خوانش بینامتنی اسطوره در نمایشنامه ی تشتر نگهبان باران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 ایران، بیرجند، دانشگاه بیرجند، دانشکده زبان و ادبیات فارسی، گروه ادبیات

2 ایران، بیرجند، دانشگاه بیرجند، دانشکده ی زبان و ادبیات فارسی، گروه ادبیات

3 دانشگاه بیرجند، گروه زبان و ادبیات فارسی، ایران، بیرجند

10.22099/jcls.2020.35552.1755

چکیده

آثار نمایشی کودک و نوجوان، بویژه وقتی پدیدآورندگان آن‌ها، در تعاملی بینامتنی با متون کهن، عناصر ساختاری مهمی از قبیل زمان، مکان، شخصیت‌های داستانی، پیرنگ و گاه حتی همه یک پیکره داستانی را دستمایه کار خود قرار می‌دهند، گذشته از فراهم‌آوردن زمینه سرگرمی و تفریح و تخلیه‌ی روانی، از سویی کارکرد آموزشی دارد و از دیگرسو بستر مناسبی است برای انتقال میراث نیاکانی (سنت‌ها، آیین‌ها، دین و مذهب، سیاست‌ و هنجارهای اجتماعی و اخلاقی جامعه) به آگاهی نسل امروز. یکی از این آبشخورهای برجسته، اسطوره و روایت‌های اسطوره‌ای است که همواره به اشکال مختلف در آیین‌ها، باورها ومتون ادبی و هنری از جمله داستان‌ها، نمایشنامه‌ها و فیلمنامه‌ها بازتاب یافته ‌است. در این جستار با بهره‌گیری از نظریه‌ی ترامتنیت ژرار ژنه، به‌خصوص بیش‌متنیت او و به شیوه‌ی توصیفی- تحلیلی، چگونگی بازآفرینی اسطوره‌ی باران در نمایشنامه‌ی تشتر نگهبان باران نوشته‌ی آتسا شاملو بررسی شده است. از مهم‌ترین یافته‌های پژوهش حاضر می‌توان به این موارد اشاره کرد: نمایشنامه‌ی تشتر نگهبان باران در همه‌‌ی مراحل پنج‌گانه ترامتنیت (بینامتنیت، سرمتنیت، پیرامتنیت، فرامتنیت و بیش‌متنیت) کاملا تحت تأثیر اسطوره‌ی باران بوده است. نویسنده، در بخش بیش-متنیت بیشترین تأثیر را از اسطوره‌ی باران پذیرفته است، یعنی هم از همان‌گونگی بهره برده و هم از تراگونگی. درواقع تأثیر او از اسطوره‌ی باران و تغییر دادن (تراگونگی) آن متناسب با حال و هوای مخاطب، باعث شده بتواند، اثری جذاب برای کودکان و نوجوانان خلق کند. همچنین نویسنده در پیرامتنیت آستانه‌هایی را برای متن خود قرار داده است که با شناخت آن‌ها درک متن برای مخاطب آسان‌تر می‌شود. بنابراین بدون‌شک اسطوره‌ی باران از پیش‌متن‌های اصلی در خلق این اثر بوده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Intertextual Interpretation of Mythology in Drama Teshtar, The Guardian of Rain

نویسندگان [English]

  • Ebrahim Mohammadi 1
  • Akbar Shayanseresht 2
  • Effat Faregh 3
1 Iran, Birjand, University Of Birjand, Faculty of Persian Language and Literature, Department of Literature Education
2 Iran, Birjand, University Of Birjand, Faculty of Persian Language and Literature, Department of Literature Education
3 University Of Birjand, Department of Persian Language and Literature, Iran, Birjand
چکیده [English]

Apart from being a means of entertainment and psychological drain, the dramatic works for children serve, on the one hand, as educational tools and, on the other, as a smooth path to pass the legacy of the past (traditions, rites, religion, politics, and the socio-ethical norms of society) over to the consciousness of the current generation, especially when the authors of the works draw on such important structural elements as time, place, plot, characters and, in times, even, the integrity of a story in an intertextual interaction with ancient texts. significant instances are myth and mythical narratives reflected always in various forms including stories, dramas and screenplays. Using Genette’s transtextuality theory, especially hypertextuality, in a descriptive-analytic fashion, the way in which Atosa Shamloo’s drama “Teshtar, the Guardian of Rain” is recreated comes under scrutiny. The most importantly results revealed are as follows: Teshtar, the Guardian of Rain has been fully affected by the “Myth of Rain” in terms of all five types of transtextuality (i.e. intertextuality, arcitextuality, paratextuality, metatextuality and hypertextuality). Intertextuality considered, the author has been mostly under the influence of the Myth of Rain. In other words, she has utilized both imitation and transformation. In Fact, her affectedness and making changes (transformation) in the original in harmony with the mood of audiences have produced a beautiful attractive work for children. In addition, the writer has placed paratextual thresholds within her text making it easier to understand the text when recognized. Doubtlessly, the Myth of Rain has, hence, been a prime pre-text in the production of the work.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Transtextualite
  • the Myth of Rain
  • children’s drama
  • Teshtar
  • the Guardian of Rain

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 10 خرداد 1399
  • تاریخ دریافت: 28 آبان 1398
  • تاریخ بازنگری: 19 اردیبهشت 1399
  • تاریخ پذیرش: 29 اردیبهشت 1399