محمداکبر دهانی
چکیده
ترانهها و آوازهای کودکان بخشی از ادبیات عامه هستند و همانند دیگر آثار ادبیات عامه از طبیعت، اقلیم و بطن زندگی و اجتماع متولد و در آن ماندگار میشوند. بخش عمده‌ی ادبیات عامه‌ی بلوچی و از آن جمله انواع ...
بیشتر
ترانهها و آوازهای کودکان بخشی از ادبیات عامه هستند و همانند دیگر آثار ادبیات عامه از طبیعت، اقلیم و بطن زندگی و اجتماع متولد و در آن ماندگار میشوند. بخش عمده‌ی ادبیات عامه‌ی بلوچی و از آن جمله انواع آثار ادبیات شفاهی و عامه‌ی مربوط به کودکان مکتوب و منتشر نشدهاند و چنانچه ثبت و بررسی و منتشر نشوند، ممکن است یا برخی از آنها از بین بروند یا به‌تناسب روزگار تغییرات زیادی در آنها رخ بدهد و نتوانیم به این میراثهای فرهنگی که از گذشته به ارث رسیدهاند، دست یابیم و بخشی از شناختمان درباره‌ی این مردم ناقص بماند. این نوشتار می‌کوشد از چنین منظری به ادبیات کودکان بلوچ بپردازد. نمونه‌های پژوهشی این مقاله حاصل پژوهشهای میدانی و تلاشی برای ثبت، معرفی و تحلیل این آثار است و تلاش شده است، جلوههای اقلیم و کارکردهای تعلیمیِ بخشی از ترانههای کودکانه بلوچی به روش توصیفی‌تحلیلی بررسی شوند. در این ترانهها و آوازها بخشی از زیستبوم و فرهنگ بلوچ نمایان است. این ترانههای کودکانه چه ساخته‌ی ذهن و زبان کودکان باشند و چه بزرگ‌سالان ، جنبه‌ی تعلیمی نیز در آنها درخور توجه است. حتی گاه به الفاظ مهملگونهای برمیخوریم که نقش اصلی آنها تکمیلکنندگی وزن و موسیقی است. این عبارتها و جملات نیز به‌دلیل نقشی که برای تقویت احساس موسیقی در ذهن و زبان کودک دارند، ارزش تعلیمی دارند و شایان توجه هستند. * استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ولایت، ایرانشهر، ایران m.dehani@velayat.ac.irتاریخ دریافت مقاله: 24/1/1404، تاریخ پذیرش مقاله: 1/6/1404
