Child Literature Shiraz University مطالعات ادبیات کودک 2008-8647 Shiraz University 12 10.22099/jcls.2018.27221.1554 مقاله پژوهشی بررسی و تحلیل قصه‌های «حیوان-داماد» بررسی و تحلیل قصه‌های «حیوان-داماد» حیدری علی هیات علمی دانشگاه لرستان حدادیان سمیه دانشجوی دکتری صحرایی قاسم هیات علمی دانشگاه لرستان 22 09 2019 10 1 1 22 02 11 2017 03 06 2018 Copyright © 2019, Shiraz University. 2019 https://jcls.shirazu.ac.ir/article_4834.html

قصه‌، از گسترده‌ترین زمینه‌ها‌ در پژوهش‌های ادبی معاصر است که منبعی سرشار از باورها و اعتقاداتی به‌شمار می‌رود که تقریباً منسوخ گشته و در حال حاضر با اندیشه‌های دینی و اخلاقی هم‌خوانی ندارد. از بن‌مایه‌های اصلی در اغلب قصه‌ها، موضوع ازدواج شاهزاده‌خانم‌ها است. در برخی از این قصه‌ها با موضوع حیوان‌داماد مواجهیم. در تحریرهای جدید و امروزی برخی از این قصه‌ها، بنا به دلایل فراوان، این بن‌مایه‌ کم‌رنگ گشته ‌است. در این پژوهش به روش تحلیلی‌توصیفی پس از ذکر چند قصه‌‌ی حیوان‌داماد، به بررسی و تحلیل دلایل پیدایش و سیر دگردیسی این قصه‌ها پرداخته شده ‌است. سپس خویش‌کاری‌های مشترک قصه‌های حیوان‌داماد در فرهنگ‌های مختلف بررسی شده‌ و نشان داده شده ‌است که موضوع حیوان‌داماد با وجود اشتراکات بنیادی در جهان، چگونه در برخی از فرهنگ‌ها دچار دگردیسی شده‌‌ است.  

 واژه‌های کلیدی: پدر حیوان داماد دختر قهرمان اعتمادزاده (م. به‌آذین)، محمود. (2537). مهره‌ی مار. تهران: آگاه. الیاده، میرچاه. (1392). هنر اسرارآمیز. ترجمه‌ی مینا غرویان، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه. باستید، روژ. (1370). دانش اساطیر. ترجمه‌ی جلال ستاری، تهران: توس. بتلهایم، برونو. (1381).  افسون افسانه‌ها. ترجمه‌ی اختر شریعت‌زاده، تهران: هرمس. ـــــــــــ. (1387).  کودکان به قصه نیاز دارند. ترجمه‌ی کمال بهروز نیا، تهران: افکار. بهار، مهرداد. (1384). از اسطوره تا تاریخ. ویراسته‌ی ابوالقاسم اسماعیل‌پور، تهران: چشمه. بیرلین، ج، ف. (1395).  اسطوره‌های موازی. ترجمه‌ی عباس مخبر، تهران: مرکز. بی‌نام. (1358). «هر بهار یک دختر باکره را قربانی می‌کنند». پیام اسلام، شماره‌ی6، صص144-145. پراپ، ولادیمیر. (1368). ریخت‌شناسی قصه‌های پریان. ترجمه‌ی فریدون بدره‌ای، تهران: توس. ــــــــــــــ. (1371). ریشه­های تاریخی قصه‌های پریان. ترجمه‌ی فریدون بدره‌ای، تهران: توس. پنجاکیانه. (1363). ترجمه‌ی مصطفی خالقداد ‌هاشمی عباسی، تصحیح جلالی نائینی و همکاران، تهران: اقبال. پینسنت، جان. (1380). اساطیر یونان. ترجمه‌ی باجلان فرخی، تهران: اساطیر. تاواراتانی، ناهوکو. (١٣٨٦). سمبول‌های جاودان در ادبیات فارسی و ژاپنی. تهران: بهجت. حیدری، علی. (1389).ریخت‌شناسی قصه‌های رایج لکی. طرح تحقیقاتی دانشگاه لرستان. رواسانی، شاپور. (1371) .جامعه‌ی بزرگ شرق. تهران: شمع. رستگار فسایی، منصور. (1388). پیکرگردانی در اساطیر. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. صادقی، محسن. (1395). «بازنمایی اسطوره‌ی حیوان-داماد در حکایتی صوفیانه». فصل‌نامه‌یعلمی‌پژوهشی نقد ادبی. سال 9، شماره‌ی 35، صص 165-183. فرضی، حمیدرضا و قبادی سامیان، پریسا. (1388). «بررسی جامعه‌شناسی رمان مهره‌ی مار اثر محمود اعتمادزاده (به‌آذین)». مطالعات جامعه‌شناسی، سال 2، شماره‌ی 5، صص 65-86. فریزر، جیمز جرج. (1387). شاخه‌ی زرین. ترجمه‌ی کاظم فیروزمند، تهران: آگاه. گریم، ویلهلم و یاکوب. (1393). شاهزاده قورباقه. ترجمه­ی سیدعلی کاشفی خوانساری، تهران: قدیانی. مارزلف، اولریش. (1391). طبقه‌بندی قصه‌های ایرانی. ترجمه‌ی کیکاووس جهانداری، تهران: سروش. مالینوفسکی، برونیسلاو. (1387). غریزه‌ی جنسی و سرکوب آن در جوامع ابتدایی. ترجمه‌ی محسن ثلاثی، تهران: ثالث. محجوب، محمدجعفر. (1349). درباره‌ی کلیله و دمنه، تهران: خوارزمی. محسنی، مرتضی و ولی‌زاده، مریم. (1390). «بن‌مایه‌های توتمیسم در قصه‌های عامیانه‌ی ایرانی». ادبیات عرفانی و اسطوره شناختی.  دوره­ی 7، شماره‌ی 23، صص 155-180. مهابهاراتا. (1380). ترجمه‌ی میرغیاث‌الدین علی قزوینی. ج4، تصحیح و تحشیه‌ی سیدمحمدرضا جلالی نائینی و ن. س. شوکلا، تهران: طهوری. نصرالله منشی، ابوالمعالی. (1392). کلیله و دمنه. تصحیح مجتبی مینوی، تهران: امیرکبیر. هینتس، والتر. (1383). دنیای گم‌شده‌ی عیلام. ترجمه‌ی فیروز فیروزنیا، تهران: علمی و فرهنگی. ورمازرن، مارتین. (1372).  آیین میترا. ترجمه‌ی بزرگ نادرزاد، تهران: چشمه. یونگ، کارل گوستاو. (1386). انسان و سمبول‌هایش. ترجمه‌ی محمد سلطانیه، تهران: جام.  _||_
Child Literature Shiraz University مطالعات ادبیات کودک 2008-8647 Shiraz University 12 10.22099/jcls.2018.27937.1566 مقاله پژوهشی آسیب‌شناسی پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد دانشجویان ادبیات کودک بررسی کاستی‌ها و خطاهای رایج خسرونژاد مرتضی دانشکده روان‌شناسی وعلوم تربیتی، بخش فلسفه تعلیم و تربیت آتشی لاله Shiraz, Shiraz University, Eram Pardis, the department of foreign languages and literature 22 09 2019 10 1 23 56 03 01 2018 03 11 2018 Copyright © 2019, Shiraz University. 2019 https://jcls.shirazu.ac.ir/article_5017.html

دانشگاهی‌شدن ادبیات کودک در ایران، همچنان که در غرب، به توجه بیشتر به «روش تحقیق» و در نتیجه، پیشرفت‌های روش‌شناسیک چشمگیر در پژوهش‌های این حوزه انجامیده است؛ اما تکرار برخی خطاها و کاستی‌ها در پایان‌نامه‌های دانشجویان هشداردهنده است و بر ضرورت آسیب‌شناسی تحقیق در این قلمرو دلالت دارد. هدف ما در این پژوهش آشکارساختن این خطاها و کاستی‌ها و بحث درباره‌ی آن‌ها است. نمونه‌ها‌ی بررسی‌شده در این تحقیق 25 پایان‌نامه‌ در رشته‌ی کارشناسی‌ارشد ادبیات کودک است که در چهارمین جشنواره‌ی پایان‌نامه‌های برتر مرکز مطالعات ادبیات کودک دانشگاه شیراز شرکت کرده‌اند. در انجام تحقیق، نخست با مطالعه‌ی تمام نمونه‌های یادشده فهرستی از کاستی‌ها و خطاها را تنظیم و درصد حضور آن‌ها را محاسبه کردیم. سپس کوشیدیم این کاستی‌ها و خطاها را برجسته ساخته، درباره‌ی آن‌ها بیشتر گفت‌وگو کنیم. نمونه‌گیری در این پژوهش از نوع «دردست‌رس» و روش داده‌کاوی، تحلیل محتوای استقرایی میرینگ (2000) بوده است. 27 کاستی یا خطا در این مقاله فهرست شده ‌است. درصدها نشان می‌دهند که پربسامدترین کاستی و خطا، پرهیز از به‌کاربردن ضمیر «من» هنگام اشاره به خود در مقام محقق، برنگشتن به پیشینه و مقایسه‌نکردن یافته‌های پژوهش با یافته‌های دیگران و به فراموشی‌سپردن ذوق و خلاقیت است. یافته‌های این پژوهش بیانگر این ضرورت است که دانشجویان این رشته باید مطالعات بیشتری در زمینه‌ی تحقیق در ادبیات کودک داشته باشند و با تحقیق‌های برتر در سطح ملی و جهانی بیشتر آشنا شوند. همچنین توجه بیشتر و دقیق‌تر استادان راهنما، استادان مشاور و نیز داوران این تحقیق‌ها به این خطاها و کاستی‌ها از ضرورت‌های گریزناپذیر برای ارتقای سطح کیفی تحقیق در ادبیات کودک دانشگاهی کشور است.  

