2021-05-13T17:44:38Z https://jcls.shirazu.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=373

2013-07-23 10.22099

Iranian Children's Literature Studies Child Literature 2008-8647 2008-8647 1392 4 1 علیرضا اسلام زینب نوروزی فاطمه نظری هدف مقاله­ی حاضر بررسی داستان «نامه­هایی به آقاغوله» اثر محمدرضا یوسفی از منظری جامعه­شناختی با تکیه بر نظریه­ی کنشِ متقابلِ نمادین است؛ روش استفاده شده در این پژوهش، روش تحلیل محتوایی است. با توجه به نظریه­­ی جامعه‌شناسی انتخاب شده در چارچوب نظری پژوهش مؤلفه­هایی، به منظور تحلیل و تبیین جنسیت و جامعه­پذیری جنسیتی در این داستان استخراج و تدوین نمودیم. این مؤلفه­ها عبارت­اند از: «ویژگی­های زبانی»، «ویژگی­های رفتاری»، «موقعیت­ها» و «نمادها». این بدان معنی است که جنسیت و جنسیت­یافتگی را می‌توان در ویژگی­های زبانی و رفتاری شخصیت­ها و نیز موقعیت­ها و نمادهای خلق شده و انعکاس یافته در این داستان­ها مورد کاوش قرار داد. بدین ترتیب مسائلی هم­چون نحوه­ی معرفی نقش­های زن و مرد، تعامل شخصیت­ها با یکدیگر، خلق موقعیت­ها، کاربست نمادها و نظایر آن مورد تحلیل قرار گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می­دهد که داستان فوق سرشار از سوگیری­هایی جنسیتی است که بسیاری از آن­ها در واقعیتِ اجتماعیِ خارج از داستان به شکل تبعیض آمیز رواج دارد. واژه‌های کلیدی:   2013 07 23 1 20 https://jcls.shirazu.ac.ir/article_1144_e0590f824a332e5d8223dbcedb302d6b.pdf

2013-07-23 10.22099

Iranian Children's Literature Studies Child Literature 2008-8647 2008-8647 1392 4 1 منوچهر جوکار بهمن ساکی به نظر بسیاری از پژوهندگان آموزش و پرورش، بنیان‌های فکری، فرهنگی، ملی و مذهبی هر نسلی در روزگار کودکی و نوجوانی نهاده می‌شود؛ شکل­گیری و برآمدن بخش مهمی از این بنیان‌ها نیز بر عهده‌ی نظام آموزش و پرورش هر کشور است و تألیف کتاب‌های درسی مناسب از مهم‌ترین ابزارهای این بنیان­سازی‌ها به شمار می‌رود. در کتاب‌های فارسی دوره‌ی راهنمایی تحصیلی، مجموعاً حدود 45 شعر مستقل یا آمیخته به نثر از شاعران مختلف گذشته و معاصر در موضوعات گوناگون آمده‌است. تعداد این شعرها از 9 شعر در کتاب سال اول به حدود 19 شعر در کتاب سال سوم راهنمایی افزایش یافته‌است و با توجه به اهمیت آموزش مسائل مربوط به هویت ملی و دینی در این دوره‌ی تحصیلی، مسائل و موضوعات حوزه‌ی دین و میهن از دغدغه‌های مولفان این کتاب‌ها بوده‌است. با این همه بر اساس نتایج پژوهش حاضر، میزان شعرهای دینی در این کتاب‌ها بسیار بیش‌تر از شعرهای میهنی است؛ حال آن که لازم است به دلیل اهمیت مسائل دینی و میهنی در جایگاه دو مولفّه‌ی اصلی هوّیت‌ساز؛ میان این دو، تناسب لازم برقرار شود. ما در این مقاله‌، شعرهای این آثار را از چشم­انداز عناصر و مضامین دینی و میهنی بررسی کرده­ و حجم و میزان تناسب این دو موضوع را با هم و با گروه سنی نوجوان در متون یادشده نشان داده­ایم. واژه‌های کلیدی: فارسی اول، دوم و سوم راهنمایی، عناصر دینی و میهنی، نوجوان، شعر. 2013 07 23 21 48 https://jcls.shirazu.ac.ir/article_556_0a15afe018b68fa2bc6e7cb809107dbb.pdf

