2021-05-13T17:45:27Z
https://jcls.shirazu.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=374
Iranian Children's Literature Studies
Child Literature
2008-8647
2008-8647
1392
4
2
اقتباس مفهومی و نگارشی از شاهنامه در ادبیّات کودک و نوجوان
مریم
جلالی
مهدخت
پورخالقی چترودی
چکیده امروزه عملکردهای فرهنگی سبب شده است که قلمرو ادبیّات کودک و نوجوان به سوی متون کهن ادبی کشیده شود. در این میان شاهنامهی فردوسی، شاهکار کلاسیک زبان فارسی به عنوان پرکاربردترین متن ادبی کهن، وارد محدودهی ادبیّات رسمی کودکان و نوجوانان ایران شده است. در این مقاله ضمن معرّفی انواع اقتباس مفهومی و نگارشی از شاهنامه در ادبیّات کودک و نوجوان، چگونگی کاربردهای آن نیز بررسی شده است. این تحقیق نشان میدهد که بخش قابل ملاحظهای از اقتباسهای محتوایی در ادبیّات کودک و نوجوان، از نوع اقتباس بسته است و بازآفرینی، تلخیص، بازنگری و گزیدهنویسی در انواع اقتباس محتوایی از شاهنامه، کاربرد کمتری دارد. در انواع اقتباس نگارشی از شاهنامه نیز پنج نوع، اقتباس معرّفی شده است که در این شیوه، بهترین و سادهترین کاربرد، اقتباس از نظم به نثر است.
2014
01
21
1
18
https://jcls.shirazu.ac.ir/article_1627_a5255028aa5b9c3a071dc58acf64487c.pdf
Iranian Children's Literature Studies
Child Literature
2008-8647
2008-8647
1392
4
2
غزالهی خورشید: نگاهی به نظریه و دنیای متن، همراه با دیگرخوانیِ قصهی «خورشید توی آسمان و خورشید توی دل من»
داود
خزایی
چکیده هدف این جستار، دیگرخوانیِ یکی از کتابهای مجموعهی 10 جلدی داستانهای فکری، 10 جلدی نوشتهی مرتضی خسرونژاد و نشاندادنِ توانِ دیگرخوانی در بررسیِ آثار ادبیات کودک و آشکار کردنِ ارزشهایِ ادبی موجود در اثر بررسیده است. برای دستیابی به این هدف، پس از مروری کوتاه بر پیشینه، معنا و کارکردِ نظریهی ادبی، به افسونوارگی و لغزندگیِ موقعیتِ نقد و نظریهی ادبیات کودک نیز به اهمیتِ دیگرخوانی در خویشبنیانفکنیِ فلسفیِ کار «نظریهسازان»، میپردازیم. آنگاه برای نشان دادن کاربرد نظریه در عمل، که همان رسیدن به خوانش انتقادی است، از روش پیشنهادی رادریک مگیلیس، یعنی گلچین روشها بهره میگیریم. نخست از دیدگاه اسطورهای/کهنالگویی (و در همان حال با تأکید بر مفهومهای نسبیت و تمرکززدایی) به قصهی «خورشید توی آسمان و خورشید توی دل من» که به شناختِ دو مفهومِ بنیادیِ تمرکززدایی و زمان میپردازد، مینگریم. سپس با نگاه به نظریهی بینامتنیت میکوشیم از زاویهای دیگر این قصهی فلسفی- ادبی را بررسیم و چراییِ و چهسانیِ لذّتآوریاش را واکاویم. برآیندِ کار دستیابی به طیفهای معناییِ گوناگون در اثر نگاه به متن از چشماندازهای چند نظریه و آگاهی بر لغزنده بودن معناسازی و معنایابی در ادبیات است.
2014
01
21
19
52
https://jcls.shirazu.ac.ir/article_1146_ba47df8f45abcd59e932674a6bbea8ed.pdf
Iranian Children's Literature Studies
Child Literature
2008-8647
2008-8647
1392
4
2
انواع ترانه های کودکان (مطالعهی موردی: طبقهبندی نظم شفاهی کودکان خراسان)
جواد
رسولی
چکیده گفتار پیش رو، گزارشی از پژوهشی میدانی است که به منظور گشودن راهی برای شناخت و بررسی دقیقتر ترانههای فولکلوریک کودکان صورت گرفته است. پژوهشگر پس از گردآوری ترانهها، شعروارهها و درمجموع، تمام متنهای موزون و منظوم شفاهی رایج در بین کودکان و نیز آنچه والدین برای آنها میخوانند، به تقسیمبندی دقیق آنها پرداختهاست. این تقسیمبندی که برای اولین بار در این حوزه و در زبان فارسی ارائه شده، اختصاصاً دربارهی متنهای منظوم فولکلوریک کودکان فارسیزبان خراسان و براساس محتوا وکاربرد آنهاست. کلیات این تقسیمبندی چنین است: 1. متنهای منظوم شفاهی بدون بازی کودکان؛ 1-1 . متنهای منظومی که بزرگترها برای کودکان میخوانند؛ 1-2 . متنهای منظومی که کودکان خودشان میخوانند. 2. متنهای منظوم شفاهی در بازی کودکان؛ 2-1. متنهای منظوم یارگیری؛ 2-2. متنهای منظوم بازی؛ 2-3. متنهای منظوم پیرامون بازی. پژوهش حاضر میتواند شیوهای علمی برای تقسیمبندی دیگرحوزههای ادبیات شفاهی کودکان باشد. واژههای کلیدی:
2014
01
21
53
82