 واژه‌های کلیدی: روش تحقیق در ادبیات کودک دانشگاهی‌شدن ادبیات کودک پایان‌نامه‌های کارشناسی‌ارشد آسیب‌شناسی اصغری، فیروزه و نعمتی، محمدعلی. (1395). «چالش کیفیت رساله دکتری در ایران بر اساس مفهوم زنجیره دانش». تحقیقات فرهنگی ایران، سال 9، شماره‌ی 2، صص159-191. ایمان­پور، محمدتقی و ناظری، محمدرضا. (1395). «آسیب­شناسی عنوان­گزینی در پژوهش­های دانشگاهی: مطالعه موردی پایان­نامه­های رشته تاریخ». تاریخ­نگری و تاریخ­نگاری دانشگاه الزهرا (س)، سال 26، شماره‌ی 17، صص5-32. «بیانیه‌ی نشست هم‌اندیشی دانشجویان و استادان ادبیات کودک کشور». (1395). پژوهشنامه‌ی ادبیات کودک و نوجوان، سال 19، شماره‌ی69، صص 68-71. پریرخ، مهری و فتاحی، رحمت‌الله. (1384). راهنمای نگارش: مرور نوشته‌ها و پیشینه‌ی پژوهش در حوزه‌های علوم انسانی و اجتماعی. تهران: کتابدار. حسن‌لی، کاووس. (1395). «کلاس‌های ادبیات در غیاب ذوق ‌ادبی: غلام آن کلماتم که آتش انگیزد». پژوهشنامه‌ی ادبیات کودک و نوجوان، سال 19، شماره‌ی 69، صص 44-57. حسینی، حسن. (1391). «امانت».نوشداروی طرح ژنریک. تهران: سوره مهر. خزایی، داود. «آفت‌های دانشگاهی‌شدن ادبیات کودک». متن منتشر نشده. خسرونژاد، مرتضی. (1395). «دانشگاهی شدن ادبیات کودک: مبناهای نظری، هدف‌ها و آسیب‌ها». پژوهشنامه‌ی ادبیات کودک و نوجوان،سال 19، شماره‌ی69، صص 5-25. راد، دیوید. (زیر چاپ). «تاریخ‌ها، سیاست و ادبیات کودک». مطالعات ادبیات کودک: راهنمایی برای روش پژوهش. ویراستاران: ام. اُ. گرنبای و کیمبرلی رینولدز، ترجمه‌‌ی محبوبه فرهنگی، تهران: مدرسه. رینولدز، کیمبرلی. (زیر چاپ). «پیشگفتار». مطالعات ادبیات کودک: راهنمایی برای روش پژوهش. ویراستاران: ام. اُ. گرنبای و کیمبرلی رینولدز، ترجمه‌‌ی محبوبه فرهنگی، تهران: مدرسه. شرفی، علی و همکاران (1395). «آسیب­شناسی پژوهش­های دانشجویی حوزه علوم انسانی». نقد کتاب اطلاع­رسانی و ارتباطات، شماره‌ی 9، صص 279-304. صابری، طیبه. (1394). «آسیب‌شناسی درس مرجع‌شناسی و روش تحقیق در ادبیات». پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی، دوره‌ی 19، شماره‌ی 36، صص 28-47. صدیقی، مصطفی. (1395). «طرحی برای سامان دادن به پایان‌نامه‌های ادبیات کودک، پایان‌نامه‌های ادبیات کودک: درون‌متن و برون‌متن». پژوهشنامه‌ی ادبیات کودک و نوجوان، سال 19،شماره‌ی69، صص 59-67. غلامی‌نژاد، محمدعلی؛ قبول، احسان. (1386). «آسیب‌شناسی پایان‌نامه‌های زبان و ادبیات فارسی». پژوهش‌های ادب عرفانی (گوهر گویا)،دوره‌ی1، شماره‌ی1،صص181-192. مرکز مطالعات ادبیات کودک.(30 مهر1396).بازیابی‌شده ازhttp://shirazu.ac.ir/ccls/about. منصوربخت، قباد. (1387). «مسئله تحقیق، مسئله اصلی؛ تحقیق تأملی روش‌شناختی در مفاهیم بنیادین تحقیق». پژوهشـنامه علوم انسـانی،سال 15، شماره‌ی58، صص194-160. مکتبی‌فرد، لیلا. (1395). «مطالعات آکادمیک ادبیات کودک: پل یا گسست؟». پژوهشنامه‌ی ادبیات کودک و نوجوان، سال 19، شماره‌ی 69، صص 26-33. منصوریان، یزدان. (1389). مبانی نگارش علمی. ویراستار حمید محسنی، تهران: کتابدار. یاسینی، علی و همکاران. (1396). «آسیب­‌شناسی پژوهش­های دانشگاهی حوزه­های ادبیات و علوم انسانی، الهیات و معارف اسلامی با روش آمیخته تشریحی». مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، سال 20، شماره‌ی 2، صص 231-250. Chambers, E. A. (2004). “An Introduction to Meta-Analysis with Articles.” The Journal of Educational Research, 98 )1(,  pp. 35-44. Herbert, F. (1965). Dune. NewYork:Ace Books. Kothari, C. R.(2008). Research Methodology: Methods and Techniques. New Delhi: New Age International. Kutzer, M. D. (1981). Children's Literature in the College Classroom. College English, 43 (7), 716-723. Mayring, Ph. (2000). “Qualitative Content Analysis.” Forum: Qualitative Social Research.1(2) Reynolds K. (2011). “Introduction”. Children’s Literature Studies, A Reasearch Handbook; Eds: Grenby M. O. and Reynolds K. First Publish, Palgrave Macmillan. Strauss, A., & Corbin, J. M. (1990). Basics of qualitative research: Grounded theory procedures and techniques. Thousand Oaks, CA, US: Sage Publications, Inc.  _||_
Child Literature Shiraz University مطالعات ادبیات کودک 2008-8647 Shiraz University 12 10.22099/jcls.2018.26296.1534 مقاله پژوهشی مقایسة رمان سلحشوران پارله‌آن و هری‌پاتر بر‌اساس رویکرد اسطوره‌ای مقایسة رمان سلحشوران پارله‌آن و هری‌پاتر بر‌اساس رویکرد اسطوره‌ای شیخ حسینی زینب استادیار دانشگاه حضرت نرجس رفسنجان پوریزدانپناه کرمانی آرزو گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشکده ادبیّات، دانشگاه یزد، ایران 22 09 2019 10 1 57 78 04 08 2017 03 06 2018 Copyright © 2019, Shiraz University. 2019 https://jcls.shirazu.ac.ir/article_4835.html

فانتزی گونه‌ای ادبی است که در قرن اخیر، در واکنش به خردگرایی به وجود آمده‌است و در آن حوادث، شخصیّت‌ها و موقعیت‌ها خارج از باور ما ساخته می‌شوند. فانتزی‌ها به خوانندگان خود امکان قیاس بین دنیاهای متفاوت را می‌دهند. این ویژگی فانتزی با توجّه به خصوصیّات دوره‌ی نوجوانی سبب شده‌است که این ژانر، مورد اقبال نوجوانان قرارگیرد. در پژوهش حاضر، سعی شده با استفاده از شیوة تحلیل محتوا، به مقایسه‌ی فانتزی هری‌پاتر اثر جی. کی. رولینگ و سلحشوران پارله‌آن نوشته‌ی علی خواسته، براساس رویکرد اسطوره‌ای بپردازیم تا به این سؤالات پاسخ دهیم که آیا مفاهیم و موقعیت‌های اسطوره‌ای و جادویی در این دو اثر به روایت داستان انسجام بخشیده است و می‌توان رمان سلحشوران پارله‌آن را نمونه‌ی موفّق فانتزی ایرانی در مقابل هری پاتر شناخت؟ بررسی‌ها نشان می‌دهد روایت اسطوره‌ای در ارتباط با سایر اجزا، به این داستان‌ها انسجام بخشیده است سلحشوران پارله‌آن را می‌توان نمونه‌ی موفق فانتزی ایرانی دانست.

