زهرا هوشیار؛ امین ایزدپناه
چکیده
هدف پژوهش پیش رو بررسی گزیدهای از کتابهای داستانیتصویری ایرانی بر اساس ارزشهای بوممحور و فهم چگونگی بازنمایی نسبت و ارتباط خانواده و کودک با زیستبوم در این آثار است. با توجه به تشدید بحرانهای ...
بیشتر
هدف پژوهش پیش رو بررسی گزیدهای از کتابهای داستانیتصویری ایرانی بر اساس ارزشهای بوممحور و فهم چگونگی بازنمایی نسبت و ارتباط خانواده و کودک با زیستبوم در این آثار است. با توجه به تشدید بحرانهای اقلیمی و زیستمحیطی و ضرورت فراهمکردن فرصت یادگیریهای بوممحور برای کودکان، کتابهای تصویری میتوانند محملی اثرگذار برای اشاعه بوممحوری باشند و نقد این آثار به درک قابلیتها و کاستیهای آنها کمک میکند. از این رو، 3 کتاب داستانیتصویری ایرانی به روش نمونهگیری هدفمند از میان فهرست کتابهای برگزیده شورای کتاب کودک با مضمونهای محیط زیستی برگزیده شدند. پس از گردآوری دادهها به صورت اسنادی، متن آثار (کلام و تصاویر) به روش تحلیل محتوای کیفی از نوع قیاسی و تحلیل تأملی بررسی شدند تا به دو پرسش اصلی پاسخ داده شود: 1. در کتابهای داستانیتصویری ایرانی ارتباط کودک، خانواده و طبیعت/زیستبوم چگونه بازنمایی شده است؟ 2. خانواده چگونه میتواند در (عدم)ایجاد فرصتهایی برای یادگیری ارزشهای بوممحور و اخلاق زیستمحیطی نقش داشتهباشد؟ بررسی ارتباط میان «کودک- خانواده- طبیعت» در نمونههای مورد واکاوی نشان میدهد که در کوچ روزبه، این ارتباط سهسویه بهدلیل ریشهدار بودن توجه به ارزشهای بوممحور در خانواده قویتر از دو اثر دیگر است. بیتفاوتی خانواده نسبت به طبیعت در به خاطر خرسهای قطبی و تقابل خانواده با طبیعت در بلوط سبز، کودک را به سمت ارزشگذاری و کنشگری مستقل از خانواده سوق میدهد. از منظر بازنمایی ارزشهای بوممحور نیز بلوط سبز، سرنخهای بیشتری از کیفیت این ارزشگذاری نزد کودک را به مخاطب عرضه میکند.
