Child Literature Shiraz University مطالعات ادبیات کودک 2008-8647 Shiraz University 12 10.22099/jcls.2017.3989 مقاله پژوهشی در کشاکش عشق و تنهایی کندوکاوی درپیچ و خم‌های «سفرهای کرگدن» فریبا کلهر در کشاکش عشق و تنهایی کندوکاوی درپیچ و خم‌های «سفرهای کرگدن» فریبا کلهر آتشی لاله Shiraz, Shiraz University, Eram Pardis, the department of foreign languages and literature 20 02 2018 8 2 1 30 08 08 2016 17 01 2017 Copyright © 2018, Shiraz University. 2018 https://jcls.shirazu.ac.ir/article_3989.html

فریبا کلهر در مجموعه‌ی سفرهای کرگدن از شخصیتی تنها سخن می‌گوید که سفری درونی و رازآلود دارد. می‌توان گفت آنچه داستان‌ها را بهم پیوند می‌دهد تلاش شخصیت‌های مختلف (قو، پری، شاپرک، آهو) برای برقراریِ ارتباط عاشقانه یا دوستانه با کرگدنی است که به ندرت از لاک خود بیرون می‌آید. هدف این پژوهش بررسی جایگاه مجموعۀ سفرهای کرگدن، در قلمروِ کتاب‌های تصویری داستانی است. جایگاه این مجموعه با توجه به مفهوم به کل رسیدن که خسرونژاد بدان اشاره دارد مشخص می‌شود. در این پژوهش به انواع ارتباط واژه و تصویر که نیکولایوا و اسکات برشمرده اند اشاره و مفهوم به کل رسیدن با توجه به این ارتباط‌ها بررسی می‌شود. در بررسی کتاب‌های این مجموعه با رویکردی توصیفی-تحلیلی، ابتدا به این مسئله پرداخته می‌شود که متن واژگانی بدون حضور متن تصویری، چه داستانی روایت می‌کند، و سپس برهم کنش واژه و تصویر بررسی خواهد شد، تفاوت بین روایت واژگانی، و روایت واژگانی-تصویری برشمرده خواهد شد. ارتباط‌های افزایشی و تقابلی موجود در سفرهای کرگدن آثار این مجموعه و نیز خود مجموعه را به کلی فراتر از اجزا نزدیک کرده‌اند.

 کرگدن کلهر کتاب تصویری داستانی عشق تنهایی پارسایی، حسن. (۱۳۸۹). «نقد و بررسی مجموعه‌داستان مثل دختر گل‌ها اثر فریبا کلهر؛ داستان بی‌داستانی‌های ذهن». کتاب ماه کودک و نوجوان، ش۱۵۰، صص۱۱-۲۳. حسام‌پور، سعید و همکاران. (۱۳۹۳). «تارنمای برهم‌کنشانه‌ی متن و تصویر با بررسی تطبیقی کتاب‌های داستانی‌تصویری برتر ایرانی و غیرایرانی (بر پایه‌ی نظریه‌ی ماریا نیکولایوا و کارول اسکات)». مجله‌ی مطالعات ادبیات کودک، ش۱۰، صص۲۵-۵۴.  خسرونژاد، مرتضی. (۱۳۹۴). «دیدگاه؛ در جست‌وجوی نظریه‌ی ویژه‌ی کتاب‌های تصویری‌داستانی». مجله‌ی مطالعات ادبیات کودک، ش۱۱، صص۲۰۵-۲۲۴.   راد، فریدون. (۱۳۹۱). «اقتباس و حاشیه‌پردازی‌های طولانی؛ نقد کتاب بازگشت هرداد نوشته‌ی فریبا کلهر».  کتاب ماه کودک و نوجوان، ش۱۷۵، صص۵۸-۶۳. رفیعی، علی محمد. (۱۳۸۴). «نکته‌هایی در آسیب‌شناسی محتوای داستان‌های شیعی با نگاه به چهار اثر مذهبی از فریبا کلهر». پژوهشنامه‌ی ادبیات کودک و نوجوان، ش۴۰، صص۱۳۰-۱۴۸. شفاعی، آرش. (۱۳۸۹). «نگاهی به من و درخت پنیر، نوشته‌ی فریبا کلهر؛ ستایش مالیخولیایی عشق مادرانه». کتاب ماه کودک و نوجوان، ش۱۵۹، صص۵۳و۵۴. صاعنی، شهناز. (۱۳۸۴). «تخیل رئالیستی؛ نقد آثار فریبا کلهر». پژوهشنامه‌ی ادبیات کودک و نوجوان، ش۴۰، صص۱۴۹-۱۵۶. کریمی، ابوذر. (۱۳۹۱). «رمان پسامدرن برای کودکان؟؛ نقدی بر رمان تندتر از اونه که یواش باشه نوشته‌ی فریبا کلهر». کتاب ماه کودک و نوجوان، ش۱۷۵، صص۳۳-۴۲.  کلهر، فریبا. (۱۳۷۳). دختر آیینه‌پوش. تهران: سروش. ـــــــــ . (۱۳۷۴). امروز چلچله‌ی من. تهران: کویر. ــــــــــ . (۱۳۸۸الف). چه عیبی داره؟. تصویرگر: سحر حق‌گو، مشهد: آستان قدس رضوی؛ شرکت به‌نشر. ــــــــــ . (۱۳۸۸ب). قصه‌های قبل از غذا. تهران: قدیانی؛ کتاب‌های بنفشه. ــــــــــ . (۱۳۸۹الف). پری کرگدن‌ها. تصویرگر: نرگس محمدی، تهران: امیرکبیر. ــــــــــ .(۱۳۸۹ب). خداحافظ کرگدن. تصویرگر: گلناز محمودی، تهران: امیرکبیر. ــــــــــ . (۱۳۸۹پ). کرگدن شمارشگر. تصویرگر: نوشین صفاخو، تهران: امیرکبیر. ــــــــــ . (۱۳۸۹ت). کرگدن و دریاچه‌ی قو. تصویرگر: گلناز محمودی، تهران: امیرکبیر. ــــــــــ . (۱۳۸۹ث). همسفر کوچک. تصویرگر: نرگس محمدی، تهران: امیرکبیر. ــــــــــ . (۱۳۹۰الف). پایان یک مرد. تهران: مرکز. ــــــــــ . (۱۳۹۰ب). دوست مظلوم من. تصویرگر: نوشین صفاخو، تهران: امیرکبیر. ــــــــــ . (۱۳۹۰پ). شروع یک زن. تهران: ققنوس. ــــــــــ . (۱۳۹۰ت). شوهر عزیز من. تهران: آموت. ــــــــــ . (۱۳۹۲). عاشقانه. تهران: آموت. Milton, John. (1935). Paradise Lost. Ed. Merritt Y. Hughes. New York: The Odyssey Press. Nikolajeva, M. & Scott, C. (2000). “The dynamics of picturebook communication”. In: Children’s Literature in Education, 31(4). 225-239 -------------------------------. (2006). How Picture books Work. Great Britain: Routledge  _||_
Child Literature Shiraz University مطالعات ادبیات کودک 2008-8647 Shiraz University 12 10.22099/jcls.2016.3874 مقاله پژوهشی گذر کنسروها از سرزمین بوف‌های کور (واکاوی پیوندهای بینامتنی رمان کنسرو غول با بوف کور) گذر کنسروها از سرزمین بوف‌های کور (واکاوی پیوندهای بینامتنی رمان کنسرو غول با بوف کور) اسدی سمانه دانشجو 20 02 2018 8 2 31 54 27 05 2015 22 10 2016 Copyright © 2018, Shiraz University. 2018 https://jcls.shirazu.ac.ir/article_3874.html

