بررسی محتوایی اشعار کودکانه ی پروین دولت آبادی بر قایق ابرها و گل بادام

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

ستاد گسترش زبان فارسی وایرانشناسی وزارت علوم

چکیده

در این مقاله مجموعه‎یاشعار کودکانه‌ی پروین دولت‌آبادی از کتاب بر قایق ابرها و گل بادام (مجموعه 284 شعر برای کودکان) بررسی و تحلیل محتوایی شده و مفاهیم گوناگون در آن مشخص گردیده است. مجموعه‌ی مضامین موجود در شش محور اصلی خلاصه شده است: مضامین طبیعت‌گرایانه، مضامین سرگرم‌کننده و لذت‌بخش، مضامین سیاسی- اجتماعی، مضامین دینی، مضامین آموزشی- علمی و مضامین‌تربیتی- اخلاقی. فراوانی هر مضمون در اشعار این کتاب مشخص شده و  سپس هر مضمون تحلیل و بر اساس معیارهای علمی به نقاط ضعف و قوت اشعار پرداخته شده است. یافته‌های پژوهش نشان داد که اشعار کودکانه‌‎ی پروین دولت‌آبادی از جهت محتوایی چه وضعیتی دارد. با بررسی مفاهیم گوناگون روشن شد مهم‌ترین مضمون اشعار کودکانه‎یدولت‌آبادی «امید» است که این مضمون با ‌ترکیب عنصر «خیال» برجسته‌ترین مشخصه‌ی شعر او به شمار می‌رود. توانمندی دولت‌آبادی در درآمیختن زبان کودکانه با مفهوم دنیای کودکی است.
واژه‌های کلیدی:

کلیدواژه‌ها


آقایاری، خسرو. (1375). آشنایی با ادبیات کودکان و معیارهای نقد و بررسی کتاب. تهران: سرآمد کاووش.

آیزنبرگ، نانسی. (1384). رفتارهای اجتماعی کودکان. ترجمه‌ی بهار ملکی، تهران: ققنوس.

احمدی، حسن و بنی‌جمالی شکوه‌السادات. (1384). روان‌شناسی رشد. تهران: پردیس 57.

بلالی، رقیه. (1379). «گفت‌وگو از جعفر قربانی». بخش گفت‌وگو، کتاب ماه کودک و نوجوان، سال 3، شماره‌ی 11، ص12-15.

حکیمی، محمود. (1384). سخنی درباره ادبیات کودکان و نوجوانان. تهران: روشنگران و مطالعات زنان.

حکیمی، محمود و کاموسی، مهدی. (1384). مبانی ادبیات کودک و نوجوان. تهران: آرون.

خسرونژاد، مرتضی. (1382). معصومیت و تجربه. تهران: مرکز.

دولت‌آبادی، پروین. (1377). بر قایق ابرها. تهران: رهگشا.

دولت‌آبادی، پروین. (1378). گل بادام. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.

زرقانی، سیدمهدی و عباسپور نوقانی، محبوبه. (1386). «بررسی محتوایی شعر کودک در دهه هفتاد (گروه‌های سنی الف، ب و ج)». مجله‌ی دانشکده‌ی ادبیات و علوم انسانی مشهد، شماره‌ی 159، صص169-194.

سادات اخوی، سیدمحمد. (1378). «مرزشناسی ادبیات دینی». کتاب ماه کودک و نوجوان، سال 2، شماره‌ی 21، صص6-9.

سیدآبادی، علی‌اصغر. (1378). «ادبیات کودک و رویکردهای جدید به دین». پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان، سال 5، شماره‌ی 17، صص10-19.

 ـــــــــــــــــ. (1380). در حاشیه شعر. تهران: ویژه نشر.

سهرابی، معصومه. (1372). ملاک‌های ارزشیابی کتاب‌های کودکان و نوجوانان. تهران: شورای کتاب کودک.

قزل‌ایاغ، ثریا. (1381). «اما و اگرهای ورود ادبیات کودک به دنیای سیاست». پژوهش‌‌نامه ادبیات کودک و نوجوان، سال 8، شماره‌ی 31، صص81-99.

کاموسی، مهدی. (1384). «پرسش‌های بنیادین در ادبیات کودک». کتاب ماه کودک و نوجوان، سال 8، شماره‌ی 11، ص123-129.

کیانوش، محمود. (1352). شعر کودک در ایران. تهران: آگاه

ماتسویی، تاداشی. (1363). ویرایش کتاب‌های کودکان. امامی، گلی، تنظیم از آتش جعفرنژاد، تهران: شورای کتاب کودک، چاپ آتلیه.

ماسن، پاول هنری و دیگران. (1380). رشد و شخصیت کودک. مهشید یاسایی، تهران: مرکز.

محمدی، محمّد. (1376). «تطبیق کیفیت تخیل در افسانه‌های کهن و نو». پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان، سال 3، شماره‌ی 10، صص 40-57.

محمدی، محمد‌هادی. (1378). روش‌شناسی نقد ادبیات کودکان. تهران: سروش.

 مرتضوی کرمانی، علیرضا. (1364). ضوابط و اصول نقد کتاب‌های کودکان و نوجوانان. تهران: کانون فرهنگ و هنر اسلامی.

نجاتی، حسین. (1374). نقش ‌تربیتی پدر در خانواده. تهران: ژرف.