ناهید دهقانی
چکیده
پژوهش حاضر، به واکاوی کلیشهزدایی از آرکیتایپ گرگ در سهگانۀ گرگ ماسهای، نوشتۀ آسا لیند میپردازد. گرگ ماسهای در همراهی با دختری خردسال، با گفتوگوهای شاعرانه، عاطفی و فلسفی، او را به پرسشگری ...
بیشتر
پژوهش حاضر، به واکاوی کلیشهزدایی از آرکیتایپ گرگ در سهگانۀ گرگ ماسهای، نوشتۀ آسا لیند میپردازد. گرگ ماسهای در همراهی با دختری خردسال، با گفتوگوهای شاعرانه، عاطفی و فلسفی، او را به پرسشگری و بازاندیشی دربارۀ رازهای زندگی فرامیخواند. در این سهگانه، گرگ ــکه در بسیاری از روایتهای کهن با خونخواری، فریبکاری و تهدید شناخته میشده استــ به موجودی خردمند، مهربان، بازیگوش و آسیبپذیر دگرگون میشود. پژوهش حاضر با روش کیفی، ماهیت تحلیلیـتوصیفی و رویکرد تفسیریـهرمنوتیکی، برپایۀ مدل ششمرحلهای تحلیل تماتیک بازتابی انجام شده است. پس از کدگذاری واحدهای معنایی، هفت تم اصلی شناسایی شد: گرگ، راهنمای فلسفی و عاطفی؛ گرگ، نماد طبیعت؛ شکستن دوگانۀ خیر/شر؛ گرگ، آینۀ رشد کودک؛ طبیعت، پناهی امن و پویا برای ژرفاندیشی؛ گرگ، نیروی آفرینشگر کیهانی؛ و سیالسازی نقشها و نشانههای جنسیتی. بر پایه یافتههای پژوهش حاضر، کلیشهزدایی در این سهگانه، بیش از آنکه به فروپاشی دوگانۀ انسان/غیرانسان بینجامد، به واژگونی و بازآرایی دوگانههای سنتی منجر شده است. مفاهیمی مانند «تغذیۀ کیهانی»، «هیچکاری»، «سکون تأملی» و پذیرش «سایه»، با ارزشهای اکولوژیک و پساانسانگرایانه همخوانی دارد و زبان شاعرانه، تصویرپردازی طبیعت، عاطفه، شگفتی و ژرفاندیشی دربارۀ هستی، سویۀ غنایی اثر را برجسته میکند. با وجود این، آرمانگرایی رمانتیک اثر، گاه پیچیدگی اکوسیستمها، سویههای ویرانگر طبیعت و تراژدیهای انسانی را به زیباییشناسی شاعرانه فرو میکاهد؛ از این روی، با اینکه این سهگانه، نقد شاعرانهای بر شتاب و مصرفگرایی دنیای مدرن و الگوی سازندهای برای آموزش ارزشهای محیطزیستی به کودکان و نوجوانان است، برای رویارویی آنان با پیچیدگیهای جهان معاصر، نیازمند خوانشی انتقادی و متوازن است. از سوی دیگر، نباید تفاوتهای فرهنگی خوانندگان را بر نوع برداشت آنان از اینگونه کلیشهشکنیها نادیده گرفت.