چکیدهمهدی رجبی از نویسندگان جوانی (متولد ۱۳۵۹) است که در حوزه‌ی ادبیات کودک و نوجوان نیز فعالیت می‌کند. در این زمینه، تاکنون ۸ اثر از رجبی منتشر شده که تعدادی از آن‌ها در کانون توجه منتقدان قرار گرفته‌اند. یکی از این آثار رمان کنسرو غول است. از ویژگی‌های پیدا و پنهان این اثر که بر آشنایان ادبیات معاصر ایران آشکارشدنی است، همانندی آن با یکی از برجسته‌ترین داستان‌های معاصر ایران و جهان است؛ خواننده‌ی کنسرو غول، در نخستین خوانش خود از این اثر، سایه‌روشن بوف کور را بر آن می‌بیند. با باز‌خوانی این آثار و درنگ بر جزئیات آن‌ها سایه‌ها کنار می‌روند و چگونگی گره‌خوردگی این اثر‌ها با یکدیگر روشن می‌شود. پژوهش پیش رو، حاصل پشت‌ سر گذاشتن این منزل‌هاست. زمینه‌ساز این حرکت، آشنایی با رویکرد بینامتنیت و آراء نظریه‌پردازان به‌نام آن بوده است؛ رویکردی که جوهره‌ی آن در کهن‌ترین کتاب‌های بلاغت فارسی و عربی نمودی آشکار دارد. آنچه بیش‌از هر چیز رمان رجبی را به بوف کور هدایت پیوند می‌دهد، شخصیت‌ها و نوع پردازش آن‌هاست. شیوه‌ی روایت، بن‌مایه و برخی توصیفات نیز پیوند میان این آثار را ژرف‌تر ساخته است؛ پیوندی که ژنت آن را «بینامتنیت ضمنی» می‌نامد. واژه‌های کلیدی: بوف کور، بینامتنیت، ژرار ژنت، کنسرو غول، صادق هدایت و مهدی رجبی.

 بوف کور بینامتنیت ژرار ژنت کنسرو غول صادق هدایت و مهدی رجبی آلن، گراهام. (۱۳۸۵). بینامتنیت. ترجمه‌ی پیام یزدانجو، تهران: مرکز. احمدی، بابک. (۱۳۷۰). ساختار و تأویل متن. تهران: مرکز. باقری، نرگس. (۱۳۹۳). «بینامتنیت در فراداستان قلب زیبای بابور، نوشته‌ی جمشید خانیان و مخاطب نوجوان». مطالعات ادبیات کودک، د۵، ش۲، صص۱-۲۴. تویسرکانی، آزاده. (۱۳۸۳). «با رنگ‌ها مدیتیشن کنید؛ تأثیرات شفابخش رنگ زرد». دو ماهنامه‌ی روان‌شناسی جامعه، ش۲۰، صص۳۸-۳۹. حسام‌پور و همکاران. (۱۳۹۵). «درنگی بر پیوندهای بینامتنی در داستان در باغ بزرگ باران می‌بارید، نوشته‌ی احمدرضا احمدی». مطالعات ادبیات کودک، د۷، ش۱، صص۲۵-۴۸. رجبی، مهدی. (۱۳۸۶). معمای دیوانه‌ی کله‌ آبی. تهران: علمی و فرهنگی. ـــــــــــ.. (۱۳۸۶). یوناتارا گم شد. تهران: علمی و فرهنگی. ـــــــــــ.. (۱۳۸۷). گریه نکنید مثل ابر باهار. تهران: علمی و فرهنگی. ـــــــــــ.. (۱۳۸۹). خاطرات چوپان چاق. تهران: علمی و فرهنگی. ـــــــــــ.. (۱۳۹۱). لولو شب‌ها گریه می‌کند. تهران: چکه. ـــــــــــ.. (۱۳۹۲). کنسرو غول. تهران: افق. ـــــــــــ.. (۱۳۹۳). درخت پول. تهران: گیسا. ـــــــــــ . (۱۳۹۳). کابوس اسب. تهران: افق. ساطعی، عشرت. (۱۳۷۲). «آثار روانی رنگ‌ها». ماهنامه‌ی پیوند، ش۱۷۰، صص۳۶-۴۱. سخنور، جلال و سعید سبزیان مرادآبادی. (۱۳۸۷). «بینامتنیت در رمان‌های پیتر اَکروید». پژوهشنامه‌ی علوم انسانی، ش۵۸، صص۶۵-۷۸. شفیعی کدکنی، محمدرضا. (۱۳۸۵). صور خیال در شعر فارسی. تهران: آگاه. صفوی، کورش. (۱۳۷۶). «مناسبات بینامتنی». در: دانشنامه‌ی ادب فارسی، به‌سرپرستی حسن انوشه، ج۲. تهران: سازمان چاپ و انتشارات، ص۱۲۷۶. نامورمطلق، بهمن. (۱۳۸۶الف). «ترامتنیت؛ مطالعه‌ی روابط یک متن با دیگر متن‌ها». پژوهشنامه‌ی علوم انسانی، ش۵۶، صص۸۳-۹۸. ـــــــــــــــــ . (۱۳۸۶ب). «مطالعه‌ی ارجاعات درون‌متنی در مثنوی با رویکرد بینامتنی». پژوهشنامه‌ی علوم انسانی، ش۵۴، صص۴۲۹-۴۴۲. ــــــــــــــــ . (۱۳۹۰). درآمدی بر بینامتنیت؛ نظریه‌ها و کاربردها. تهران: سخن. نظامی عروضی، احمدبن‌عمر (۱۳۸۳). چهار مقاله. به‌تصحیح محمد قزوینی، تهران: جامی. هدایت، صادق. (۱۳۵۶). بوف کور. تهران: جاویدان. Gerard, Genette. (1982). Palimpsestes. Paris: Seuil. Latham, Don. (2008). “Empowering Adolescent Readers; Intertextuality in Three Novels by David Almond”.Children's Literature in Education, V39, pp213-226. Lundin, Anne. (1998). “Intertextuality in Children's Literature”. Journal of Education for Library and Information Science, N3, pp210-213. O’Sullivan, Emer. “Comparing Children's Literature”. (2002). GFL Journal, Frankfurt, N2, pp32-56. Wikie-stibbs, Christine. (2005). “Intertextuality and child reader”. In: Understanding Children's Literature. By Peter Hant. Landan: Routledge._||_
Child Literature Shiraz University مطالعات ادبیات کودک 2008-8647 Shiraz University 12 10.22099/jcls.2016.3865 مقاله پژوهشی بررسی مراحل حل مسأله و ویژگی‌های حل‌کنندگان مسأله در ادبیات کودکان در ایران (بر مبنای بررسی و مقایسه‌ی داستان‌های تألیفی و ترجمه‌ای سال‌های 1385-1380 رده‌های سنی ب و ج) البرزی محبوبه دانشگاه شیراز یوسفی فاطمه دانشگاه شیراز 20 02 2018 8 2 55 78 02 06 2015 08 10 2016 Copyright © 2018, Shiraz University. 2018 https://jcls.shirazu.ac.ir/article_3865.html