 سلحشوران پارله‌آن طرح فانتزی هری پاتر احمد‌‌‌‌‌سلطانی، منیره. (1383). «تأثیر روابط بینافرهنگی در عناصر ادبی، زیبایی‌‌‌‌‌شناسی و فرم ادبیات کودک ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌نوجوان». پژوهشنامه‌‌‌‌‌ی ادبیات کودک ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌نوجوان، سال 10، شماره‌‌‌‌‌ی 38، صص 60-64. اسکولز، رابرت. (1383). درآمدی بر ساختارگرایی در ادبیات. ترجمه‌ی فرزانه طاهری، تهران: آگاه. انوشیروانی، علیرضا. (1389). «ضرورت ادبیات تطبیقی در ایران». ادبیات تطبیقی (ویژه‌نامه نامه فرهنگستان). شماره‌‌‌‌‌ی1، صص 6-38. براهنی، رضا. (1362). قصه‌نویسی. تهران: نشر نو. بهار، مهرداد. (1362). پژوهشی در اساطیر ایران. پاره‌‌‌‌‌ی نخست، تهران: توس. بیدآبادی مقدم، شهروز. (1394). «هفت سلحشور و من؛ نگاهی به سلحشوران پارله‌‌‌‌‌آن».  نقد کتاب کودک و نوجوان، سال 2، شماره‌‌‌‌‌ی 5، صص 17-32. تالکین، جی. آر. آر. (1385). «فانتزی و کودکان». ترجمه‌‌‌‌‌ی غلام‌‌‌‌‌رضا صراف، کتاب ماه کودک و نوجوان، سال 2، شماره‌ی 104-106، صص126-137. حاجی نصرالله، شکوه. (1383). «سحر هری پاتر در سینما رنگ باخته است». پژوهش نامه‌‌‌‌‌ی ادبیّات کودک و نوجوان، سال 9، شماره‌ی 36، صص 92- 103. خدیش، پگاه. (1387). ریخت‌‌‌‌‌شناسی افسانه‌‌‌‌‌های جادویی. تهران: علمی و فرهنگی. خواسته، سیدعلی. (1392). سلحشوران پارله‌‌‌‌‌آن. تهران: افق. دهخدا، علی اکبر. (1385). لغت‌نامه‌‌‌‌‌یفرهنگ متوسط دهخدا. تهران: دانشگاه تهران. دری، نجمه و عباسی، سیدمهدی.(1393). «مقایسه­ی تطبیقی عناصر جادویی هزار و یک شب و داستان­های هری­پاتر».نشریه­ی ادبیات تطبیقی،سال6، شماره‌ی11، صص141-160. رولینگ، جی. کی. (1379) الف. هری پاتر و سنگ جادو. ترجمه‌‌‌‌‌ی سعید کبریایی، تهران: کتاب‌‌‌‌‌سرای اندیشه. ــــــــــــــــ (1379) ب. هری پاتر و حفره‌‌‌‌‌ی اسرارآمیز. ترجمه‌ی ویدا اسلامیه، تهران: کتاب‌‌‌‌‌سرای تندیس. ــــــــــــــــ (1379) د. هری پاتر و جام آتش. ترجمه‌ی ویدا اسلامیه، تهران: کتاب‌‌‌‌‌سرای تندیس. صادقی، عمران و ظهیری ناو، بیژن. (1395). «بررسی روایت‌‌‌‌‌های پسامدرن در داستان‌‌‌‌‌نویسی برای کودکان و نوجوانان». نقد و نظریه‌ی ادبی، سال 1، شماره‌ی 2، صص 79 -104. صدیقی‌‌‌‌‌ مقدم، فرحناز. (1388). «فرافانتزی و فانتزی نو». کتاب ماه کودک و نوجوان، سال 2، شماره‌ی 40، صص 39-35. عزیزی‌‌‌‌‌فر، امیرعباس. (1392). «بررسی طلسم و طلسم‌‌‌‌‌گشایی در قصه‌‌‌‌‌های عامیانه فارسی». متن‌‌‌‌‌شناسی ادب فارسی، دوره‌‌‌‌‌ی جدید، شماره‌‌‌‌‌ی1، صص 81-100. کمبل، جوزف. (1389). قهرمان هزارچهره. ترجمه‌ی شادی خسروپناه، مشهد: گل آفتاب. محمّدی، محمّد. (1378). فانتزی در ادبیات کودکان. تهران: روزگار. محمّدی، محمّد‌هادی. (1374). روش‌شناسی نقد ادبیات کودکان. تهران: سروش. نورتون، دونا؛ ساندرا نورتون. (1382). شناخت ادبیات کودکان. ترجمه‌‌‌‌‌ی منصوره راعی، تهران: قلمرو. نظری ‌‌‌‌‌منظم، هادی. (1389). «ادبیات تطبیقی: تعریف و زمینه‌‌‌‌‌های پژوهش». ادبیات تطبیقی کرمان، سال 1، شماره‌‌‌‌‌ی 2، صص 221-237. Artan, Niklas. (2013). Harry potter as high fantasy. Karstads universitet. Engbretson, Diane. L. (2006). Harry potter: A comparison of the characters, Themes, setting and plot with the Arthurian Legend, University of Northern Iowa Kilsgård, Christel Rumander. (2010).  Mythological References in Harry Potterand thePhilosopher’s Stone. Education Kristianstad University. McGreevy, Ann Loftus. (2004). ”under her spell: an analysis of the creativity of J.K. Rowling”, Gifted Education International, Voll9, pp 34-40._||_
Child Literature Shiraz University مطالعات ادبیات کودک 2008-8647 Shiraz University 12 10.22099/jcls.2018.25003.1502 مقاله پژوهشی کارکرد «سفر» در داستان‌های فانتاستیک ایرانی (بر اساس رمان کنسرو غول) کارکرد «سفر» در داستان‌های فانتاستیک ایرانی (بر اساس رمان کنسرو غول) عباسی سکینه دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی میرابوطالبی معصومه دانش آموخته کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی. گرایش ادبیات کودک و نوجوان 23 08 2019 10 1 79 100 08 04 2017 14 03 2018 Copyright © 2019, Shiraz University. 2019 https://jcls.shirazu.ac.ir/article_4837.html

کنسروغول نوشته‌ی مهدی رجبی، نوعی فانتزی است که در دو سطح واقعی و فراواقعی ساخته ‌شده‌ است. در دنیای واقعی رهایی نوجوان از سلطه‌ی آموزش ‌مستقیم و نیز زندگی دور از انتظارات بزرگ‌ترها، در بستر نمایش کشمکش‌های ‌بزرگ تجربه ‌می‌شود. در بخش فراواقعی، آمد‌و‌شد وی به دنیای جادوگر، غول و رؤیا، حرکت فرد از خودآگاه به ناخودآگاه را تداعی ‌می‌کند. این سفر به پیوند تضادهای درونی و بیرونی فرد انجامیده و حاصل آن وحدت تضادهاست که سبب دستیابی به پاداش «بلوغ» است. این پِژوهش به شیوه تحلیلی ‌توصیفی با تأکید بر چهارچوب نظری «فردیت» مدنظر یونگ و درآمیختن آن با «سفر قهرمان» کمپل، کوشیده به شناخت این فرایند مهم بپردازد. حاصل کار نشان ‌می‌دهد که برعکس الگوهای فراواقع‌گرایانه کهن در سفرهای مثالی، در این سفر قهرمان با بحران‌های کودکی ‌و ‌نوجوانی واقعی در دنیاهای فراواقعی درگیر است و از رهگذر شناخت شرارت‌ها و تجربه‌نمودن ترس‌ها، با انتخاب خود از آن‌ها فاصله ‌می‌گیرد و به دنیاهای واقعی می‌رسد. حاصل این‌گونه ‌داستان‌ها، فردیت‌یافتن قهرمان از رهگذر تجارب ‌واقعی است.  

