1392). گذر از جهان اسطوره به فلسفه. تهران: هرمس.
طارمی، فاطمه.(1391). اسطوره­پردازی در ادبیات نوجوان دهه هشتاد از منظر لوی استروس و رولان بارت. پایان­نامه­ی کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی تهران.
فریزر، جیمز جرج.(1386). شاخه­ی زرین: پژوهشی در جادو و دین. ترجمه­ی کاظم فیروزمند، تهران: آگاه.
قویمی، مهوش.(1388). «ارزش توصیفی نام­های شخصیت­ها در هزارویک شب». در مجموعه جهان هزار و یک شب، ترجمه­ی جلال ستاری، تهران: مرکز.
کاسیرر، ارنست.(1396). فلسفه صورت­های سمبلیک. ترجمه­ی یدالله موقن، تهران: هرمس.
کمبل، جوزف.(1396). قدرت اسطوره. ترجمه­ی عباس مخبر، تهران: مرکز.
کوپ. لارنس.(1390). اسطوره. ترجمه­ی محمد دهقانی، تهران: علمی و فرهنگی.
گریک، جو.(1394). مجموعه­ی قدرت­های عجیب. ترجمه­ی شهلا انتظاریان و محمود مزینانی، تهران: پیدایش.
لاج، دیوید و همکاران.(1393). نظریه­ی رمان. ترجمه­ی حسین پاینده، تهران: نظر.
مکاریک، ایرنا ریما.(1385). دانشنامه­ی نظریه­ی ادبی معاصر. ترجمه­ی مهران مهاجر و محمد نبوی، تهران: آگه.
هارلند، ریچارد.(1380). «دریدا و مفهوم نوشتار». ساخت­گرایی، پساساخت­گرایی و مطالعات ادبی، گروه مترجمان، به کوشش فرزان سجودی، تهران: حوزه­ی هنری.
ــــــــــــــ..(1385). درآمدی تاریخی بر نظریه­ی ادبیات از افلاتون تا بارت. گروه مترجمان، زیر نظر شاپور جورکش، تهران: چشمه.
یزدانی، رضا.(1397). تحلیل سازوکارهای آیین تشرف در داستان نوجوان. پایان­نامه­ی کارشناسی­ارشد دانشگاه گیلان.