مجله علمی پژوهشی مطالعات ادبیات کودک دانشگاه شیراز

دوره‌ی نوجوانی، دوره‌ی انتقال از کودکی به بزرگ‌سالی است. در این دوره به‌دلیل بلوغ، تغییر و تحولات جسمی، روانی، اجتماعی و عاطفی در فرد پدید می‌آید. هم‌چنین در این سنین، عشق در اشکال و انواع مختلف جلوه ... بیشتر دوره‌ی نوجوانی، دوره‌ی انتقال از کودکی به بزرگ‌سالی است. در این دوره به‌دلیل بلوغ، تغییر و تحولات جسمی، روانی، اجتماعی و عاطفی در فرد پدید می‌آید. هم‌چنین در این سنین، عشق در اشکال و انواع مختلف جلوه می‌کند. عشق‌های اولیه، در حد دلبستگی‌های عاطفی و دوستی‌های زودگذر هستند و اگر نوجوان بتواند مراحل رشد و بلوغ جسمانی، عاطفی، اخلاقی و عقلانی را با موفقیت پشت سر بگذارد، آنگاه صمیمیت، دوستی و عشق واقعی پدیدار می‌شود. پس باید به او فرصت داد که در این دنیای بغرنج، خود را بشناسد و برای احساسات آشفته‌ی خود به‌دنبال مفهوم یا راهکار باشد. یکی از این راهکارها، قصه است. قصه باعث رشد «منِ» در حال شکفتنِ نوجوان و هم‌چنین تقویت قوه‌ی تخیل او می‌شود و عامل مهمی در تربیت اجتماعی نوجوان محسوب می‌شود. جمشید خانیان ازجمله نویسندگان مطرحی است که آثار درخوری برای نسل نوجوان با مضمون عشق، نگاشته است. این پژوهش قصد دارد باتوجه‌به نقش و اهمیت عشق در سنین نوجوانی، جایگاه قصه‌های عاشقانه و نحوه‌ی ارائه‌ی آن‌ها را در حل مسائل عاطفی، روانی و تربیتی نوجوانان، باتوجه‌به الگوی عشق به‌مثابه قصه‌ی رابرت استرنبرگ در رمان در یک ظهر داغ تابستان، دختری از بصره آمد، بازشناسی و مشخص کند که آیا نویسنده توانسته است از عهده‌ی تبیین قصه‌ی عشق برای نسل نوجوان برآید یا خیر؟

چگونگی کاربرد نشانه‌های بینامتنی در داستان گفت‌و ‌گوی جادوگر بزرگ با ملکه‌ی جزیره ی رنگ‌ها از دیدگاه ژنت

مریم کهنسال

دوره 16، شماره 1 ، خرداد 1404، ، صفحه 143-160

https://doi.org/10.22099/jcls.2024.49152.2020

چکیده

چکیدهداستان، آغاز یک گفت‌وگو است و شاید ادامه‌ی گفت‌وگوهایی که سال‌ها و گاه قرن‌ها پیش آغاز شده‌اند. تردیدی در حضور آگاهانه و ناخودآگاه متون در یکدیگر نیست. بینامتنیت، عنصر جدایی‌ناپذیر دنیای ... بیشتر چکیدهداستان، آغاز یک گفت‌وگو است و شاید ادامه‌ی گفت‌وگوهایی که سال‌ها و گاه قرن‌ها پیش آغاز شده‌اند. تردیدی در حضور آگاهانه و ناخودآگاه متون در یکدیگر نیست. بینامتنیت، عنصر جدایی‌ناپذیر دنیای داستان است. در داستان بررسی‌شده در این پژوهش، با انبوهی از عناصر بینامتنی رو‌به‌رو هستیم که در ساختار داستان با رویکردی ویژه جای گرفته‌اند. این پژوهش در پی آن است که به این پرسش‌ها پاسخ دهد که باتوجه‌به فرم‌گراییِ خانیان و شگردهای او در کارکرد نشانه‌های بینامتنی، این ویژگی در این داستان چگونه به کار گرفته شده و در ساختار آنچه جایگاهی دارد؟ و آیا می‌توان بینامتنیت را در گستره‌ی گفتمان‌های درون این داستان، بررسی کرد و به نگاهی ویژه در کارکرد بینامتنیت رسید؟ براساس یافته‌های این پژوهش که به‌شیوه‌ی استقرایی انجام شده است، عناصر بینامتنی در ساختار اصلی این داستان حضور دارند و بدون آن‌ها طرح اصلی داستان، ناتمام می‌ماند. نویسنده، عناصر بینامتنی را از زاویه‌ی دید خود و با هویتی تازه، تاحدی که به‌نوعی بازآفرینی نزدیک می‌شود، وارد دنیای برساخته‌ی داستان کرده است. نشانه‌های بینامتنی در این رمان، وجهه‌ی دراماتیک و کنش‌گر دارند. شخصیت‌ها، داستان‌ها، نقاشی‌ها و هرآنچه دنیای بینامتنی این اثر را می‌سازند، به هستی و گاه هویتی تازه در کنار شخصیت‌های درون متن رسیده‌اند.