 واژه‌های کلیدی: سفر قهرمان رمان کنسرو غول رمان کودک و نوجوان فانتزی کشمکش کمپل مهدی رجبی ایندیک، ویلیام. (1390). «مدل‌های ساختاری فیلمنامه». فصلنامه سینمایی ‌فارابی، محمد گذرآبادی، سال 17، شماره‌ی 4، صص 43-58. ابراهیمی ‌لامع، ابراهیم. (1391الف). «کارکرد داستان‌های فانتزی در ادبیات کودکان». کتاب ماه کودک و نوجوان، سال 16، شماره‌ی 9، پیاپی 177، صص 53-58. ــــــــــــــ­­ـــــ. (1391 ب). «مأموریت در دنیای مخفی هیولاها؛ نگاهی به دو رمان زنگ خطر و فرانکن‌اشتین». کتاب ماه کودک و نوجوان، شماره‌ی174، صص54-59. اسدی، سمانه. (1396). «گذر کنسروها از سرزمین بوف کور». مطالعات ادبیات کودک دانشگاه شیراز، سال 8، شماره‌ی2، پیاپی 16، صص32-54. الیاده، میرچا. (1391). اسطوره و واقعیت. ترجمه‌ی مانی صالح علامه، تهران: کتاب پارسه. پینالت، دیوید. (1393). شیوه‌های داستان‌پردازی در هزار و یک‌شب. ترجمه‌ی فریدون ‌بدره‌ای، تهران: توس. حری، ابوالفضل. (1393). کلک خیال‌انگیز؛ بوطیقای ادبیات وهمناک، کرامات و معجزات. تهران: نی. دیندار، فریبا. (1394). «به ممنوعه‌ها وارد شوید؛ نقد و بررسی کنسرو غول». نقد کتاب کودک ‌و نوجوان، سال 1، شماره‌ی 3و4، صص 21-28. رجبی، مهدی. (1392).  کنسرو غول. تهران: افق. حسینی، مریم و دیگران. (1391). «سفر قهرمان در داستان حمام بادگرد بر اساس شیوه تحلیل کمپل و یونگ». ادب‌پژوهی گیلان، سال 6، شماره‌ی 22، صص 33-63. عباسی، علی. (1390). ساختارهای نظام تخیل از منظر ژیلبر دوران؛ کارکرد و روش‌شناسی تخیل، تهران: علمی‌ و فرهنگی. عباسی، سکینه. (1394). بوطیقای قصه‌های بلند عامیانه فارسی (رمانس عام). تهران: روزگار. عصاریان، محمدجواد و دیگران. (1393). «تحلیل کیفیت بیداری قهرمان درون در شخصیت سیاووش و کیخسرو با تکیه بر نظریه پیرسون- کی‌مار». پژوهشنامه ادب حماسی، سال 10، شماره‌ی 17، صص 107-134. قاسم‌زاده، علی. (1395). «کیفیت بیداری قهرمان درون در داستان ماهی سیاه کوچولو». ادبیات پارسی معاصر، سال 6، شماره‌ی 3، صص 55-75. کشتکار، اکبر و همکاران. (1394). «مطالعه‌ی مؤلفه‌های خلق قهرمان نوجوان بر اساس الگوی سفر قهرمان در فیلم». پژوهش‌های ارتباطی، سال 22، شماره‌ی 83، صص 123-147. کمپل، ژوزف. (1388). قهرمان هزار چهره. ترجمه‌ی شادی خسروپناه، مشهد: گل آفتاب. محمدی، محمدهادی. (1378). فانتزی در ادبیات کودکان. تهران: روزگار. معمار، ملیسا. (1396). «علت‌های نوشتن مهدی رجبی؛ نویسندگی یک نفرین است (مصاحبه با مهدی رجبی)».برگرفته از سایت ایبنا: http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/   میرصادقی، جمال و میمنت. (1377). واژه‌نامه هنر داستان‌نویسی. تهران: کتاب مهناز. یاوری، حورا. (1387). روانکاوی ‌و ادبیات. تهران: سخن. یونگ، کارل‌گوستاو. (1392). انسان و ‌سمبول‌هایش. ترجمه‌ی محمود سلطانیه، تهران: جامی._||_
Child Literature Shiraz University مطالعات ادبیات کودک 2008-8647 Shiraz University 12 10.22099/jcls.2017.23960.1472 مقاله پژوهشی نقد کهن الگویی سفر قهرمان در داستان ماهی سیاه کوچولو بر اساس نظریه کمپبل و پیرسن نقد کهن الگویی سفر قهرمان در داستان ماهی سیاه کوچولو بر اساس نظریه کمپبل و پیرسن عبداله زاده برزو راحله عضو باشگاه پژوهشگران جوان دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیروان ریحانی محمد عضو هیأت علمی تمام وقت دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیروان 23 08 2019 10 1 101 122 03 01 2017 29 07 2017 Copyright © 2019, Shiraz University. 2019 https://jcls.shirazu.ac.ir/article_5189.html

این مقاله به نقد کهن­الگویی سفر قهرمان در داستان ماهی سیاه کوچولو، اثر صمد بهرنگی می­پردازد. کمپبل، برای کهن­الگوی سفر قهرمان سه مرحله در نظر گرفته ­است: عزیمت،‌ جدایی و بازگشت. او معتقد است که رشد کهن­الگوها در روان فرد، مستلزم گذر از این مراحل است. پیرسن، از شارحان نظریه‌ی کمپبل، اعتقاد دارد که در طی این سه مرحله، دوازده کهن­الگو در روان فرد فعال می­شوند. در مرحله‌ی عزیمت، معصوم، یتیم، جنگجو و حامی، در مرحله‌ی تشرف، جوینده، ویرانگر، عاشق و آفریننده، و در مرحله‌ی بازگشت، حکمران، ساحر، فرزانه و لوده فعال می­شوند. این داستان را می­توان شرح فرآیند فردیت ماهی سیاه کوچولو، دانست. او در این روایت، قهرمانی است که با تأثیر پذیرفتن از سخنان حلزون پیر و با بیان نارضایتی خود از گردش­های بی­هدف و تکراری در جویبار، به امید رسیدن به دریا، پا در راه سفر می­گذارد و در طول راه، زمینه‌ی رشد و تحقق کهن­الگوها را در خود فراهم می­کند تا سرانجام بتواند به دریا که نمادی از ناخودآگاه اوست برسد و با آنیما دیدار کند. پایان یافتن نمادین داستان، سبب شده است تا مرحله‌ی بازگشت قهرمان و در نتیجه کهن­الگوی «ساحر» در حرکت قهرمان آشکار نشود.    

 واژگان کلیدی: نقد کهن­الگویی سفر قهرمان ماهی سیاه کوچولو الیاده، میرچا. (1392). آیین­ها و نمادهای تشرف. ترجمه‌ی مانی صالحی علامه، تهران: نیلوفر. بلخی رومی، جلال‌الدّین محمد. (1363). مثنوی. دفتر دوم، به تصحیح رینولد.ا. نیکُلسُون، به اهتمام نصرالله پورجوادی. تهران: امیرکبیر. بهار. مهرداد. (1378). پژوهشی در اساطیر ایران. تهران: آگه. بهرنگی، صمد. (1394). متن کامل قصه­های صمد بهرنگی. تهران: خلاق. پالمر، ‌مایکل. (1385). فروید، یونگ و دین. ترجمه‌ی محمد دهگان­پور و غلامرضا محمدی، تهران: رشد. پیرسن، کارول.اس. (1394). بیداری قهرمان درون. ترجمه‌ی فرناز فرود، تهران: کلک آزادگان. دادگی، فرنبغ.  (1369). بندهشن. گزارنده: مهرداد بهار، تهران: توس. سپهری، سهراب. (1366). هشت کتاب. تهران: طهوری. ستاری، جلال. (1376). رمزاندیشی و هنر قدسی. تهران: مرکز. شوالیه، ژان و آلن گربران. (1387). فرهنگ نمادها. ج5، ترجمه‌ی سودابه‌ی فضایلی، تهران: جیحون ــــــــــــــــــــــــــ  (1388). فرهنگ نمادها. ج2، ترجمه‌ی سودابه‌ی فضایلی، تهران: جیحون. عباسی، علی و هانیه یارمند. (1390). «عبور از مربع معنایی به مربع تنشی بررسی نشانه- معناشناختی ماهی سیاه کوچولو». فصلنامه پژوهش­های زبان و ادبیات تطبیقی، صص 147-172. فرانکل،‌ ویکتور. (1367). انسان در جست‌وجوی معنی. ترجمه‌ی اکبر معارفی، تهران: دانشگاه تهران. فورد، دبی. (1380). نیمه‌ی تاریک وجود. ترجمه‌ی فرناز فرود، تهران: حمیدا. فوردهام، فریدا. (1356). مقدمه­ای بر روان­شناسی یونگ. ترجمه‌ی مسعود میربها، تهران: اشرفی. کمپبل، ژوزف. (1392). قهرمان هزار چهره. ترجمه‌ی شادی خسروپناه، مشهد: گل آفتاب گردان. ـــــــــــــ. (1393). قدرت اسطوره. ترجمه‌ی عباس مخبر، تهران: مرکز. گورین، ویلفرد. ال و دیگران. (1376). راهنمای روی­کردهای نقد ادبی. ترجمه‌ی زهرا میهن­خواه، تهران: اطلاعات. نیچه، فردریش. (1387). غروب بت­ها. ترجمه داریوش آشوری. تهران: آگاه. وگلر، کریستفر. (1390). ساختار اسطوره­ای در فیلم­نامه. ترجمه‌ی عباس اکبری، تهران: نیلوفر. هسه، هرمان. (1353). دمیان. ترجمه‌ی خسرو رضایی، تهران: بنگاه نشر کتاب. یاوری، حورا. (1386). روان­کاوی ‌در ادبیات. تهران: تاریخ ایران. یونگ، کارل. گوستاو. (1352). انسان و سمبول­هایش. ترجمه‌ی ابوطالب سارمی، تهران: امیرکبیر. ــــــــــــــــــــ (1377). پاسخ به ایوب. ترجمه‌ی فؤاد روحانی، تهران: جامی._||_
Child Literature Shiraz University مطالعات ادبیات کودک 2008-8647 Shiraz University 12 10.22099/jcls.2018.26061.1526 مقاله پژوهشی بررسی تطبیقی کهن الگوی کودک در قصه های کامل کیلانی و صمد بهرنگی بر مبنای نقد کهن الگویی (نمونه موردی 10 داستان از هر نویسنده) عندلیب علی زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران قهرمانی مقبل علی اصغر دانشگاه شهید بهشتی تهران 22 09 2019 10 1 123 148 14 07 2017 03 06 2018 Copyright © 2019, Shiraz University. 2019 https://jcls.shirazu.ac.ir/article_4836.html