هدف از پژوهش حاضر، بررسی و مقایسه کتاب‌های داستانی تألیفی و ترجمه‌ای بر اساس مراحل حل مسأله و ویژگی‌های حل‌کنندگان مسأله بود است. داستان‌های مورد بررسی در این پژوهش، شامل 10 کتاب داستانی تألیفی و 10 کتاب داستانی ترجمه‌ای برگزیده از سوی شورای کتاب کودک بین سال‌های 1380 تا 1385، متناسب برای گروه سنی "ب" و "ج" بود که با نظر متخصصان انتخاب شدند. این متون داستانی با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی قیاسی و بر اساس مراحل حل مسأله "دیویی" و ویژگی‌های حل‌کنندگان مسأله "گریفین" مورد تحلیل و بررسی قرار گرفتند. نتایج پژوهش نشان داد که در داستان‌های ترجمه‌ای، مرحله‌ی جمع‌آوری اطلاعات و در داستان‌های تألیفی مرحله‌ی ارائه‌ی راه حل‌ها و بررسی راه حل‌ها دارای بیشترین فراوانی بود و مرحله‌ی تعیین مسأله و تدوین نتایج و ارزیابی آنها در هر دو گروه داستان کمتر مشاهده شد. نتیجه دیگر اینکه ویژگی تفکر تعاقبی در داستان‌های ترجمه‌ای و ویژگی مقاومت در داستان‌های تألیفی به میزان بیشتری مشاهده شد و ویژگی‌های دانش پیشین و توجه به دیدگاه‌ها در هر دو گروه داستان کمتر مشاهده شد. در کل، کتاب‌های داستانی ترجمه‌ای از مراحل حل مسأله و ویژگی‌های حل‌کنندگان مسأله بیشتری نسبت به داستان‌های تألیفی برخوردار بود که با رعایت جوانب احتیاط می‌توان گفت غنی‌تر از داستان‌های تألیفی بودند. نتیجه دیگری که این پژوهش در پی داشت این بود که هر دو گروه متون داستانی، از اکثر مراحل حل مسأله و ویژگی‌های حل‌کنندگان مسأله برخوردار بودند.

 تفکر حل مسأله ویژگی‌های حل‌کننده مسأله داستان‌های تألیفی داستان‌های ترجمه‌ای احمدی حق، فاطمه. (1382). مزدک گرسنه. تهران: شباویز. احمدی، احمدرضا. (1385). نشانی. تهران: شباویز. اسکندری، حسین و ژاله کیانی. (۱۳۸۶). «تأثیر داستان بر افزایش مهارت فلسفه‌ورزی و پرسشگری در دانش‌آموزان». مطالعاتبرنامه‌یدرسی، س۲، ش۷، صص۱-۳۶. اسمیت، فیلیپ. (1377). فلسفه­ی آموزش و پرورش. ترجمه‌ی سعید بهشتی، مشهد: آستان قدس رضوی. اکرمی، جلال‌الدین. (1380). مرغ مهاجر. تهران: شباویز. ــــــــــــــــــ. (1384). آخرین آواز مترسک. تهران: شباویز. البرزی، محبوبه. (۱۳۸۶). تبیینواسطه‌گریباورهایانگیزشیدرمدلخلاقیتکودکانبارویکردبهمتغیرهایخانوادگی،مدرسه‌ایوباورهایاسنادیدردانش‌آموزانمقطعابتدایی. پایان‌نامه‌ی دکتری علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه شیراز. انده، میکائیل. (1385). آدمک هاپ هار. ترجمه‌ی کیوان جلالیان. تهران: مرکز. ایمان، محمدتقی؛ افراسیابی، حسین. (1386). «عوامل اجتماعی اقتصادی موثر بر اثربخش الگوی حل مسأله ی والدین در زمینه مسائل جوانان». مجله علمی پژوهشی دانشگاه اصفهان، سال4، شماره‌ی 24، صص 121-140. برانکووا، والاستا.  (1382). آدم برفی مهربان. ترجمه‌ی مهدی شجاعی، تهران: نیستان. براوادی، محمود. (1383). ابلکیک پاکوتاه. تهران: شباویز. پاتر، بیتریکس. (1383). خرگوش کوچولو. ترجمه‌ی طاهره آدینه‌پور، تهران: علمی و فرهنگی. پریرخ، مهری و همکاران. (۱۳۸۸). «ردپای مفاهیم فلسفی در داستان‌های کودکان؛ پژوهشی پیرامون شناسایی عناصر مرتبط با آموزش تفکر فلسفی». مطالعه‌یکتابداریوعلوماطلاعاتوعلومتربیتیوروان‌شناسی.س۱۶، ش۴، صص57-80 پورخالقی، مهدخت. (۱۳۸۱).  درختدرشاهنامه. مشهد: آستان قدس رضوی. پوپر، کارل ریموند. (۱۳۸۳).  زندگیسراسرحلمسألهاست. ترجمه‌ی شهریار خواجیان، تهران: مرکز. حسینی، علی‌اکبر. (۱۳۴۸). تفکرخلاق: هدفغائیتعلیموتربیت. تهران: دانشگاه پهلوی. خسرونژاد، مرتضی. (۱۳۸۹). معصومیتوتجربه؛ درآمدیبرفلسفه‌یادبیاتکودک. تهران: مرکز. دال، رول. (1382). من و زرافه و پلی. ترجمه‌ی محبوبه نجف خانی، تهران: افق. ـــــــــ (1383الف). تمساح غول پیکر. ترجمه‌ی محبوبه نجف خانی، تهران: افق. ـــــــــ (1383ب). تشپ کال. ترجمه‌ی محبوبه نجف خانی، تهران:  افق. رشتچی، مژگان. (۱۳۸۹). «بررسی نظریه‌ی ویگوتسکی از دیدگاه روان‌شناسی و ارتباط آن با مبانی نظری آموزش فلسفه به کودکان». تفکروکودک، س۱، ش۱، صص۳-۲۰. سیدآبادی، علی اصغر. (1380). خانم معلم و آقای نقاش. تهران: شباویز. سیف، علی‌اکبر. (۱۳۸۷). روان‌شناسیپرورشی،روان‌شناسییادگیریوآموزشی. تهران: دوران. شریعتمداری، علی. (۱۳۶۹). روان‌شناسیتربیتی. تهران: امیرکبیر. شعبانی، حسن. (۱۳۸۲). روشتدریسپیشرفته؛ آموزشمهارت‌هاوراهبردهایتفکر. تهران: سمت. شهبازی، سارا؛ حضرتی، مریم؛ معطری، مرضیه؛ حیدری، محمد. (1391). «تأثیر مهارت حل مسأله بر هوشبهر هیجانی دانشجویان پرستاری شیراز». مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، شماره­ی 12، صص 67-76. فراهانی، جمیله. (1383). خاله پیرزن و گربه ی سیاه. تهران: شباویز. فولادچنگ، محبوبه. (۱۳۷۵). نقشپردازششناختیدرعملکردحلمسأله. پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه شیراز. فیشر، رابرت. (۱۳۸۵). آموزشتفکربهکودکان. ترجمه‌ی مسعود صفایی مقدم و افسانه نجاریان، اهواز: رسش. کاکاوند، کامبیز. (1383). نردبان. تهران: شباویز. مک براتنی، سام. (1381). کیسه جادویی. ترجمه‌ی افسانه‌ شعبان نژاد، تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. ــــــــــــــ. (1381). زیر نور ماه. ترجمه‌ی افسانه‌ شعبان نژاد، تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.  مکتبی‌فرد، لیلا. (۱۳۸۹). بررسیتناسبمحتوایداستان‌هایتألیفیایرانیبرایکودکانگروهسنی«ج» بامهارت‌هاومؤلفه‌هایتفکرانتقادی. پایان‌نامه‌ی دکتری علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز. میری، زهره و همکاران. (۱۳۹۱). «تأثیر مهارت‌های حل مسأله بر یادگیری خودنظم‌جویی دانش‌آموزان». فصلنامه‌یرشدآموزشمشاورمدرسه، ش۲۷، صص 24-29. نادی، محمدعلی و همکاران. (۱۳۹۰). «تأثیر آموزش تفکر انتقادی، حل مسأله و فراشناخت بر یادگیری خودراهبر در دانشجویان». پژوهشدربرنامه‌یدرسی، س۸، ش۱و۲، صص 53-61 نقیب‌زاده، میرعبدالحسین. (۱۳۷۵). درآمدیبرفلسفه. تهران: طهوری. نوردکوئیت، سون. (1385). کیک تولد. ترجمه‌ی نسرین وکیلی، تهران:  مبتکران. نوزانی، معصومه. (1382). من و مدادرنگی‌ها. تهران: شباویز. وایگلت، اودو. (1385). خواب‌آور تنها. ترجمه‌ی پریسا برازنده، تهران: منادی  تربیت. یوسفی، محمدرضا. (1380). ننه انسی ستاره بود. مشهد: آستانه قدس رضوی. Dewey, J. (1933). How  we Think. New York: Heath. Maykut, P. & Morehouse, R. (1996). Beginning Qualitative Research. London: The Falmer press.  Mayring, Philipp. (2000). “ Qualitative Content Analysis”. Forum Qualitative Sozial Forschung. Volume 1.  Griffin, Shari L. (2005). “It’s the Thougth Conts: The Portrayal Of Problem Solving In Childrens Literature”. phd. Department of Gurriculum and Instruction, University of Wyming. Guilford, J. P. (1950)."Creativity" American Psychologist. Vol. 5,pp. 444- 454. Guss, D.& Tuson, T. (2009)." Fire and Ice: Cultural Influences on Complex Problem Solving".Department of Psychology, 1 UNF Drive Osborn, A (1953) Applied Imagination. New York: Charles Scribner._||_
Child Literature Shiraz University مطالعات ادبیات کودک 2008-8647 Shiraz University 12 10.22099/jcls.2016.3889 مقاله پژوهشی پسامدرنیسم و بوطیقای داستان کودک: تحلیلی روایت شناسانه از داستان "آقارنگی و گربه ناقلا " از فرهاد حسن زاده پسامدرنیسم و بوطیقای داستان کودک: تحلیلی روایت شناسانه از داستان خجسته فرامرز دانشگاه هرمزگان نیکخو عاطفه دانشجوی دکترای زبان و ادبیات فارسی دانشگاه هرمزگان 20 02 2018 8 2 79 102 28 11 2015 01 10 2016 Copyright © 2018, Shiraz University. 2018 https://jcls.shirazu.ac.ir/article_3889.html

