مقایسه‌ی افسانه‌های ایرانی‌، کتاب‌های داستانی- تصویری ایرانی و کتاب‌های داستانی- تصویری خارجی بر مبنای مؤلفه‌های تفکر فلسفی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه شیراز

چکیده

هدف پژوهش حاضر، مقایسه‌ی افسانه‌های ایرانی، کتاب‌های داستانی- تصویریایرانی و کتاب‌های داستانی- تصویری خارجی بر مبنای مؤلفه‌های تفکر فلسفی بوده است. داستان‌های  بررسی شده در این پژوهش 10 افسانه‌ی ایرانی، 10 کتاب داستانی- تصویری ایرانی و 10 کتاب داستانی- تصویری خارجی بود که به صورت تصادفی انتخاب شدند و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی قیاسی و بر اساس مؤلفه‌های تفکر فلسفی تحلیل شدند. نتایج پژوهش نشان داد که میان کتاب‌های داستانی- تصویری ایرانی و افسانه‌های ایرانی بر مبنای مؤلفه‌های تفکر فلسفی تفاوت چشم‌گیری دیده نمی‌شود، اما میان داستان‌های ایرانی و خارجی بر این مبنا تفاوت وجود دارد. کتاب‌های داستانی- تصویری ایرانی و افسانه‌های ایرانی از مؤلفه‌های تفکر فلسفی بیش‌تری نسبت به کتاب‌های داستانی- تصویری خارجی دارند. هم‌چنین مؤلفه‌هایی که در داستان‌های ایرانی نسبت به داستان‌های خارجی دیده می شد، مربوط به مهارت‌های کاوشگری هستند.
واژه‌های کلیدی:

کلیدواژه‌ها


اسلامی، محسن. (1382). ارائه‌ی الگویی برای طراحی و اجرای برنامه‌ی خواندن انتقادی و بررسی اثر آن بر تفکر انتقادی و نوشتن تحلیلی. پایان‌نامه دکتری  دانشگاه تربیت معلم تهران.
ایروانی، شهین و خدیجه مختاری. (1388). «تحلیل محتوای ادبیات کودکان برای یافتن مفاهیم بنیادین فلسفی». دومین همایش ادبیات داستانی کودکان و نوجوانان دانشگاه شیراز.
پریرخ، مهری؛ پریرخ، زهره و زهرا مجدی. (1388). «رد‌پای مفاهیم فلسفی در داستان‌های کودکان: پژوهشی پیرامون شناسایی عناصر مرتبط با آموزش تفکر فلسفی». دومین همایش ادبیات داستانی کودک و نوجوانان دانشگاه شیراز.
حسینی، زهره. (1384). «اصول داستان‌های فکری و مفاهیم موجود در آن‌ها». ویژه‌نامه‌ی فلسفه و کودک، بنیاد حکمت اسلامی صدرا، شماره‌ی 1، صص45-50.
خسرونژاد، مرتضی. (1390). چگونه توانایی اندیشیدن فلسفی کودکان را پرورش دهیم. مشهد: به‌نشر.
ـــــــــــــــــ (1389) معصومیت و تجربه (درآمدی بر فلسفه‌ی ادبیات کودک). تهران: مرکز.
ـــــــــــــــــ (1384 الف). [گفتگوی سعید ناجی با مرتضی خسرونژاد]. «درباره‌ی مؤلفه‌های ادبیات کودک و برنامه‌ی فلسفه برای کودکان و نوجوانان». کتاب ماه کودک و نوجوان. شماره‌ی 96، صص26-30.
ـــــــــــــــــ (1384 ب). «تمرکززدایی در ادبیات کودک هم هدف است و هم روش». کتابماه کودک و نوجوان. شماره‌ی 90، صص73-83.
فیشر، رابرت. (1385 الف) آموزش تفکر به کودکان. ترجمه‌ی مسعود صفایی مقدم و افسانه نجاریان، اهواز: رسش.
ـــــــــــ (1385 ب) آموزش و تفکر. ترجمه‌ی فروغ کیان‌زاده، اهواز: رسش.
قائدی، یحیی. (1389). [یحیی قائدی در گفتگو با خبرگزاری مهر]. «مارگارت شارپ در تبیین برنامه‌ی فلسفه برای کودکان بسیار فعال بود». برگرفته از سایت mehrnews. تاریخ بازیابی: 25/10/1389.
ــــــــــ (1384). «شهروندان کوچک: فلسفه برای کودکان، شهروندی و دموکراسی». خردنامه‌ی همشهری. شماره‌ی 54، صص 14-15.
کم، فیلیپ. (1389) با هم فکر کردن: کندوکاوهای فلسفی برای کلاس. ترجمه‌ی فرزانه شهرتاش و مژگان رشتچی، تهران: شهرتاش.
متیوز، گرت. بی. (1387). «داستان‌های تفننی‌-‌ فلسفی». ترجمه‌ی روحیه نظری‌پور، در دیگرخوانی‌های ناگزیر: رویکردهای نقد و نظریه‌ی ادبیات کودک، به کوشش مرتضی خسرو‌نژاد؛ با مقدمه‌ای از پیتر هانت. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
مکتبی‌فر، لیلا. (1389). بررسی تناسب محتوای داستان‌های تألیفی ایرانی برای کودکان گروه سنی «ج» با مهارت‌ها و مؤلفه‌های تفکر انتقادی. پایان‌نامه‌ی دکتری دانشگاه شهید چمران اهواز.
هجری، محسن. (1382). «ادبیات کودک و خردورزی فلسفی». کتاب ماه کودک و نوجوان، شماره‌ی 75، صص 55-63.
Nikolajeva, M & Scoff, C (2006). How Picturebooks Work. New York: Routledge.