نقد کهن‌الگویی که برگرفته از آرای روان‌شناسانه‌ی کارل گوستاو یونگ است، در دوران معاصر از روش‌های مدرن نظریه‌ی نقد ادبی تطبیقی بر پایه‌ی نقد روان‌شناختی به‌شمار می‌رود که توجه بسیاری از منتقدان معاصر را به خود جلب کرده است. این گونه‌ی نقد ادبی در پی یافتن ارتباطی میان ذهن نویسنده و ساختار کهن‌الگویی است. کهن‌الگو، صورت نوعی موجود در حافظه‌ی ناخودآگاه بشری است که در ابعاد متعدد زندگی افراد در قالب افکار، اعمال و رفتار‌های گوناگون بروز می‌کند. کهن‌الگوی کودک به‌منزله‌ی یکی از انواع کهن‌الگو‌ها، خود، قابلیت تقسیم به انواع دیگری دارد و به بررسی جنبه‌های مختلف کودکی درون افراد می­پردازد. نویسندگان در مقاله‌ی حاضر به بررسی این کهن‌الگو در داستان‌های دو تن از نویسندگان مشهور ادبیات عربی و فارسی یعنی کامل کیلانی و صمد بهرنگی می‌پردازند و تلاش می‌کنند تا جنبه‌های مختلف بازتاب کهن‌الگوی کودک را در آثار این دو بررسی نمایند و بدین نکته دست یابند که کهن‌الگوی کودک در بسیاری از داستان‌های آنان بروز یافته است. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد بسیاری از جنبه‌های مختلف کهن‌الگوی کودک در قصه‌های دو نویسنده، نزدیکی و همسانی اندیشه‌ی آنان را بازمی‌نماید و داستان‌های آنان می‌تواند تجلّی‌بخش روحیات و زندگی فردی و قومی آنان باشد. واژه‌های کلیدی: ادبیات کودک، صمد بهرنگی، کامل کیلانی، کهن‌الگو.

 ادبیات کودک صمد بهرنگی کامل کیلانی کهن الگو آل‌احمد، جلال. (1347). «صمد و افسانه‌ی عوام». آرش، سال 2، شماره‌ی 18، صص 5-12. بهرنگی، صمد. (1378). تلخون و چند قصه‌ی دیگر. تهران: اهورا. _________. (2536). قصه‌های بهرنگ. تهران: دنیا و روزبهان. _________. (1347 الف). ماهی سیاه کوچولو. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. _________. (1347 ب). 24 ساعت در خواب و بیداری. تهران: دنیا و روزبهان. _________. (1348). مجموعه‌ی مقاله‌ها. تبریز: شمس. پیرسون، کارول اس؛ کی مار، هیو. (1393). زندگی برازنده‌ی من: مؤثرترین راهکار‌های تحلیل خویشتن و غنی‌سازی ارتباط با دیگران. ترجمه‌ی کاوه نیری، تهران: بنیاد فرهنگ زندگی. الجندی، أنور. (1965). کامل کیلانی فی مرآه التاریخ، القاهره: مطبعة الکیلانی الصغیر. حمزه‌نژاد، زهرا. (1394). بررسی تطبیقی مولفه های ادبیات کودک در داستان های کامل الکیلانی و مهدی آذریزدی. پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد دانشگاه زابل. خسرونژاد، مرتضی. (1384). «مفهوم کودکی و هدف ادبیات کودک». مجله‌ی علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، سال 22، شماره‌ی4، صص 154-160. الحدیدی، علی. (1988). فی أدب الأطفال. مصر: مکتبه الآنجلو المصریه. درویش، احمد. (2006). الادب المقارن: دراسات نظریه و تطبیقیه. مصر: دارالنصر. رایس، ف. فلیپ. (1388). رشد انسان؛ روان‌شناسی رشد از تولد تا مرگ. ترجمه‌ی مهشید فروغان، تهران: ارجمند. ردفیلد، جیمز. (1391). «کهن‌الگو چیست؟».   http://www.cloob.com/c/jamesredfiled/35289605/ زلط، أحمد. (1997). أدب الطفوله أصوله- مفاهیمه- روّاده. مصر: الشرکه العربیه للنشر و التوزیع. زلط، أحمد. (1994)، أدب الطفوله بین کامل کیلانی و محمد الهراوی، القاهره: دار المعارف. ساعدی، غلامحسین. (2537). «افسانه‌ای تا دورترین آبادی‌ها». صمد بهرنگی با موج‌های ارس به دریا پیوست. گردآوری ح. نمینی، تهران: آبان. ستاری، جلال‌الدین. (1348). «سه مفهوم اساسی در روان‌شناسی یونگ». مطالعات جامعه شناختی، دوره‌ی قدیم، شماره‌ی 3، صص 127-150. سلطان بیاد، مریم و قربان صباغ، محمودرضا، (1390). «بررسی قابلیت‌های نقد کهن الگویی در مطالعات تطبیقی ادبیات». نقد ادبی، سال 4، شماره‌ی 14، صص 79-103. صیداوی، مفید. (2010). «کامل کیلانی أحد أبرز المؤسسین لأدب الأطفال العربی الحدیث». www.aljaha.org/?i=48369. عزیز نسین و همکاران. (1382). زنده‌باد قانون؛ ترجمه‌های بهرنگ، ترجمه‌ی صمد بهرنگی، تدوین: روشنک تبریزی، تهران: محور. غفاری، سعید. (1384). ادبیات کودکان و نوجوانان. همدان: سپهر دانش. الغمری، یاسمین. (2014). «کامل کیلانی ...صدیق الطفوله وصندوق الذکریات».  www.elbadil.com/2014. غنیمی هلال، محمد. (1373). ادبیات تطبیقی: تاریخ و تحول، اثرپذیری و اثرگذاری فرهنگ و ادب اسلامی. ترجمه‌ی سید مرتضی آیت‌الله‌زاده شیرازی، تهران: امیرکبیر. کیانی، حسین و میرقادری، بشری‌سادات. (1391). «القیم التربویه ودورها فی قصص الأطفال». بحوث فی اللغه العربیه و آدابها، سال 2، شماره‌ی 6، صص 103-113. کیلانی، کامل. (2013). السنجاب الصغیر. مصر: موسسه هنداوی. ________. (2012 الف). أبو خربوش. مصر: موسسه هنداوی. ________. (2012 ب). التاجر مرمر. مصر: موسسه هنداوی. ________. (2012 ج). السندباد البحری. مصر: موسسه هنداوی. ________. (2012 د). عماره. مصر: موسسه هنداوی. ________. (2012 هـ). الملک عجیب. مصر: موسسه هنداوی. ________. (2012 و). الملک میداس. مصر: موسسه هنداوی. ________. (2012 ز). نارادا. مصر: موسسه هنداوی. ________. (2012 ح). نعمان. مصر: موسسه هنداوی. مادیورو، رنالدو ج و وبلرایت، جوزف پ. (1389).«خلاصه‌ای از نظریه‌ی شخصیت کارل گوستاو یونگ: کهن‌الگو و انگاره‌ی کهن‌الگویی».  .www.articlefa.ir/post/156/ معقولی، نادیا؛ شیخ مهدی، علی و قبادی، حسینعلی.(1391). «مطالعه تطبیقی کهن الگوی سفر قهرمان در محتوای ادبی و سینمایی». مطالعات تطبیقی هنر، سال 2، شماره‌ی3، صص87-99. مهدیان، نیلوفر. (1384). «صمد بهرنگی و مفهوم کودکی». کتاب ماه کودک و نوجوان، سال 9، شماره‌ی 96، صص 133-128. الندوی، محمد مظهر عالم. (2014). «أدب الأطفال فی‌الأدب العربی الحدیث». مجله الداعی. دارالعلوم دیویند، العدد 12، سنه38، www.dariluloom-deoband.com. نصرت‌زادگان، نسترن. (1387). «بررسی تطبیقی آثار صمد بهرنگی و شل سیلورستاین». ادبیات تطبیقی، سال 4، شماره‌ی 6، صص 175-200. یونگ، کارل گوستاو. (1395). انسان و سمبول‌هایش. ترجمه‌ی محمود سلطانیه، تهران: جامی. Mark. M, P. C.S, (2001). The Hero and The Outlaw. New your, Mc Garve-Hill Wright. (2010). "Answering the Call of the Inner Child". Jung Society of Atlanta. P 6-7  _||_
Child Literature Shiraz University مطالعات ادبیات کودک 2008-8647 Shiraz University 12 10.22099/jcls.2018.21849.1410 مقاله پژوهشی بررسی اصول و معیارهای بازنویسی در ادبیات کودکان و نوجوانان (مطالعۀ موردی: بازنویسی های شاهنامه فردوسی) بررسی اصول و معیارهای بازنویسی در ادبیات کودکان و نوجوانان (مطالعۀ موردی: بازنویسی های شاهنامه فردوسی) فاضلی مهبود عضو هیئت علمی دانشگاه الزهرا نصر اصفهانی ریحانه دبیر/ آموزش و پرورش 23 08 2019 10 1 149 172 28 06 2016 18 04 2018 Copyright © 2019, Shiraz University. 2019 https://jcls.shirazu.ac.ir/article_4840.html

