بررسی تطبیقی ساختار و درون مایه‌ی لالایی‌ها‌ی فارسی و عربی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه شیراز

چکیده

لالایی­ها نخستین پیمان آهنگین و شاعرانه میان مادر و کودک است که طیف­های گوناگون از آرزوها، گلایه­ها، و نیایش­های مادرانه را درخود دارد و سینه به سینه از نسل­های گذشته به امروز رسیده است. با وجود گذشت زمان این نوع ادبی تازگی خود را حفظ کرده، به گونه­ای که هیچ نوع ادبی دیگر نتوانسته جایگزین آن شود. ویژگی دیگر لالایی­ این است که در همه­ی ادبیات­ها یافت می­شود و مخصوص ادبیات کشوری خاص نیست، از آن­جا که ادبیات تطبیقی میدانی گسترده­ برای کشف روابط پنهان میان ادبیات ملل گوناگون است؛ این مقاله برآن است تا لالایی­های فارسی و عربی را مورد بررسی تطبیقی قرار دهد و به مهم­ترین پیوندهای میان لالایی­ها در هر دو ادبیات اشاره کند. پژوهش صورت گرفته نشان می­دهد که ایجاد آرامش با تکرار مداوم ریتم­های خوشایند واگوکردن آرزوها و دردها و رنج­های مادران، زبان‌آموزی، اجتماعی کردن کودک و آموزش مفاهیم ارزشی جامعه، از مهم­ترین عناصر پیوند بین لالایی­ها در ادبیات فارسی و عربی است، هم‌چنین در هر دوی این لالایی­ها اثر طبیعت به خوبی آشکار است و طبیعت متمایز این دو سرزمین رنگ و بوی متفاوتی به این ترانه‌ها بخشیده و نیز باور‌های دینی مشترک پیوندی ناگسستنی میان آن­ها ایجاد کرده است.
واژگان کلیدی:
 

کلیدواژه‌ها


ایچیسون، جین. (1372). زبان و ذهن روان- زبان‌شناسی. ترجمه‌ی محمد فائض. تهران: نگاه.

پلووسکی، آن. (1368). ارزیابی کتاب‌های کودکان در کشورهای روبه رشد. ترجمه‌ی امیر فرهمندپور. تهران: سروش.

جمالی، ابراهیم. (1387). لالایی در فرهنگ مردم ایران. تهران: صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.

حسن­لی، کاووس. (1382). «لالایی­های مخملین نگاهی به خواستگاه و مضامین لالایی‌های ایرانی». مجله‌ی زبان وادبیات فارسی دانشگاه سیستان و بلوچستان. شماره­ی اول. صص61-80.

حکیمی، محمود. مهدی کاموس. (1382). مبانی ادبیات کودکان و نوجوانان، ادبیات دینی. تهران: آرون.

داد، سیما. (1385). فرهنگ اصطلاحات ادبی. تهران: مروارید.

زلط، احمد. (1997). أدب الطفوله اصوله و مفاهیمه. رؤی تراثیة. القاهرة: الشرکة العربیة للنشر و التوزیع.

سعیدجمال­الدین، محمد. (1390). ادبیات­تطبیقی پژوهشی تطبیقی در ادبیات فارسی و عربی. ترجمه‌ی سعید حسام­پور و حسین کیانی. شیراز: دانشگاه شیراز.

شفیعی کدکنی، محمدرضا. (1386). موسیقی شعر. تهران: آگاه.

طاهری، روح­انگیز. (1388). «لالایی در فرهنگ مردم ایران». کتاب ماه علوم اجتماعی، شماره‌ی 16، صص50-52.

علوان سلمان، محمد. (2008). الایقاع فی شعر الحداثة. الإسکندریة: العامریة .

فتوحی، محمود. (1386). بلاغت تصویر. تهران: سخن.

قزل‌ایاق، ثریا. (1385). ادبیات کودکان؛ تولد تا  سه سالگی. تهران: درخت بلورین.

ـــــــــــ . (1386). ادبیات کودکان و نوجوانان و ترویج خواندن. تهران: سمت.

کیانوش، محمود. (1379). شعر کودک در ایران. تهران: آگاه.

محمدی، محمدهادی و زهره قایینی. (1380). تاریخ ادبیات کودکان ایران (ادبیات شفاهی و دوران باستان). تهران: چیستا.

معروف، یحیی. (1385). العروض العربی البسیط. تهران: سمت.

معلوف، لویس. (1377). ترجمه المنجد. مترجم: مصطفی رحیمی. تهران: صبا.

مفتاح، محمد. (1992). تحلیل الخطاب الشعری (استراتیجیة التناص). بیروت: المرکز الثقافی العربی.

نورتون، دونا. (1385). شناخت ادبیات کودکان از روزنه چشم کودک، گونه‌ها. کاربردها ترجمه: منصوره راعی و دیگران. تهران: قلمرو.

وینگ، ریچارد. (1366). دعوت به شنیدن. ترجمه: محمد فائض. تهران: نگاه.

هدفیلد، جیمز آرتور. (1362). روان‌شناسی کودک و بالغ. ترحمه‌ی مشفق همدانی، تهران: صفی علیشاه.

 

ب: پایگاه­های اینترنتی

دهنون، أمال. (2008). «جمالیات التکرار فی القصیدة المعاصرة». مجلة کلیة الآداب و العلوم الإنسانیة، جامعة محمد خیضر بسکرة. العددان الثانی و الثالث. گرفته شده از پایگاه اینترنتی زیردر تاریخ 18/7/2010:

http://www.webreview.dz/IMG/pdf/12-3.pdf

سلیمان، محمد الفاضل.(2008/12/3).«أغانی المهد فی العالم». گرفته از سایت زیر در تاریخ15/6/2010:

www.//fadelslimen.ahlamountada.com/montada-f24/topic-t101.htm  

محمدحسین، حسین. (2008/27/4). موسوعة اهازیج وأغانی الأطفال الشعبیة - ملتقی البحرین. گرفته شده از سایت زیر در تاریخ15/6/2010:

www.bahrainonline.orgshowthead.php?t=131113