بررسی تطبیقی شخصیت‌‌‌های اصلی دو رمان عاشقانه‌‌‌های یونس در شکم ماهی و یک‌‌‌شب فاصله از منظر توانمندی آنان در مؤلفه‌‌‌های مهارت‌‌‌های زندگی

فاطمه رحمانی فرد؛ امین ایزدپناه

دوره 15، شماره 1 ، شهریور 1403، ، صفحه 63-86

https://doi.org/10.22099/jcls.2023.47161.1982

چکیده

بررسی تطبیقی شخصیت‌‌‌های اصلی دو رمان عاشقانه‌‌‌های یونس در شکم ماهی و یک‌‌‌شب فاصله از منظر توانمندی آنان در مؤلفه‌‌‌های مهارت‌‌‌های زندگی چکیدههدف از این پژوهش بررسی تطبیقی کنش‌‌‌های ... بیشتر بررسی تطبیقی شخصیت‌‌‌های اصلی دو رمان عاشقانه‌‌‌های یونس در شکم ماهی و یک‌‌‌شب فاصله از منظر توانمندی آنان در مؤلفه‌‌‌های مهارت‌‌‌های زندگی چکیدههدف از این پژوهش بررسی تطبیقی کنش‌‌‌های شخصیت اصلی دو رمان‌‌‌ عاشقانه‌‌‌های یونس در شکم ماهی نوشته جمشید خانیان و یک‌‌‌شب فاصله نوشته‌‌‌ی جنیفر اِی نیلسون، بر اساس انواع مهارت‌‌‌های زندگی است. شخصیت اصلی رمان خانیان (سارا) و شخصیت اصلی رمان نیلسون (گرتا)، دو دختران نوجوان 12 ساله‌‌‌ هستند که‌‌‌‌‌‌ برای عبور از وضعیت‌های بغرنج و شرایط غیرعادی پیرامون خود تلاش می‌‌‌کنند. تحلیل محتوای قیاسی هر دو اثر و مقایسه‌‌‌ی آن‌‌‌ها روشن می‌‌‌سازد که همه‌‌‌ی مهارت‌‌‌های زندگی در شخصیت سارا، در مقایسه با گرتا ضعیف‌تر است و گاه به‌‌‌ جای همکاری در رفع مشکلات، خود به مشکل بزرگ‌‌‌تری برای دیگران تبدیل می‌‌‌شود. همچنین کاربرد مهارت‌‌‌های زندگی از سوی شخصیت اصلی در اثر خانیان بسامد کمتری نسبت‌به اثر دیگر دارد. بااین‌‌‌همه به نظر می‌رسد شخصیت سارا، به‌دلیل بی‌‌‌عیب و نقص نبودن و نیز بروز واکنش‌‌‌های هیجانی متناسب با سن و شرایطی که در آن قرار دارد تا حدودی واقعی‌‌‌تر و ملموس‌‌‌تر از گرتا است که همیشه و در هر وضعیتی می‌‌‌تواند مهارت‌‌‌های زندگی را به‌‌‌درستی به کار ببرد. بااین‌‌‌همه هرکدام از دو اثر مخاطب نوجوان را به‌‌‌شیوه‌‌‌ای متفاوت با زندگی و مسائل آن درگیر ساخته و زمینه‌ی توانمند‌شدن او را فراهم می‌‌‌سازند.

