فردین حسین پناهی؛ انور دست باز؛ عباس وصالی مزین
چکیده
روانشناسی ادبیات در تحلیل لایههای ژرفِ شخصیتهای داستانی نقش مهمی ایفا میکند و در این میان، نظریهی روانشناسی فردنگرِ آلفرد آدلر با تبیین روند تکامل شخصیتیِ فرد در جریان زندگی اجتماعی و خودآگاهش، ...
بیشتر
روانشناسی ادبیات در تحلیل لایههای ژرفِ شخصیتهای داستانی نقش مهمی ایفا میکند و در این میان، نظریهی روانشناسی فردنگرِ آلفرد آدلر با تبیین روند تکامل شخصیتیِ فرد در جریان زندگی اجتماعی و خودآگاهش، چارچوبی برای تحلیل شخصیتهای داستانی فراهم میآورد. پژوهش حاضر با تکیه بر روانشناسی فردنگر آدلر، به تحلیل روانشناختی شخصیت «زیبا»، سوژهی نوجوان رمان «زیبا صدایم کن» (1394) اثر فرهاد حسنزاده، میپردازد؛ رمانی که در خلال روایت زندگی سوژهی نوجوان داستان، بهطور مستقیم یا غیرمستقیم، مسائل مهمی از وضعیت کودکان بدسرپرست را بازنمایی کرده است. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که زیبا در اثر عوامل محیطی نظیر غفلت والدین و طردشدگی اجتماعی به «عقدهی حقارت» دچار شده و سبک زندگی او بهتدریج به سمت تیپ شخصیتی «دوریگزین» سوق یافته است. روایت داستان، فرآیندهای ذهنی، شخصیتی و رفتاریِ زیبا در تلاش برای غلبه بر عقدهی حقارت، جبران محرومیتها و بازسازی هویت فردی را به تصویر میکشد، اما شرایط محیطی و اجتماعی به شکلگیری هویتی شکننده در او منجر شده است که بیانگر تأثیر شرایط محیطی بر مسیر تکامل شخصیتیِ نوجوانان آسیبپذیر و بدسرپرست است. روایت داستان از این طریق، اهمیت حمایتهای عاطفی و اجتماعی در مسیر رشد شخصیتیِ چنین افرادی را نشان میدهد.