این مقاله به بررسی اصول و معیارهای بازنویسی در ادبیات کودک و نوجوان و چگونگی انطباق بازنویسی‌های صورت‌گرفته از شاهنامه فردوسی با این اصول و معیارها می‌پردازد. به این منظور کتاب‌ها و مقاله‌هایی در زمینه زبان‌آموزی و مراحل رشد زبانی کودک، روان‌شناسی تعلیم و تربیت، روان‌شناسی رشد، عناصر داستان و فنون داستان‌نویسی برای کودکان مطالعه و بررسی شد و بایدونبایدها، نیازها و علایق کودکان و نوجوانان در رده‌های سنی مختلف شناسایی گردید؛ بر اساس آن‌ها معیارهایی در سه بخش زبانی، محتوایی (تربیتی) و فنی (شیوه‌های داستان‌نویسی) مشخص و تعریف شد. سپس بازنویسی‌هایی که برپایه‌ی شاهنامه فردوسی برای کودکان و نوجوانان نوشته‌شده و به چاپ رسیده‌اند، انتخاب گردید. این داستان‌ها باتوجه‌به معیارهای به‌دست‌آمده، بررسی و میزان انطباق آن‌ها با معیارهای مدنظر ارزیابی و سنجیده شد. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد بازنویسان در حوزه‌ی زبانی بدون درنظرگرفتن ویژگی‌ها و توانایی‌های زبانی مخاطبان خود در مراحل سنی مختلف، فقط به ساده‌کردن زبان متن اصلی توجه کرده‌اند. در حوزه محتوایی اغلب بازنویسان به ویژگی‌های ذهنی، عاطفی و اجتماعی مخاطبان خود توجه کرده‌اند اما ازنظر فنی در بازنویسی‌ها چندان خلاقیت و ابتکاری در مقایسه با متن اصلی دیده نمی‌شود و بازنویسان بیشتر داستان‌ها را با همان چارچوب متن اصلی و فقط با زبانی ساده بازنوشته‌اند. گفتنی است تاکنون پژوهشی با هدف مدنظر این مقاله صورت نگرفته است.  