ادبیات کودک، خصوصا ژانر داستان، طی سالیان گذشته از قالب‌ها و باورهای کلاسیک و ازپیش تعیین‌شده خود فاصله گرفته، وجوه روایتمندی این آثار رانیزدستخوش تغییر و تحول ساخته‌است. دراین میان تلاش نویسندگان کودک برای همراهی با تحولات ساختاری- محتوایی شکل‌یافته در ادبیات و همگام با تحولات اجتماعی ازیک‌سو و تبدیل مخاطب منفعل کودک به خواننده‌ای فعال ازسوی دیگر، به خلق داستان‌های پسا‌مدرن انجامیده‌است. داستان "آقارنگی و گربه و ناقلا" ازجمله داستان‌های کودک از فرهادحسن‌زاده است که توانسته باورهای عامیانه درباره داستان کودک را به‌چالش بکشد و با استفاده از ویژگی‌های روایی پسا‌مدرن، علاوه برحفظ باورپذیری متن برای این‌دسته از مخاطبان، ذهن او را به پرسش دربرابر واقعیت‌های پذیرفته‌شده از داستان و جهان فرا‌خواند. بهره‌گیری از ویژگی‌هایی همچون راوی متکثر و اقتدارشکن، فراداستان، تلفیق سبک‌ها و ژانرها و فرجام متکثر ازجمله ویژگی‌های پسامدرنیستی اثرموردنظر است که درکنار تصویرگری هماهنگ با متن در پژوهش پیش‌رو بدان پرداخته‌شده‌است. براین‌اساس برخورداری از صدای راوی کودک دربرابر راوی دانای کل بزرگسال وهمچنین استفاده از تکینک‌هایی چون هوش‌آزمایی و دعوت به‌همکاری کودک درجهان متن درکنار پایان‌بندی نامعین و متکثر با هدف تأکیدهرچه بیشتر برداستانی‌بودن ، خواننده را به تلاشی خلاقانه و فعال برای پاسخ‌گویی به پرسش‌های ذهنی خود فرامی‌خواند.