نگاهی به مفهوم سوژگی و بیناسوژگی در رمان ادسون آرانتس دوناسیمتنو و خرگوش هیمالیایی‌اش از جمشید خانیان

شیدا آرامش فرد

دوره 12، شماره 1 ، شهریور 1400، ، صفحه 1-22

https://doi.org/10.22099/jcls.2019.33521.1691

چکیده

هدف اصلی این پژوهش، واکاوی مفهوم سوژگی با رویکردی پروبلماتیک و بررسی نسبت آن با نقد و نظریه‌ی ادبیات کودک و نوجوان است. در بررسی جریان تفکر درباره‌ی سوژگی، آگاهی و کنش‌گری، ویژگی‌های اصلی این مفهوم ... بیشتر هدف اصلی این پژوهش، واکاوی مفهوم سوژگی با رویکردی پروبلماتیک و بررسی نسبت آن با نقد و نظریه‌ی ادبیات کودک و نوجوان است. در بررسی جریان تفکر درباره‌ی سوژگی، آگاهی و کنش‌گری، ویژگی‌های اصلی این مفهوم قلمداد می‌شوند. اندیشه و عمل آگاهانه در دیالوگ با دیگری، مستلزم فرض دو طرف در این رابطه است. من در برابر تو، که در این رابطه یک قطب بر قطب دیگر غالب می‌شود و این غلبه به شکلی پنهان رخ می‌دهد. به این ترتیب اگرچه آگاهی هر دو طرف، به دلیل انباشت و تعامل آگاهی‌هایشان، ارتقا می‌یابد و می‌بالد، اما هویتی برساخته پیدا می‌کنند و طرف ضعیف‌تر، مغلوب هژمونی گفتمان غالب می‌شود. در نتیجه طرف مغلوب در واقع نمی‌اندیشد بلکه اندیشیده می‌شود و با اینکه فکر می‌کند مختار بوده، تنها در میان امکان‌های موجود انتخاب کرده است. مفهوم کلیدی در فهم بهتر این رابطه که این پژوهش با نگاهی باختینی به آن می‌پردازد، بیناسوژگی است که بر فرایندی‌بودن این رابطه تأکید می‌کند و حرکت از بودن به شدن را در مذاکره‌ای سودمند پیشنهاد می‌دهد. توجه به مفهوم سوژگی در نقد و نظریه‌ی ادبیات کودک جهان در سال‌های اخیر چالش‌برانگیز بوده است، اما در ایران، پژوهش مشخصی در این زمینه یافت نشد. پرسش اصلی پژوهش این است که چطور می‌توان رابطه‌ی بین دوگانه‌ها را بهبود بخشید و رابطه‌ای بیناسوژگانی را جایگزین نگاه دوقطبی به سوژه‌ها کرد؟ در پایان، با نگاهی به کتاب ادسون آرانتس دوناسیمنتو و خرگوش هیمالیایی‌اش، اثر جمشید خانیان، تلاش شد تا فرایند بیناسوژگی میان نویسنده و قهرمان داستان بررسی شود تا به این ترتیب کارایی این بحث‌ها در قلمرو ادبیات کودک و ظرافت‌های نقد با این رویکرد آشکار گردد. به نظر می‌رسد خانیان توانسته با آگاهی‌بخشیدن و کنش‌مند‌کردن سوژه‌های داستانش به آن‌ها تشخص ببخشد و آن‌ها را توانمند کند تا در دل یک مذاکره‌ی بیناسوژگانی واقعیت داستانی را بسازند.