2013-07-23 10.22099

Iranian Children's Literature Studies Child Literature 2008-8647 2008-8647 1392 4 1 علی حیدری قصه؛ بخش مهمی از میراث فرهنگی هر قوم به شمار می­رود. برخلاف تصور امروزی از قصه، که بیش‌تر در ذهن افراد علمی دنیای مدرن، مفهومی غیرعلمی دارد، در دنیای قدیم از اساسی­ترین مفاهیم بشری قلمداد می­شده­است. به نظر می‌رسد تفکرات ذهنی انسان گذشته چه در خودآگاه و چه در ناخودآگاه، بی‌تأثیر از قصه نبوده است. قصه­ها در خودآگاه و بیش‌تر در ناخودآگاه کودک جای می‌گیرند و بسیاری از دردها‌ی او را تسکین می­دهند. کودک به کمک قصه می‌تواند بر نومیدی­های ناشی از خودشیفتگی، تصمیم­های دشوار ادیپی، رقابت‌های خواهر و برادری و... چیره شود. یکی از مهم­ترین اهداف قصه­ها؛ آماده کردن کودک برای درک تدریجی مسائل زناشوئی است. قصه، ورود صحیح کودک را به دنیای بلوغ جنسی، آن هم از راه کنایه که بیش­ترین تأثیر را در رشد صحیح او به همراه دارد، فراهم می­کند. در این مقاله، کوشیده شده یک قصه­ی رایج در گویش لکی بر اساس روان‌شناسی یونگ، تجزیه و تحلیل شود، هم‌چنین نشان داده شده است که چگونه مفاهیمی همچون «آنیما» و «آنیموس» در ذهن گذشتگان ما وجود داشته است. واژه‌های کلیدی:  2013 07 23 49 68 https://jcls.shirazu.ac.ir/article_560_247fbc38fc63bbe4dbf449dca7d2d0ee.pdf

2013-07-23 10.22099

Iranian Children's Literature Studies Child Literature 2008-8647 2008-8647 1392 4 1 یداله جلالی پندری زهرا دهقان دهنوی ادبیات کودک در ایران، با نام مهدی آذریزدی (1380-1388ه.ش) نویسنده و باز‌نویس توانای حوزه‌ی ادبیات کودک و نوجوان عجین است. نویسنده‌ای که آثار منثور او شهرت و قبول عام یافته‌اند. سروده‌های آذر یزدی برای مخاطبان کودک و نوجوان از دیدگاه تقدم زمانی و استفاده از ساده‌نویسی قابل بررسی‌اند. او در خلق آثار خود به مفاهیم اندرزی و آموزشی توجه داشته و مفاهیم مورد نظر خود را با زبان ساده‌ی شعر به مخاطب عرضه کرده است. تحقیق حاضر که به روش تحلیل محتوا و با هدف تبیین و بررسی عنصر زبان و میزان تاثیر گذاری ادبیات منظوم و تعلیمی صورت گرفته است، به بررسی کتاب هشت بهشت آذریزدی می‌پردازد. در کتاب مذکور که حاوی هشت منظومه از آذریزدی است، با زبانی سالم و به دور از اشکالات و اشتباه‌های زبانی روبه رو می‌شویم؛ هرچند در میان برخی شعرها گاه به کلمات و عباراتی برمی‌خوریم که ممکن است مناسب فهم کودکان و نوجوانان نباشد. استفاده از ضرب‌المثل‌ها و واژه‌های عامیانه باعث صمیمی شدن لحن شعرهای آذر یزدی شده است و اوزان اشعار مزبور هرچند از میان اوزان نشاط‌انگیز انتخاب نشده‌اند، اما در دسته‌ی اوزان پر کاربرد شعر کودک و نوجوان قرار دارند. در این اشعار صنایع ادبی به کار رفته اندک است و آذریزدی در اشعار خود بیش‌تر به ابلاغ پیام‌های اندرزی توجه داشته و کمتر به زیبایی‌های ادبی و هنری پرداخته است. واژه‌های کلیدی: 2013 07 23 69 90 https://jcls.shirazu.ac.ir/article_557_aced2f9450054901cc605167f35f33da.pdf

2013-07-23 10.22099

Iranian Children's Literature Studies Child Literature 2008-8647 2008-8647 1392 4 1 محبوبه البرزی فریبا خوشبخت راضیه سهرابی هدف پژوهش حاضر، مقایسه‌ی افسانه‌های ایرانی، کتاب‌های داستانی- تصویریایرانی و کتاب‌های داستانی- تصویری خارجی بر مبنای مؤلفه‌های تفکر فلسفی بوده است. داستان‌های  بررسی شده در این پژوهش 10 افسانه‌ی ایرانی، 10 کتاب داستانی- تصویری ایرانی و 10 کتاب داستانی- تصویری خارجی بود که به صورت تصادفی انتخاب شدند و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی قیاسی و بر اساس مؤلفه‌های تفکر فلسفی تحلیل شدند. نتایج پژوهش نشان داد که میان کتاب‌های داستانی- تصویری ایرانی و افسانه‌های ایرانی بر مبنای مؤلفه‌های تفکر فلسفی تفاوت چشم‌گیری دیده نمی‌شود، اما میان داستان‌های ایرانی و خارجی بر این مبنا تفاوت وجود دارد. کتاب‌های داستانی- تصویری ایرانی و افسانه‌های ایرانی از مؤلفه‌های تفکر فلسفی بیش‌تری نسبت به کتاب‌های داستانی- تصویری خارجی دارند. هم‌چنین مؤلفه‌هایی که در داستان‌های ایرانی نسبت به داستان‌های خارجی دیده می شد، مربوط به مهارت‌های کاوشگری هستند. واژه‌های کلیدی: 2013 07 23 91 112 https://jcls.shirazu.ac.ir/article_558_1e10d5d99033624acf0751b202997436.pdf