 آقارنگی وگربه ناقلا. ادبیات پسامدرن بوطیقای داستان کودک فراداستان اخوت، احمد. (۱۳۷۱). دستور زبان داستان. اصفهان: فردا. برتنس، هانس. (۱۳۹۱). مبانی نظریه‌ی ادبی. ترجمه‌ی محمدرضا ابوالقاسمی، تهران: ماهی. پاشایی، روشنک. (۱۳۸۸). «فراداستان، زبان انگیزش تفکر در ادبیات کودک ایران؛ بررسی سه اثر از فرهاد حسن‌زاده». مجله‌ی نقد زبان و ادبیات خارجی، ش۲، صص۱-۱۷.  پاینده، حسین. (۱۳۸۳). مدرنیسم و پسامدرنیسم در رمان. تهران: روزگار. ـــــــــــــ. (۱۳۸۶). «رمان پست‌مدرن چیست؟؛ بررسی شیوه‌های روایت در رمان آزاده‌خانم و نویسنده‌اش». ادب‌پژوهی، ش۲، صص۱۱-۴۸. ـــــــــــــ. (۱۳۹۰). داستان کوتاه در ایران. ج۳، تهران: نیلوفر. حسن‌زاده، فرهاد. (۱۳۹۲). آقارنگی و گربه‌ی ناقلا یا این‌جوری بود که اون‌جوری شد. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. سالزبری، مارتین. (۱۳۸۷). تصویرگری در کتاب کودک (خلق تصویر برای کتاب). ترجمه‌ی شقایق قندهاری، تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوان.  سجودی، فرزان و فائزه رودی. (۱۳۸۹). «بررسی تحول روایت؛ از روایت کلاسیک تا روایت پست‌مدرن». جستارهای زبانی، ش۴، صص۱۵۵-۱۷۱. تدینی، منصوره. (۱۳۸۸). پسامدرنیسم در ادبیات داستانی ایران؛ مروری بر مهم‌ترین نظریه‌های پسامدرنیستی و بازتاب آن در داستان معاصر ایرانی. تهران: علم. تسلیمی، علی. (۱۳۸۴). «مدرنیسم از نظریه تا داستان». کتاب ماه ادبیات و فلسفه، ش۴۹، صص۵۶-۶۱. تکر، دبورا کوگان و جین وب. (۱۳۹۱). درآمدی بر ادبیات کودک از رمانتیسم تا پست‌مدرنیسم. ترجمه‌ی مؤسسه‌ی خط ممتد اندیشه، تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. کریمی، فرزاد. (۱۳۹۱). روایتی تازه بر لوح کهن؛ تحلیل روایت در شعر نو ایران. تهران: قطره. لاج، دیوید. (۱۳۸۶). نظریه‌ی رمان از رئالیسم تا پسامدرنیسم. ترجمه‌ی حسین پاینده، تهران: نیلوفر. لوته، یاکوب. (۱۳۸۶). مقدمه‌ای بر روایت در ادبیات و سینما. ترجمه‌ی امید نیک‌فرجام، تهران: مینوی خرد. مک‌کافری، لرد. (۱۳۸۱). «ادبیات داستانی پست‌مدرن». در: ادبیات پسامدرن. تدوین و ترجمه‌ی پیام یزدانجو، تهران: مرکز. وارد، گلن. (۱۳۹۳). پست‌مدرنیسم. ترجمه‌ی قادر فخررنجبری و ابوذر کرمی، تهران: ماهی. وو، پاتریشیا. (۱۳۹۰). فراداستان. ترجمه‌ی شهریار وقفی‌پور، تهران: چشمه. Nikolajeva, Maria. (2003). “Beyond the grammer of story or how can children's literature criticism benefit narrative theory?”. Children's Literature Association Quarterly Journal, V. 28, N. 1, pp. 5-16. ---------------------- (2004). “Narrative theory and children's literature”. In: International companion Encyclopedia of children's literature. New York and Canada: Routledge. PP.166-179. ---------------------- (2006). How Picture Books Work. Great Britain:  Routledge.  _||_
Child Literature Shiraz University مطالعات ادبیات کودک 2008-8647 Shiraz University 12 10.22099/jcls.2016.3860 مقاله پژوهشی تصویر سازی زنان در قصه های عامیانه ی مردم فارس تصویر سازی زنان در قصه های عامیانه ی مردم فارس شاه سنی شهرزاد مدرس دانشگاه 20 02 2018 8 2 103 120 12 10 2015 01 10 2016 Copyright © 2018, Shiraz University. 2018 https://jcls.shirazu.ac.ir/article_3860.html

چکیدهقصه از برجسته ترین و رایج ترین گونه های ادبیات عامه است. تصویرهایی از زندگی مردم زمانه، تضادهای طبقاتی و ستیزه جویی های اجتماعی، رفتار و روابط خانوادگی، گرایش های قومی و مذهبی، آداب و رسوم متداول را به زبان ساده و به صورت طنز بیان می کند. هدف از پژوهش حاضر، بررسی تصویرسازی زنان در قصه های عامیانه ی مردم فارس است. روش پژوهش کیفی و رویکرد تحلیل داده های آن توصیفی- تفسیری است. روش جمع آوری داده ها اسنادی و روش تجزیه و تحلیل داده ها، تحلیل محتوای کیفی جهت دار است. نتایج نشان داد که نقش های زنانه بیشتر از مردانه و نقش های سنی دختر جوان و مرد میانسال بیشتر از بقیه ی نقش هاست. شخصیت اصلی در بیشتر قصه ها زنان اند. زنان و مردان در صفات متعددی تصویر سازی شده اند و همچنین الگوی سفر و روایت جست و جو در قصه ها کاملا مردانه نیستند.