واکاوی عنصر زبان در رمان شبی که جرواسک نخوانَد

سمانه اسدی؛ کاووس حسن‌لی

دوره 9، شماره 2 ، اسفند 1397، ، صفحه 29-54

https://doi.org/10.22099/jcls.2017.23357.1458

چکیده

شبی که جرواسک نخوانَد، نوشته‌ی جمشید خانیان، یکی از آثار برجسته در حوزه‌ی رمان نوجوان است که توجه بسیاری از منتقدان و خوانندگان را برانگیخته است. ازآنجاکه زبان، اصلی‌ترین ابزار نویسنده برای آفرینش ... بیشتر شبی که جرواسک نخوانَد، نوشته‌ی جمشید خانیان، یکی از آثار برجسته در حوزه‌ی رمان نوجوان است که توجه بسیاری از منتقدان و خوانندگان را برانگیخته است. ازآنجاکه زبان، اصلی‌ترین ابزار نویسنده برای آفرینش متن ادبی است، در پژوهش پیش‌ِرو، زبان این رمان در سه سطح واژگانی، نحوی و بلاغی بررسی شده تا ویژگی‌های بنیادی آن شناسایی شود. از مهم‌ترین ویژگی‌های زبانی این رمان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: فراوانی فعل‌هایی که بر حرکت دلالت می‌کنند، دگرگونی ناگهانی ساخت فعل ماضی، ‌چیرگی ویژگی‌های صرفی زبان معیار بر گونه‌ی گفتاری آن، فراوانی جمله‌های کوتاه، جابه‌جایی ارکان جمله، تکرار برخی جمله‌ها، آهنگین‌بودن کلام، تقابل (برجسته‌ترین آرایه‌ی اثر)، توصیف و تصویر (پرشمارترین و آشکارترین آرایه)، نمادسازی و اقتباس. درنگ بر این ویژگی‌ها و جزئیات آن، نشان می‌دهد که بسیاری از آن‌ها در ساختار کلی رمان کارکردی مثبت دارند‌ و در پرداخت عناصر گوناگون داستان (موضوع، درون‌مایه، شخصیت، فضا و...) اثرگذار بوده‌اند. این ویژگی‌ها گویای توجه نویسنده به اهمیت زبان در بهبود کیفیت اثر و انتقال بهتر اندیشه است و می‌تواند یکی از عوامل توجه منتقدان گوناگون به داستانی با موضوع تکراری جنگ و برگزیده‌شدن این رمان در چندین جشنواره‌های باشد. واژه‌های کلیدی: جمشید خانیان، جنگ، رمان نوجوان، شبی که جرواسک نخواند، زبان.

بینامتنیت در فراداستانِ « قلب زیبای بابور» نوشتهی جمشید خانیان و مخاطب نوجوان

نرگس باقری

دوره 5، شماره 2 ، اسفند 1393، ، صفحه 1-24

https://doi.org/10.22099/jcls.2015.2011

چکیده

قلب زیبای بابور نوشته‌ی جمشید خانیان یک فراداستان است که در پی به کار گرفتن شیوه‌ای تازه در روایت و گریز از شیوه‌های سنتی‌ست. در فراداستان راوی به شیوه‌های داستان گویی می‌اندیشد همچنین یکی از ویژگیهای ... بیشتر

مجله علمی پژوهشی مطالعات ادبیات کودک دانشگاه شیراز

مقالات آماده انتشار

شماره جاری

دوره 16 (1404)

دوره 15 (1403)

دوره 14 (1402)

دوره 13 (1401)

دوره 12 (1400)

دوره 11 (1399)

دوره 10 (1398)

دوره 9 (1397)

دوره 8 (1396)

دوره 7 (1395)

دوره 6 (1394)

دوره 5 (1393)

دوره 4 (1392)

دوره 3 (1391)

دوره 2 (1390)

دوره 1 (1389)

کلیدواژه‌ها = جمشید خانیان

تحلیل دیدگاه «عشق به‌مثابه‌‌ قصه» در رمان‌ نوجوان در یک ظهر داغ تابستان، دختری از بصره آمد، براساس ‏الگوی رابرت استرنبرگ

چکیده

چگونگی کاربرد نشانه‌های بینامتنی در داستان گفت‌و ‌گوی جادوگر بزرگ با ملکه‌ی جزیره ی رنگ‌ها از دیدگاه ژنت

چکیده

بررسی تطبیقی شخصیت‌‌‌های اصلی دو رمان عاشقانه‌‌‌های یونس در شکم ماهی و یک‌‌‌شب فاصله از منظر توانمندی آنان در مؤلفه‌‌‌های مهارت‌‌‌های زندگی

چکیده

نگاهی به مفهوم سوژگی و بیناسوژگی در رمان ادسون آرانتس دوناسیمتنو و خرگوش هیمالیایی‌اش از جمشید خانیان

چکیده

واکاوی عنصر زبان در رمان شبی که جرواسک نخوانَد

چکیده

بینامتنیت در فراداستانِ « قلب زیبای بابور» نوشتهی جمشید خانیان و مخاطب نوجوان

چکیده