احمد خلیلی؛ احمد غنی پور
چکیده
نظریۀ امر قدسی میرچا الیاده بر تمایز میان امر قدسی و امر عرفی استوار است و مفاهیمی چون تجلی قدسی، مکان قدسی و زمان قدسی را بهمنزلۀ شیوههای ظهور امر متعالی در جهان انسانی تبیین میکند. بر پایۀ این چارچوب، ...
بیشتر
نظریۀ امر قدسی میرچا الیاده بر تمایز میان امر قدسی و امر عرفی استوار است و مفاهیمی چون تجلی قدسی، مکان قدسی و زمان قدسی را بهمنزلۀ شیوههای ظهور امر متعالی در جهان انسانی تبیین میکند. بر پایۀ این چارچوب، پژوهش حاضر به بررسی چگونگی بازنمایی امر قدسی در ادبیات کودک با تأکید بر داستانهای رضوی میپردازد و تحلیل میکند که متون کودکانه چگونه میتوانند تقدس منتسب به امام رضا(ع) را، با وجود ویژگیهایی چون سادگی زبانی، عینیت و تجربهپذیری، بازنمایی کنند، بیآنکه آن را به پندآموزی صرف یا تجربهای کاملاً عرفی فروبکاهند. روش پژوهش توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر تحلیل کیفی متون داستانی کودک دربارۀ امام رضا(ع) است. یافتهها نشان میدهد که در این روایتها، امر قدسی بیش از آنکه در قالب ساختارهای اسطورهای و رمزگان پیچیدۀ دینی بازنمایی شود، از طریق عاطفیسازی تجربۀ زیارت، برجستهسازی مکان قدسی و سادهسازی کرامتها برای مخاطب کودک بازتولید میشود. در این متون، حرم رضوی بهعنوان کانون تجلی امر قدسی، نقشی محوری در تبدیل امر متعالی به تجربهای ملموس و قابلدرک ایفا میکند. در نتیجه، ادبیات کودک رضوی را میتوان عرصۀ کودکانهسازی امر قدسی دانست؛ فرایندی که در آن تقدس، از ساحت رازآلود متافیزیکی به سطحی عاطفی، زیسته و ادراکپذیر برای کودک منتقل میشود، بیآنکه بهطور کامل از بار معنایی قدسی خود تهی شود.