 زنان قصه های عامیانه ی مردم فارس شخصیت اصلی الگوی سفر روایت جست و جو استیونز، جان. (۱۳۸۷). «جنسیت و نوع ادبی»، در: دیگرخوانی‌های ناگزیر. به کوشش مرتضی خسرونژاد، تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. افشانی، علی‌رضا و همکاران. (۱۳۷۷). «بازتولید نقش‌های جنسیتی در کتاب‌های فارسی مقطع ابتدایی». پژوهش زنان، دوره‌ی ۷، ش۱، صص۸۷-۱۰۷. آموزگار، ژاله. (۱۳۸۴). «نقش و کاربرد قصه در ادب فارسی». تاریخ اساطیری ایران، تهران: سمت. آیدنلو، سجاد. (۱۳۸۷).«پهلوان بانو». مجله‌ی مطالعات ایرانی،س۳، ش۱۳،صص۱۱-۲۴. باقری، بهادر. (۱۳۹۲). «زنان فعال و منفعل در داستان‌های منثور عامیانه». فرهنگ و ادبیات عامیانه، س۱، ش۱، صص۱۲۱-۱۴۲. پاینده، حسین. (۱۳۷۳). «شخصیت‌پردازی در داستان کوتاه». ادبیات داستانی، تهران:  البرز. پورگیو، فریده و مسیح ذکاوت. (۱۳۸۹). «بررسی نقش‌های جنسیتی در خاله‌سوسکه». مطالعات ادبیات کودک، س۱، ش۲، صص۲۷-۴۳. حسینی، مریم. (۱۳۸۶). «مقایسه‌ی تطبیقی جلوه‌های زن در حکایت‌های هندی – ایرانی ادب کلاسیک فارسی». زن در توسعه و سیاست (پژوهش زنان)، س۵، ش۱۸، صص۲۹-۵۶. حسینی، مریم و فهیمه زارع‌زاده. (۱۳۸۸). «مقایسه‌ی تطبیقی سیمای زن در داستان‌های هزار و یک‌شب و نگاره‌های صنیع‌الملک نقاش». زن در فرهنگ و هنر، س۱، ش۲، صص۱-۱۸. دو ورژه، موریس. (۱۳۶۲). روش‌های علوم اجتماعی. ترجمه‌ی خسرو اسدی، تهران: امیرکبیر. فقیری، ابوالقاسم. (۱۳۴۹). قصه‌های مردم فارس. تهران: سپهر. کرمی، میثم. (۱۳۸۴). «شاهنامه و حماسه‌ی زن».  اباختر، س۴، ش۱۲، صص۱۸-۳۲. گرین، الین. (۱۳۸۴). هنر و فن قصه‌گویی. ترجمه‌ی طاهره آدینه‌پور. تهران: ابجد. محسنی، منوچهر. (۱۳۷۹). جامعه‌شناسی عمومی. تهران: کتابخانه‌ی طهوری. مقصودی، سوده. (۱۳۸۰). «بررسی نقش زنان در داستان‌های کودکان». زن در توسعه و سیاست، س۳، ش۱۰، صص۴۱-۵۵. نوبخت، رضا و نسرین احمدی. (۱۳۸۸). «بررسی نقش و جایگاه زن جنوب در قصه‌های عامیانه (جامعه‌ی مورد مطالعه: قصه‌های عامیانه‌ی شهرستان لامرد)». زن و فرهنگ و هنر، س۱، ش۱، صص۶۱-۷۳. نورتن، دونا. (۱۳۸۲). شناخت ادبیات کودکان: گونه‌ها و کاربردها از روزن چشم کودک. مترجمان منصوره راعی و همکاران، تهران: قلمرو. نیکولایوا، ماریا. (۱۳۸۷). «بزرگ‌شدن: دوراهی ادبیات کودک»، در: دیگرخوانی‌های ناگزیر. به کوششمرتضی خسرونژاد. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. Agular, M. (2001). "Women in Philippine Folktales". Paper Read at the Philippine PEN Conference CAPBuilding. Dumaguete city. Novmber 28. Bloodworth, D. (1996). "Women in Traditional China & their Portrayal Folktales". The Chinese Looking Glass. New York. Goldberg, C. (2004). "At the Ogres House". Folklore, Vol. 115, No. 3. Grabinska, K. (1994). "Women Who refused to marry: A Jungian Interpretation of selected Inuit Folktales". The Union Institute. Hsieh, H & Shanon, S. (2005). "Three Approaches to Content Analysis". Qualitative Health Research, Vol.15, No.9. Marie, K. (2005). "Whose immortal picture stories? Amar Chitra Katha and the Construction of Indian Identities".The University of Texas at Austin. [Online]:http:// proquest.umi.com/ pqdweb?index= 3&did= 775392871&srchmode=2&sid=30& Mebele, L. (2006). "Women in the African Folktales". Research in African Literatures. Vol.32, No.2. Stockard, J. (1980). "The Role of the American Black Woman in Folkteles". Tulane University. Struss, A & Corbin,J. (2005). Pamela Maykut, Richard Morehouse. Beginning qualitative research. The Falmar Press. Virtue, D & Vogler, k. (2008). "An Analysis of Folktales from Denmark". Journal of Social Studies Research. Vol.32, No.1. Wilson, S. (2010). "An Archetypal Female Hero in the Adventures of Daniel boon". Journal of American Studies. Cambridge: vol. 44. No.2. Yamamoto, M. (1996). "The Urashima Legend: Changing gender representation in a Japanese tale".       University of California, Berkeley.  _||_
Child Literature Shiraz University مطالعات ادبیات کودک 2008-8647 Shiraz University 12 10.22099/jcls.2017.3991 مقاله پژوهشی لذت و اقتباس لذت و اقتباس مرادپور ندا بدون سمت 20 02 2018 8 2 121 142 23 02 2016 15 01 2017 Copyright © 2018, Shiraz University. 2018 https://jcls.shirazu.ac.ir/article_3991.html

بررسی پژوهش‌های انجام‌شده در زمینه‌ی اقتباس، نشان‌گر آن است که هرچند پژوهشگران به ساده‌نویسی و به‌کارگیری عنصرهای داستانی در بازنویسی‌ها توجه کرده‌اند و بازنویسان نیز کم و بیش از این ملاک‌ها در کار خود بهره جسته‌اند، اما در مجموع، اقتباس متن‌های کهن برای کودکان جز در موردهایی پیشرفت چشمگیری نداشته‌است. درواقع خالی‌بودن این اثرها از ویژگی‌های لذت‌آفرین ادبیات کودک به کم‌رونقی بازار محبوبیت آن‌ها انجامیده‌است. به نظر می‌رسد آن‌چه تاکنون اهمیت‌داشته‌ آشناساختن کودکان با متن‌های کهن بوده و نه آفرینش متنی جذاب برای ایشان؛ این در حالی است که نودلمن با کنکاش در ویژگی‌هایی که داستانهای کودکان را لذت‌بخش کرده و مخاطبان را به درون متن می‌کشد، راه تازه‌ای پیش روی نویسندگان نهاده‌است. نودلمن با برشمردن شاخص‌های لذت به این نتیجه می‌رسد که اگر متن ادبی کودک خالی از این شاخص‌ها باشد، لذتی برای مخاطب کودک ندارد. این پژوهش با بهره‌گیری از چنین روی‌کردی به بررسی پنج اثر اقتباسی با تنوع در ساختار پرداخته و آشکارساخته که اقتباس چگونه و با چه شگردهایی می‌تواند در گستره‌ی ادبیات کودک قرار گیرد و برای مخاطبان خود لذت‌بخش باشد. عدم قطعیت حاصل از دوسویگی متن کهن و متن نو و نیز آگاهی دوگانه‌ای که این متن‌ها به مخاطب خود می‌دهند مهم‌ترین دلیل‌های لذت‌بخشی در این متن‌ها هستند که با شگردهایی هم‌چون تضاد و تقابل، سپیدنویسی و تلمیح نمایان می‌شوند.