 واژه‌های کلیدی: ادبیات کودک و نوجوان بازنویسی داستان‌نویسی شاهنامه فردوسی نقد آذری نجف‌آبادی، الله‌ وردی. (۱۳۶۴). یادگیری زبان و رشد واژگان کودک. تهران: جهاد دانشگاهی. پایور، جعفر. (۱۳۷۰). بازنویسی و بازآفرینی در ادبیات کودکان و نوجوانان. ناشرمؤلف. ــــــــــ . (۱۳۷۷). «بزبز قندی در بوته بازآفرینی». پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان، سال 4، شماره‌ی 15، صص 98-107. ــــــــــ . (۱۳۷۸). «ساخت در بازنویسی رومئو و مجنون». چیستا، شماره‌ی 146 و 147، صص 3۲-5۲. ــــــــــ . (۱۳۸۰). شیخ در بوته. تهران: اشراقیه. حجازی، بنفشه. (۱۳۸۷). ادبیات کودکان و نوجوانان؛ ویژگی‌ها و جنبه‌ها. تهران: روشنفکران و مطالعات زنان. خسروی، شمسی. (۱۳۷۷). «بر بال افسانه‌ها؛ قالب افسانه در ادبیات کودک با نگاهی به بازنویسی چند افسانه». کتاب ماه کودک و نوجوان، سال2، شماره‌ی11، صص 16-18. رئوف، علی. (۱۳۸۷). راهنمای نقد کتاب‌های کودک و نوجوان. تهران: آییژ. زندی، بهمن. (۱۳۸۱). زبان‌آموزی. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی. شاه‌آبادی، حمیدرضا. (۱۳۸۵). مقدمه بر ادبیات کودک. تهران: نغمه نواندیش. شعاری نژاد، علی‌اکبر. (۱۳۸۵). ادبیات کودکان. تهران: اطلاعات. صالحی، آتوسا. (۱۳۸۳). سهراب. تهران: منادی تربیت. طاحون، حنا. (1386). بررسی بازنویسی متون ادب کهن فارسی برای کودکان در دهه هفتاد. پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد دانشگاه تربیت مدرس. علی پور، منوچهر. (۱۳۸۵). آشنایی با ادبیات کودکانتهران: تیرگان. فرهنگنامه کودکان و نوجوانان. (۱۳۷۳). ج۲، تهران: شورای کتاب کودک. کاشفی خوانساری. (۱۳۷۹). «نوسازی میراث‌ها؛ تأملی کوتاه در بازآفرینی‌های شکوه قاسم‌نیا». کتاب ماه کودک و نوجوان، سال 4، شماره‌ی 33،صص 19-21. مشکوه‌الدینی، مهدی. (۱۳۸۴). توصیف و آموزش زبان فارسی. مشهد: دانشگاه فردوسی. میرصادقی،جمال و میرصادقی،میمنت.(۱۳۷۷). واژه‌نامه هنر داستان‌نویسی. تهران: کتاب مهناز. هاشمی‌نسب، صدیقه. (1366). بررسی جنبه‌های مختلف ادبیات کلاسیک ایران برای کودکان و نوجوانان. پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد دانشگاه تهران. هاشمی نسب، صدیقه. (۱۳۷۱). کودکان و ادبیات رسمی ایران. تهران: سروش. پیوست: فهرست بازنویسی‌های شاهنامه که در این پژوهش، تحلیل و بررسی و نتایج آن در قالب نمودار در مقاله ارائه‌ شده است. آزاد، م. (۱۳۸۶). سوگ سیاوش. تهران: مهاجر. ــــــــ. (۱۳۸۶). سوگنامه رستم و سهراب. تهران: مهاجر. ــــــــ. (۱۳۸۸). ضحاک و کاوه آهنگر. تهران: مهاجر. ــــــــ .(۱۳۵۷). هفت‌خان رستم. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. آذریزدی، مهدی. (۱۳۴۳). قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب. تهران: امیرکبیر. اسدی، مهین بانو. (۱۳۷۷). هفت‌خان رستم. تهران: عطائی. بهار، مهرداد. (۱۳۷۰). رستم و سهراب. تهران: رزان. ـــــــــــ. (۱۳۷۰). رستم و دیو سفید. تهران: نگار. پناهی آذر، امید. (۱۳۸۷). بیژن و منیژه. تهران: خانه هنر. ــــــــــــ. (۱۳۸۷). رستم و اسفندیار. تهران: خانه هنر. ــــــــــــ. (۱۳۸۷). فریدون و ضحاک مار دوش. تهران: خانه هنر. ــــــــــــ. (۱۳۸۷). هفت‌خان رستم. تهران: خانه هنر. جمالی، فاطمه. (۱۳۷۶). مجموعه کامل داستان‌های شاهنامه ضحاک. تهران: خانه ادبیات. جواهر کلام، فرید. (۱۳۷۱). خون سیاوش. تهران: پاییز. حضرتی، عباس (۱۳۷۲). سیاوش. تهران: طلایه. ـــــــــــ (۱۳۷۲). رستم و سهراب. تهران: طلایه. خلعت بری، فرید. (۱۳۸۴). بیژن و منیژه. تهران: شباویز. خیام، مسعود. (۱۳۷۴). کاوه آهنگر و ضحاک مار دوش. تهران: فرهنگ و هنر. دبیرسیاقی، سیدمحمد. (۱۳۷۷). پادشاهی کیکاووس رفتن او به مازندران و هفت‌خان. تهران: قطره. ــــــــــ. (۱۳۷۸). رستم و سهراب. تهران: پیوند معاصر. ــــــــــ. (۱۳۷۸). داستان سیاوش. تهران:پیوند معاصر سعیدی، احمد. (۱۳۴۸). چند داستان برگزیده از شاهنامه. تهران: بنیاد. سیار، هما. (۱۳۷۴). رستم و سهراب. تهران: مرکز. ــــــــــ. (۱۳۷۴). هفت‌خان رستم. تهران: مرکز. شاهری، سیدعلی. (۱۳۸۱). داستان سیاوش. تهران: چشمه. ـــــــــــــــ. (۱۳۸۱). شاهنامه فردوسی از کاووس تا پایان رستم و سهراب. تهران: چشمه. شریفی، شهلا. (۱۳۸۳). هفت‌خان رستم. چاپ سوم، تهران: ترفند. شیرازی، محمدحسن. (۱۳۸۴). قصه‌های شاهنامه (بیژن و منیژه). تهران: پیام محراب. ـــــــــــــــــــ. (۱۳۷۸). سیاوش. چاپ سوم، تهران: پیام محراب. ـــــــــــــــــــ. (۱۳۷۸). ضحاک و کاوه. چاپ سوم، تهران: پیام محراب. ـــــــــــــــــــ. (۱۳۷۸). رستم و اسفندیار. چاپ سوم، تهران: پیام محراب. ـــــــــــــــــــ. (۱۳۷۸). رستم و سهراب. چاپ سوم، تهران: پیام محراب. صالحی، آتوسا. (۱۳۷۶). اسفندیار رویین‌تن. تهران: افق. ـــــــــــــ. (۱۳۷۶). ضحاک بنده ابلیس. تهران: افق ـــــــــــــ. (۱۳۸۳). بیژن. تهران: منادی تربیت. ـــــــــــــ. (۱۳۷۸). قصه‌های شاهنامه (بیژن و منیژه). تهران: افق. ـــــــــــــ. (۱۳۸۷). رستم و اسفندیار. تهران: منادی تربیت. ـــــــــــــ. (۱۳۸۷). سیاوش. تهران: منادی تربیت. ـــــــــــــ. (۱۳۸۷). هفت‌خان رستم. تهران: منادی تربیت. ـــــــــــــ. (۱۳۸۷). فریدون. تهران: منادی تربیت. غفوری، عبدالعلی. (۱۳۸۳). رستم و سهراب (داستان‌های شاهنامه). تهران: انتظار سبز. فاطمی، ساسان. (۱۳۷۰). قصه‌های شاهنامه (رستم و سهراب، سیاوش). تهران: کوروش. ــــــــــــــ. (۱۳۷۴). قصه‌های شاهنامه (رستم و اسفندیار). تهران: نی. ــــــــــــــ. (۱۳۷۴). قصه‌های شاهنامه (بیژن و منیژه). تهران: نی. ــــــــــــــ. (۱۳۷۵). قصه‌های شاهنامه (ضحاک). تهران: کوروش. ــــــــــــــ. (۱۳۷۵). قصه‌های شاهنامه (هفت‌خان). تهران: کوروش.  فتاحی، حسین. (۱۳۷۲). پنج قصه برگزیده از شاهنامه فردوسی. تهران: قدیانی. فولادوند، مرجان. (۱۳۸۳). رستم و سهراب. تهران: کانون پرورش فکری کوکان و نوجوانان. قنبری، مهدی. (۱۳۷۶). سیاوش. تهران: همکلاسی. ــــــــــــ. (۱۳۷۶). رستم و سهراب. تهران: همکلاسی. ــــــــــــ. (۱۳۷۶). سیاوش. تهران: همکلاسی. کیان‌پور،حسین.(۱۳۷۶). سیاوش و چهار داستان دیگر از شاهنامه.تهران: نشر فرهنگ اسلامی کیانوش، محمود. (۱۳۵۴). از کیکاووس تا کیخسرو (شب‌گیر). تهران: وزارت فرهنگ و هنر.  کیانوش، محمود. (۱۳۵۴). از کیکاووس تا کیخسرو (سیاهی). تهران: وزارت فرهنگ و هنر. محبی، محمود. (۱۳۷۱). داستان باستان ۱. تهران: یاس. ـــــــــــــ. (۱۳۷۱). داستان باستان ۲. تهران: یاس. محرابی، اکرم. (بی‌تا). قصه‌های شاهنامه. بی‌جا. ـــــــــــــ. (۱۳۷۱). هفت‌خوان رستم. تهران: توسن. همدانی، نادعلی. (۱۳۵۳). رستم و سهراب. تهران: بامداد. ـــــــــــــ. (۱۳۵۴). فریدون و ضحاک. تهران: بامداد. وزیری، عبدالله. (۱۳۶۹). فریدون و سه پسرش. بی‌جا. یارشاطر، احسان (۱۳۷۸). داستان‌های شاهنامه. تهران: علمی و فرهنگی._||_
Child Literature Shiraz University مطالعات ادبیات کودک 2008-8647 Shiraz University 12 10.22099/jcls.2018.22447.1441 مقاله پژوهشی بررسی تطبیقی سبک شناسی فانتزی در ادبیات کودک در زبان فارسی و انگلیسی بررسی تطبیقی سبک شناسی فانتزی در ادبیات کودک در زبان فارسی و انگلیسی مقداری صدیقه سادات عضو علمی دانشگاه پیام نور تخم افشان فهیمه کارشناسی ارشد دانشگاه پیام نور 22 09 2019 10 1 173 200 23 08 2016 18 04 2018 Copyright © 2019, Shiraz University. 2019 https://jcls.shirazu.ac.ir/article_4839.html

چکیده فانتزی، تخیل درباره‌ی موضوعی در گذشته یا رویدادی در آینده است که اکنون واقعیت ندارد، اما متکی به دانش و تخیل فردی است، بنابراین از دنیای ایدئال سخن می‌گوید؛ ازاین‌رو، داستان‌های فانتزی نقشی اساسی در پرورش تخیل انسان بر عهده دارند. شخصیت‌ها، رخداد‌‌ها و کنش‌ها همگی رؤیاگونه و دارای قوانین خاص خود هستند. ادبیات فانتزی به‌معنای امروزی، در سده‌ی هجدهم، یعنی عصر خرد در اروپا پدید آمد؛ هرچند عناصر آن در اسطوره‌ها و افسانه‌های کهن وجود داشته است. در این پژوهش به بررسی آثاری در زمینه‌ی ادبیات فانتزی کودک در دو زبان فارسی و انگلیسی پرداخته‌ایم و آن‌ها را از منظر سبک‌شناسی زبانی بررسی کرده‌ایم. برای انجام این‌ کار، پانزده داستان کوتاه از بیاتریکس پاتر (Beartrix Potter) را از زبان انگلیسی و پانزده داستان کوتاه از  مجموعه‌ی دوازده‌جلدی قصه‌های کوچک برای بچه‌های کوچک را از زبان فارسی انتخاب کرده‌ایم. این مجموعه داستان‌های کوتاه با همکاری جمعی از نویسندگان کودک نگاشته شده است؛ از جمله مژگان شیخی، شکوه قاسم­نیا، حسین فتاحی، فروزنده نعمت‌اللهی و جعفر ابراهیمی. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که فانتزی به‌منزله‌ی شاخه‌ای‌ از ادبیات، در زبان فارسی و انگلیسی تفاوت‌ها و شباهت‌های درخور توجهی دارد.    