2013-07-23 10.22099

Iranian Children's Literature Studies Child Literature 2008-8647 2008-8647 1392 4 1 فریده پورگیو فاطمه فرنیا احمد اکبرپور(1349) با سبک و شیوه­ی روایتی پست­مدرنش در داستان‌های کودک و نوجوانان خود، تحول عظیمی را در ادبیات کودک معاصر کشورمان ایجاد کرده است. در داستان‌های او معمولاً رابطه­ی جالبی میان نویسنده، شخصیت‌ها به­خصوص قهرمان داستان و حتی خواننده وجود دارد که باعث متمایز شدن کارهای اوشده است. مفهوم قدرت در تمامی عرصه­های زندگی اهمیت بسیاری داردو در ادبیات کودک نیز به­وضوح بیش‌تری یافت می­شود؛ چون نویسندگان ادبیات کودک اغلب بزرگسال هستند. اما گاهی نویسندگان ادبیات کودک در آثار خود روابط قدرت سلسله­ مراتبی را می­شکنند و به این ترتیب، به خوانندگان قدرت و امید بیش‌تری می­دهند. این نویسندگان اغلب به صورت ناخودآگاه از تکنیک‌ها و روش‌های توانمندسازی بهره می‌گیرند. این مقاله سعی دارد نویسندگان ادبیات کودک را با این تکنیک‌ها آشنا کند تا آن‌ها بتوانند آگاهانه در توانمندسازی خوانندگانشان سهمی داشته باشند. با استفاده از تئوری توانمندسازی برگرفته از الیشوا سادان (2004) و مناسب کردن این تئوری برای ادبیات کودک، نگارندگان این مقاله داستان‌های من نوکر بابا نیستم، غول و دوچرخه، و رویاهای جنوبی اکبرپور را از دیدگاه توانمندسازی بررسی می­کنند. در پایان شگردهای توانمندسازی که اکبرپور از آن‌ها بهره‌گرفته است، معرفی می‌شوند.  واژه‌های کلیدی: 2013 07 23 113 136 https://jcls.shirazu.ac.ir/article_561_25a2a25cb090f59ae88e07f1eb2d03fa.pdf

2013-07-23 10.22099

Iranian Children's Literature Studies Child Literature 2008-8647 2008-8647 1392 4 1 محمدیوسف نیری پروین مرتضایی شخصیت­سازی و شخصیت­پردازی یکی از عناصر مهم در آثار داستانی کودک و نوجوان است و به دلیل اهمیت فراوان آن، نویسندگان همواره در گزینش و عملکرد شخصیت­های داستانی آثار خود دقت کرده­اند. در آثار ادبی اقتباسی از متون کهن نیز شخصیت­پردازی از جایگاه مهمی برخوردار است؛ به گونه­ای که شخصیت­ها ابزار بیان اندیشه­ و پیام نویسنده قرارگرفته­اند. شخصیت­های آثار اقتباسی از مثنوی بهترین نمونه برای اثبات این ادعا هستند. در این مقاله، نخست انواع شخصیت در 35 اثر اقتباسی از مثنوی، از جمله خاله خودپسند، راز و پرنده سخن­گو، برای کودکان و نوجوانان، معرفی و دسته­بندی شده است، در ادامه مهم‌ترین ویژگی­های شخصیت­های این آثار معرفی شده­ و میزان دخل و تصرف نویسندگان در شخصیت­­پردازی آثار اقتباسی روشن شده­ است. آثار مورد نظر به چند دلیل از بین 128 اثر اقتباسی از مثنوی انتخاب شده ­است؛ دلیل اول آن که این آثار غالباً تک روایتی بوده و مجموعه­های داستانی به دلیل طولانی بودن آن­ها، از حوزه­ی این پژوهش خارج شده­اند و دیگر آن که این پژوهش، فقط آثار اقتباسی بازآفرینی و بازنویسی را بررسی کرده و دیگر انواع اقتباس، از حوزه­ی بررسی خارج شده­اند. هدف از بررسی شخصیت­ها در آثار اقتباسی از مثنوی این است که انواع شخصیت­ها مشخص و دسته‌بندی شده و شیوه­های پردازش آن­ها بررسی شود. دسته‌بندی شخصیت­ها، بررسی جنبه­های نمادین آن­ها و کشف نوآوری­ها در شخصیت­سازی این آثار از جمله، ورود شخصیت­های کودک­ و نوجوان و شخصیت­های مؤنث، از مهم­ترین یافته­های پژوهش حاضر است. واژه­های کلیدی:  2013 07 23 137 159 https://jcls.shirazu.ac.ir/article_552_9a6c469bb64ce72acc29d642adcdf5f0.pdf