 اقتباس ادبیات کودک لذت دوسویگی عدم قطعیت اکبری، مریم. (۱۳۹۱). بررسی بازنویسی‌ها و بازآفرینی‌های کلیله‌ودمنه برای کودکان و نوجوانان (منتشرشده از سال ۱۳۸۴تا۱۳۸۹). پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد دانشگاه شیراز. آرامش‌فرد، شیدا و سمانه قاسمی.(۱۳۹۵).«لذت‌های شکوفایی». نارنج، ش۱، صص۳۱-۵۴. بارت، رولان. (۱۳۸۲). لذت متن. ترجمه‌ی پیام یزدان‌جو. تهران: مرکز پایور، جعفر. (۱۳۸۸). بازنویسی و بازآفرینی در ادبیات. به کوشش فروغ‌الزمان جمالی، تهران: کتابدار. تراویسانو، تامس. (۱۳۸۷). «درباره‌ی آگاهی دوگانه و دیالکتیکی: فصل‌های مشترک ادبیات کودک و مطالعات کودکی». در: دیگرخوانی‌های ناگزیر. به کوشش مرتضی خسرونژاد، تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. جلالی، مریم. (۱۳۹۳). شاخص‌های اقتباس در ادبیات‌کودک و نوجوان: نگاهی نو به بازنویسی و بازآفرینی به انضمام فهرست صدساله‌ی اقتباس از شاهنامه در ادبیات ‌کودک و نوجوان. تهران: طراوت. دارنگ، سارا. (۱۳۹۱). بررسی بازنویسی‌ها و بازآفرینی‌های کلیله‌ودمنه برای کودکان و نوجوانان (منتشرشده از سال ۱۳۶۲تا۱۳۸۳).پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد دانشگاه شیراز. گلشیری، هوشنگ. (۱۳۸۴). گلستان سعدی. براساس نسخه‌ی تصحیح‌شده‌ی فروغی، تهران: ققنوس. سیدآبادی، علی‌اصغر. (۱۳۸۸). کدو قلقله‌زن کی برگشته بود؟. با تصویرگری علیرضا گلدوزیان، تهران: افق شمس، محمدرضا. (۱۳۸۷). دیوانه و چاه. با تصویرگری پژمان رحیمی‌زاده، تهران: افق. صالحی، آتوسا. (۱۳۹۲). سیاوش. با تصویرگری عطیه مرکزی، تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. طاهری، قدرت‌الله. (۱۳۸۹). «منطق بازآفرینی روایت‌های کهن در شعر فارسی». تاریخ ادبیات، ش۶۷، صص۱۵۵-۱۷۶. کریمی‌راد، مریم. (۱۳۸۵). «بازآفرینی مهجور، بازنویسی معدود؛ تأثیر شاهنامه در ادبیات (بررسی بازنویسی‌ها و بازآفرینی‌های شاهنامه برای کودکان و نوجوانان)».پژوهش‌نامه، ش۴۷، صص۱۱۱-۱۱۵. مرتضایی، پروین. (۱۳۹۱). بررسی بازنویسی‌ها و بازآفرینی‌های مثنوی مولوی برای کودکان و نوجوانان (منتشرشده از سال ۱۳۵۷تا۱۳۸۷). رساله‌ی دکتری دانشگاه شیراز. معلم، حسین. (۱۳۸۴). حکایت‌نامه. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. نظرآهاری، عرفان. (۱۳۸۶). من هشتمین آن هفت نفرم. با تصویرگری سحر بردایی، تهران: صابرین؛ کتاب‌های دانه. ویلکی، کریستین. (۱۳۸۱). «وابستگی متون: تعامل متون، روابط بینامتنی در ادبیات ‌کودک و نوجوان». پژوهشنامه‌ی ادبیات ‌کودک و نوجوان، ترجمه‌ی طاهره آدینه‌پور، ش۲۸، صص۴-1۱. هاشمی‌نسب، صدیقه. (۱۳۷۱). کودکان و ادبیات رسمی ایران. تهران: سروش. Nodelman, perry. (1996). The Pleasures of Children's Literature. New York: Longman.  _||_
Child Literature Shiraz University مطالعات ادبیات کودک 2008-8647 Shiraz University 12 10.22099/jcls.2016.3925 مقاله پژوهشی بررسی افسانه ی دژ هوش ربا بر مبنای نظریه ی برونو بتلهایم بررسی افسانه ی دژ هوش ربا بر مبنای نظریه ی برونو بتلهایم واعظی دهنوی نجمه دانشجو/ دانشگاه فردوسی مشهد خامنه باقری طاهره استادیار ادبیات و زبان فرانسه/ دانشگاه فردوسی مشهد جعفری سعدی استادیار و مدیر گروه زبان و ادبیات فرانسه/ دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد. 20 02 2018 8 2 143 160 30 07 2015 06 12 2016 Copyright © 2018, Shiraz University. 2018 https://jcls.shirazu.ac.ir/article_3925.html

چکیده افسانه ها در دنیای ادبیات کودک از جایگاه خاصی برخوردار هستند. چرا که علاوه بر جنبه ی سرگرمی و کمک به قوه ی تخیل کودک، به کمک سمبل ها و کنایه هایی که در دل خود دارند به ذهن ناخودآگاه کودک نفوذ کرده و بسیاری از تنش های درونی، عقده های اودیپی، رقابت های خواهر و برادری را تسکین داده، درمان می نمایند و به سوالهای جنسی کودک پاسخ می دهند. علاوه بر این، راه کارهایی برای زندگی و مقابله با مشکلات پیش رو نیز ارائه می دهند. پژوهش حاضر نگاهی است از دریچه روانکاوی به یک افسانه ی ایرانی با نام افسانه ی دژ هوش ربا برگرفته از مثنوی معنوی مولانا جلال الدین بلخی که در دهه ی 30 توسط صبحی مهتدی بازنویسی شده است. در این پژوهش، سمبل های موجود در این افسانه بر اساس روانکاوی برونو بتلهایم ، یکی از روانکاوان برجسته کودک، مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است.

 واژه های کلیدی: افسانه سمبل روانکاوی برونو بتلهایم دژ هوش ربا بتلهایم، برونو. (۱۳۸۹).  کاربردهای افسون. ترجمه‌ی کاظم شیوا نظری، تهران: دستان. خسرونژاد، مرتضی. (۱۳۸۲). معصومیت و تجربه؛ درآمدی بر فلسفه‌ی ادبیات کودک. تهران: مرکز. سگال، رابرت آلن. (۱۳۸۹).  اسطوره. ترجمه‌ی فریده فرنودفر، تهران: بصیرت. عباسی، سکینه. ( ۱۳۸۹). «نقد و بررسی قصه‌ی گنبد سفید». فصل نامه‌ی علمی‌پژوهشی کاوش‌نامه، ش۲۰، صص۲۰۳-۲۲۴. عظیمی، مرضیه و مریم حسینی. (۱۳۹۵). «تحلیل قصه‌های پریان ایرانی براساس آرای بتلهایم». فصل‌نامه‌ی فرهنگ و ادبیات عامه، س۴، ش۹، صص۸۳-۱۰۳. فروید، زیگموند. (۱۳۳۸). تعبیر خواب. ترجمه‌ی ایرج پورباقر، تهران: آسیا. ــــــــــــــ. (۱۳۴۹). زندگی من و پسیکانالیز. ترجمه‌ی ابراهیم امانت، تهران: شهریار. قزل‌ایاغ، ثریا. (۱۳۹۳). ادبیات کودک و نوجوان و ترویج خواندن. تهران: سمت. مرادپور، ندا. (۱۳۹۱). «شگردهای تمرکززدایی در قصه‌های ایرانی».پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد دانشگاه شیراز. محمدی، محمدهادی و زهره قائینی. (۱۳۷۹). تاریخ ادبیات کودکان ایران. تهران: چیستا. معین، محمد. (۱۳۸۶). فرهنگ فارسی. تهران: فردوس. مهتدی، فضل‌الله. (۱۳۳۶). دژ هوش‌ربا. تهران: امیرکبیر. ـــــــــــــــ. (۱۳۹۱). افسانه‌های کهن ایرانی. گردآورنده محمد قاسم‌زاده، تهران: هیرمند. Marie-Louise von Franz. (2007). L'Interprétation des contes de fées (Jacqueline Renard). réed. Albin Michel.                              Sigmund Freud. (2011). La sexualité infantile. Paris, Payot, coll. "Petite Bibliothèque Payot" no 790. ـــــــــــــ. (1938). Résultats, idées, problèmes, Paris, Presses Universitaires de France. Bruno Bettelheim. (2015). Agora, l'encyclopédie libre [en ligne]. Fondation Agora, 1990- [consulté le 20 mai 2015]. Disponible sur http://agora.qc.ca/thematiques/mort/dossiers/bettelheim_bruno. Louisette Badie. (2011). Interprétation des contes de fées. Disponible sur http://www.etudier.com/dissertations/ Interprétation-Des-Contes-De-Fées/136050.html, cosulté le [10 septembre 2016]. Karen Zelan, Bruno Bettelheim. (1993). Perspectives : revue trimestrielle d’éducation comparée, Paris, UNESCO : Bureau international d’éducation), vol. XXIII, n° 1-2, p. 83-100._||_
Child Literature Shiraz University مطالعات ادبیات کودک 2008-8647 Shiraz University 12 10.22099/jcls.2017.3958 مقاله پژوهشی در جستجوی کمال مطلوب(بررسی تطبیقی «ماهی سیاه کوچولو»ی صمد بهرنگ با «جاناتان مرغ دریایی» ریچارد باخ) در جستجوی کمال مطلوب(بررسی تطبیقی «ماهی سیاه کوچولو»ی صمد بهرنگ با «جاناتان مرغ دریایی» ریچارد باخ) ولی پور عبداله پیام نور همتی رقیه پیام نور 20 02 2018 8 2 161 178 21 06 2016 01 02 2017 Copyright © 2018, Shiraz University. 2018 https://jcls.shirazu.ac.ir/article_3958.html