 واژگان کلیدی: ادبیات فانتزی تحلیل گفتمان تطبیقی داستان سبک نویسندگی شخصیت‌پردازی ابراهیمی، حسین. (1379). «فانتزی؛ دریچه‌ای به امکانات نو». پژوهش‌نامه‌ی ادبیات کودک و نوجوان، سال 12، شماره‌ی 20، صص143-146. ابراهیمی لامع، مهدی. (۱۳۹۱). «کارکرد داستان‌های فانتزی در ادبیات کودکان». کتاب ماه کودک و نوجوان، سال۱۵، شماره‌‌ی۱۷۷، صص۵۳-۵۸. اگان، کی‌ران. (۱۳۸5-1384). «‌فانتزی و واقعیت در داستان‌های کودکانه». ترجمه‌ی شیوا خویی، کتاب ماه کودک و نوجوان، سال 10، شماره‌ی ۱۰۱تا۱۰۵، صص۹۹-۱۱۴. البرزی، محبوبه و همکاران. (1392). «مقایسه‌ی افسانه‌های ایرانی‌، کتاب‌های داستانی- تصویری ایرانی و کتاب‌های داستانی- تصویری خارجی بر مبنای مؤلفه‌های تفکر فلسفی»، مطالعات ادبیات کودک، سال4، شماره‌ی1، صص91-112. بارونیان، حسن. (1387). شخصیت‌پردازی در داستان‌های کوتاه دفاع مقدس. تهران: بنیاد حفظ آثار و ارزش‌های دفاع مقدس. باقری، مهناز. (1387). «فانتزی دنیای پر رمز و راز». کتاب ماه کودک و نوجوان، سال، 12، شماره‌ی 126 و 127، صص88-90. بهروزکیا، کمال. (1385). «فانتزی: ادبیات دوران جدید». کتاب ماه کودک و نوجوان، سال 10، شماره‌ی 104-106، صص 138-144. پورخالقی‌چترودی، مه‌دخت و جلالی، مریم. (1389). «فانتزی و شیوه‌های فانتزی‌سازی شاهنامه در ادبیات کودک و نوجوان». مجله‌ی مطالعات ادبیات کودک، سال1، شماره‌ی 1، صص 55-73. تادیه، ژان ایو (1378). نقد ادبی در قرن بیستم. ترجمه­ی مهشید نونهالی، تهران: نیلوفر. تالکین، جی. آر. آر. (1385). «فانتزی و کودکان».ترجمه‌ی غلام‌رضا صراف، کتاب ماه کودک و نوجوان، صص126-137. تخم‌افشان، فهیمه. (1394). بررسی تطبیقی گفتمان ادبیات فانتزی کودک در فارسی و انگلیسی. پایان‌نامه‌ی کارشناسی‌ارشد دانشگاه پیام نور، مرکز قاین. جلالی، مریم. (1388). «شیوه‌های فانتزی‌سازی ادبیات کهن». کتاب ماه کودک و نوجوان، شماره‌ی 139-138، صص 41-43. خویی، شیوا. (1385). «فانتزی و واقعیت در داستان‌های کودکان». کتاب ماه کودک و نوجوان، دوره‌ی 10، شماره‌ی 101 و 103، صص 99-114.  سجودی، فرزان و زیرراهی، حسین. (1388). «بررسی زمان فعل فارسی در بوف کور و سووشون بر اساس نظریه زمان هارالد واینریش». نقد ادبی، سال 2، شماره‌ی 6، صص57-65. شیخی، مژگان. (1388). معلم جدید، قصه­های کوچک برای بچه­های کوچک6. تهران: قدیانی. ـــــــــــــ. (1388). سفر دور و دراز، قصه­های کوچک برای بچه­های کوچک6. تهران: قدیانی. ـــــــــــــ. (1388). چه صدای مهربانی، قصه­های کوچک برای بچه­های کوچک6. تهران: قدیانی. ـــــــــــــ. (1393). گوریل نارگیلی، قصه­های کوچک برای بچه­های کوچک 12. تهران: قدیانی. ـــــــــــــ. (1393). مغازه دم فروشی، قصه­های کوچک برای بچه­های کوچک 12. تهران: قدیانی. صدری‌نیا، باقر و منفردان، الهام. (1395). «گونه‌شناسی فانتزی در دو داستان صمد بهرنگی؛ اولدوز و عروسک سخنگو- اولدوز و کلاغ‌ها)». مطالعات ادبیات کودک، سال7، شماره‌ی2، صص 149-167. عباسی، سکینه و جلالی پندری، یداله. (1393). «درنگی بر ظرفیت‌های فانتزی در جنیدنامه؛ پیش‌درآمد داستان بلند ابومسلم‌نامه». مطالعات ادبیات کودک، سال5، شماره‌ی1، صص93-114. فتاحی، حسین. (1388). ماهی قرمز و قورباغه، قصه­های کوچک برای بچه­های کوچک8. تهران: قدیانی. ـــــــــــــ.. (1388). خرگوش گوش کوتاه، قصه­های کوچک برای بچه­های کوچک8. تهران: قدیانی. ـــــــــــــ. (1388). گرگ بلا، خرگوش ناقلا، قصه­های کوچک برای بچه­های کوچک8. تهران: قدیانی. فیروزمند، عطیه. (۱۳۹۱). بررسی تطبیقی رابطه‌ی بینامتنیت، تمرکززدایی و توانمندسازی در آثار داستانی‌تصویری احمدرضا احمدی، محمدرضا شمس، آنتونی براون و موریس سنداک. پایان‌نامه‌ی کارشناسی‌ارشد دانشگاه شیراز. قاسم‌نیا، شکوه. (1390). داستان سه دوست، قصه­های کوچک برای بچه­های کوچک1. تهران: قدیانی. ـــــــــــــ.. (1389). آقا موش باهوش، قصه­های کوچک برای بچه­های کوچک2. تهران: قدیانی. ـــــــــــــ.. (1389).از چی بترسم از چی نترسم، قصه­های کوچک برای بچه­های کوچک2. تهران: قدیانی. ـــــــــــــ.. (1388). قورباغه خجالتی، قصه­های کوچک برای بچه­های کوچک5. تهران: قدیانی. ـــــــــــــ. (1388). درسی برای موش کوچولوها، قصه­های کوچک برای بچه­های کوچک5. تهران: قدیانی. لینچ براون، کارول. (1377). «فانتزی نو». ترجمه‌ی پرناز نیری، پژوهش‌نامه‌ی ادبیات کودک و نوجوان، سال 4، شماره‌ی 12، صص 48-64. محمدی، محمد. (1376). فانتزی در ادبیات کودکان. تهران: روزگار. محمدی، علی و روزبهانی، علیرضا. (1391). «فانتزی، در هفت روز هفته دارم، یکی از کودکانه‌های احمدرضا احمدی». مطالعات ادبیات کودک، سال3، شماره‌ی1،صص87-107. میرقادری، بشری‌سادات و احمدیان، حمید. (1394). «بررسی تطبیقی کتاب‌های داستانی- تصویری عربی، فارسی و انگلیسی بر مبنای شگردهای تمرکززدایی با نگاهی به داستان‌های: کاموای اضافی، کرم سه نقطه، و قصه قبل از خواب». مطالعات ادبیات کودک، سال6، شماره‌ی1، صص151-174. نعمت‌اللهی، فروزنده. (1388). دم مخملی، قصه­های کوچک برای بچه­های کوچک9. تهران: قدیانی. ــــــــــــــــــــ. (1388). اردک کاکل به­سر، قصه­های کوچک برای بچه­های کوچک9. تهران: قدیانی. نیدلمن لین، راث. (1379). «فانتزی، فرار از واقعیت یا ارتقای واقعیت؟». ترجمه‌ی حسین ابراهیمی، پژوهش‌نامه‌ی ادبیات کودک و نوجوان، سال6، شماره‌ی23، صص7-31. Nodelman, P.; Mavis, R. (2003). The Pleasure of Children’s literature. Pearson, 3rd edition. Potter, B. (1904). The Tale of Two Bad Mice, Frederick Warne & Co. ----------- (1907). The Tale of Tom Kitten, Frederick Warne & Co. ----------- (1911). The Tale of Timmy Tiptoes, Frederick Warne & Co. ----------- (1905). The Tale of the Pie and the Patty-Pan, Frederick Warne & Co. ----------- (1909). The Tale of The Flopsy Bunnies, Frederick Warne & Co. ----------- (1903). The Tale of Squirrel Nutkin, Frederick Warne & Co. ----------- (1908). The Tale of Samuel Whiskers or The Roly-Poly Pudding, FrederickWarne & Co. ----------- (1902). The Tale of Peter Rabbit, Frederick Warne & Co. ----------- (1910). The Tale of Mrs. Tittlemouse, Frederick Warne & Co. ----------- (1912). The Tale of Mr. Tod, Frederick Warne & Co. ----------- (1918). The Tale of Johnny Town-Mouse, Frederick Warne &Co. ----------- (1908). The Tale of Jemima Puddle-Duck,Frederick Warne &Co. ----------- (1904). The Tale of Benjamin Bunny, Frederick Warne & Co. ----------- (1906). The Story of Miss Moppet, Frederick Warne & Co. ----------- (1906). The Story of A Fierce Bad Rabbit, Frederick Warne &Co._||_