صمد بهرنگی جزو اولین کسانی است که در ایران برای بچه‌ها داستان نوشت و «ماهی سیاه کوچولو»ی او یکی از شاهکارهای ادبیات کودک و نوجوان ایران است. در این داستان، ماهی سیاه کوچولو از زندگی بی‌حاصل در محیطی محدود، و از خمود فکر و بطالت عمر هم‌نوعانش خسته شده است. بنابراین عزم جزم کرده است به دنیاهای وسیع برود و در آنجا آگاهی و تجربه‌های نو کسب کند، به همین خاطر با شکستن سنت‌ها و تابوها، قدم در راهی پرمخاطره می‌گذارد... . ماهی سیاه کوچولو از نظر مضمون و محتوا و ساختار( طرح، روایت، زاویۀ دید، نمادپردازی و ...) شباهت‌های زیادی با داستان «جاناتان مرغ دریایی» ریچارد باخ آمریکایی دارد. در این جستار تلاش می‌شود تا به شیوۀ توصیفی- تحلیلی به بررسی تطبیقی این دو داستان بپردازیم و با بیان وجوه اشتراک و افتراق آن دو، اشتراکات فکری، فرهنگی، ذوقی و.. دو نویسنده از دو ملت غیر هم‌زبان را عرضه بکنیم.

 ادبیات تطبیقی جاناتان مرغ دریایی ریچارد باخ صمد بهرنگی ماهی سیاه کوچولو آرام، عباس. (۱۳۵۷). کندوکاوی در آثار صمد بهرنگی. تهران: عطایی. انوشیروانی، علیرضا. (۱۳۸۹). «ضرورت ادبیات تطبیقی در ایران». نشریه‌ی ادبیات تطبیقی، د۱، ش۱، صص۶-۳۸. ایمن، لیلی و همکاران. (۱۳۵۵). گذری در ادبیات کودکان. تهران: شورای کتاب کودک. باخ، ریچارد. (۱۳۶۲). پرندهای به نام آذرباد. ترجمه‌ی سودابه پرتوی، تهران: امیرکبیر. ــــــــــ . (۱۳۷۷). جاناتان مرغ دریایی. ترجمه‌ی لادن جهانسوز، تهران: بهجت. بهرنگی، صمد. (۱۳۸۸). مجموعه‌ی کامل قصه‌های ‌بهرنگ. تبریز: آناس. بیانی، احمد. (۱۳۷۹). «تحلیل تطبیقی قصه‌ی ʼماهی سیاه کوچولوʻ». در: یادمان صمد بهرنگی. به‌کوشش اهتمام علی اشرف درویشیان، تهران: کتاب و فرهنگ، صص۱۲۰ -۱۲۷. پراور، زیگبرت سالمن. (۱۳۹۳). درآمدی بر مطالعات ادبی تطبیقی. ترجمه‌ی علی‌رضا انوشیروانی و مصطفی حسینی، تهران: سمت. درویشیان، علی اشرف. (۱۳۷۹). یادمان صمد بهرنگی. تهران: کتاب و فرهنگ. ــــــــــــــــــــ . (۱۳۹۴). یادمان صمد. تبریز: موغام. سرشار، محمدرضا. (۱۳۹۴). صمد بهرنگی آن‌گونه که بود. تهران: سوره‌ی مهر. شورل، ایو. (۱۳۸۶). ادبیات تطبیقی. ترجمه‌ی طهمورث ساجدی، تهران: امیرکبیر. صفریان، سلمان. (۱۳۸۹). تحلیل محتوای آثار صمد بهرنگی. تهران: اندیشه‌ی نو. طبری، احسان. (۱۳۹۴). «قهرمان منفرد یا مجاهد خلق؟». در: یادمان صمد، به کوشش علی‌اشرف درویشیان،تبریز: موغام، صص۳۹۷-۴۰۶. عمادی، اسدالله. (۱۳۷۹). «ʼماهی سیاه کوچولوʻ؛ سفر به آگاهی». در: یادمان صمد بهرنگی. به‌کوشش علی‌اشرف درویشیان، صص۳۷۷-۳۸۳. غنیمی هلال، محمد. (۱۹۹۹). الادب المقارن. بیروت: دارالعوده. فرضی، حمیدرضا و مقصود تقی‌زاده هریس. (۱۳۹۱)، «بررسی تطبیقی عاشقانه‌های احمد شاملو و ناظم حکمت». پژوهشنامه‌ی ادب غنایی، س۱۰، ش۱۸، صص۷۳-۹۶. کانت، امانوئل. (۱۳۷۰). «روشنگری چیست؟». ترجمه‌ی همایون فولادپور، مجله‌ی کلک، ش۲۲، صص۴۸-۵۷. کفافی، محمدعبدالسلام. (۱۳۸۲). ادبیات تطبیقی. ترجمه‌ی سیدحسن سیدی، مشهد: آستان قدس رضوی. کوپا، فاطمه و همکاران. (۱۳۸۹). «از منطق الطیر عطار تا جاناتان مرغ دریایی ریچارد باخ». جستارهای ادبی، س۴۳، ش۱۷۰، صص۴۹-۷۰. مبارک، وحید و یوسفی، سحر. (۱۳۹۴). «مطالعه‌ی تطبیقی مسیر تعالی در دو اثر عرفانی‌حکمی (رساله الطیر و جاناتان مرغ دریایی)». مطالعاتادبیاتتطبیقی، س۱۰، ش۷۳، صص۵۷-۷۸. مهربان، کوروش. (۱۳۴۸). «صمد و ʼماهی ‌سیاه کوچولوʻ». مجله‌ی فردوسی، ش۹۰۸، ص۲۰. میرعابدینی، حسن. (۱۳۷۹). «ادبیات روستایی و اقلیمی و صمد بهرنگی». در: یادمان صمد بهرنگی، به کوشش علی‌اشرف درویشیان، تهران: کتاب و فرهنگ. صص۴۸۰-۴۸۲. ندا، طه. (۱۳۸۷). ادبیات تطبیقی. ترجمه‌ی هادی نظری منظم، تهران: نی. هزارخانی، منوچهر. (۱۳۴۷). «جهان‌بینی ماهی ‌سیاه کوچولو». آرش، ش۱۸، صص۱۷-۲۹. Bach ̧ Richard. (2003). Jonathan Livingston Seagull. London: Element._||_