https://jcls.shirazu.ac.ir/article_1149_7ec68db0d47c5f1f00c8f40ea1c51685.pdf
Iranian Children's Literature Studies
Child Literature
2008-8647
2008-8647
1392
4
2
مقایسهی سیمرغ منطقالطیر عطار با آلیس در آن سوی آینهی کارول بر اساس نظریهی تقارن آینهای
مسعود
روحانی
لیلا
غلام پور
چکیده منطقالطیر عطار و آلیس در آن سوی آینهی کارول از آثار معروف و مشهور جهانی هستند. این مقاله در پی تحلیل مقایسهای سیمرغ و سیمرغ، قهرمانان داستان تمثیلی منطقالطیر عطار با کتاب تخیلی کودکان؛ یعنی آلیس در آن سوی آینه است تا بدینترتیب، خوانش جدیدی از سیمرغ و سیمرغ منطقالطیر ارائه دهد. روش پژوهش تحلیل محتوا است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که هر دو اثر با وجود اختلاف در جزئیات حوادث داستان، در کلیات، بر اصولی مشابه استوار هستند. وجود بنمایههای مشترک چون خواب و آینه و تأثیر آنها در نتیجهی داستان منطقالطیر، بیانگر درک و تجربهی شهودی عطار است که از واقعیتی دور از دسترس و خارج از زمان و مکان است، بر قلب عارف فرا تابیده میشود. این شباهتها و استناد کاکو به آن سوی آینهی کارول در تأیید تقارن آینهای، چنین به نظر میرسد که این اثر ادبی مانند آن سوی آینه با تقارن آینهای جهان در علم فیزیک قابل مقایسه باشد. بر این اساس، هریک از سیمرغهای منطقالطیر میتوانند تقارن آینهای یکدیگر باشند که در ابعاد دیگر هستی؛ یعنی در عالم رویا به وقوع پیوسته است. این مقایسه سبب خوانش تازه و درک و دریافت بهتر خوانندگان این اثر ادبی میگردد.
2014
01
21
83
104
https://jcls.shirazu.ac.ir/article_1147_1f7b1c01585de191da02518c102e7f89.pdf
Iranian Children's Literature Studies
Child Literature
2008-8647
2008-8647
1392
4
2
ساخت بازیهای رایانهای براساس قصههای بلند عامیانهی ایرانی (با تکیه بر داستان قهرمان قاتل)
زهراسادات
طاهری قلعه نو
حسن
ذوالفقاری
بهادر
باقری
چکیده بخش عظیمی از ادبیات داستانی ایران که ادبیات حماسی، تعلیمی، عرفانی و عامیانه را در بر میگیرد؛ حکمتها و معارف کمنظیری دارد. این گنجینهی غنی، متناسب با مخاطبان گوناگون قابلیت بازآفرینی در قالبهای هنری نوین، از جمله فیلم، نمایش، انیمیشن و بازیهای رایانهای را دارد. ساخت چنین بازیهایی هم نسل امروز را با ادبیات کلاسیک و عامیانهی فارسی آشنا میکند و هم ویژگی سرگرمکنندگی آن ارزشهای اخلاقی و انسانی را به مخاطبان و کاربران آن انتقال خواهد داد. این مقاله، بر آن است تا ضمن طرح مباحثی دربارهی بازیهای رایانهای و اهمیت آن و در عین حال آسیبشناسی مختصر نمونههای رایج آن، با معرّفی داستان عامیانهی قهرمان قاتل در جایگاه یکی از نمونههای زیبا و جذاب اینگونه متون داستانی، قابلیّت ذاتی این آثار را از نظر شخصیتپردازی (با داشتن شخصیتهایی بسیار متنوع مانند (عیاران، پریان، دیوان و جانوران عجیب و غریب)، صحنهپردازی (باغ ارم، دریای محیط، خندقها، برج و باروها و عواملی چون صداها، دود و تاریکی و گرد و غبار)، تنوّع مراحل کنشهای داستانی، زمان و مکانهای شگفت و جذاب، ابزارهای جنگی(سپر، گرز، عمود خاراشکن و تیغ غم غم)، گفتوگو و تعلیق داستانی، ویژگیهای مختلف فانتزی و چند مرحلهای یا اپیزودی بودن صحنهها را برای بازتولید به شکل بازیهای رایانهای نشان دهد. برای نگارش این مقاله، نسخهی چاپ سنگی قهرمان قاتل تهیه و موردخوانش قرار گرفت و زوایای گوناگون متن و عناصر داستانی آن تحلیل شد و در آخر جنبههایی از داستان که قابلیت نگارش به صورت بازینامه داشت استخراج و از نو بازآفرینی شد.
2014
01
21
105
126
https://jcls.shirazu.ac.ir/article_1150_3c4c9d5cab3a08fa870b6d1505561394.pdf
Iranian Children's Literature Studies
Child Literature
2008-8647
2008-8647
1392
4
2
بررسی واژگان خوانداری کودکان دبستانی و مقایسهی آنها با واژگان نوشتاری آنان
مرتضی
کوکبی
زهره
چراغی
وجود کتاب مناسب و درخور ویژگیهای کودک، در ایجاد انگیزه و عادت مطالعه بسیار مؤثر است. کتاب کودک و نوجوان هم از نظر موضوع و هم از نظر سبک نگارش، نباید از محدودهی تواناییهای ذهنی او فراتر باشد. اگر واژگان به کار رفته در متن کتاب در حد تواناییها و قابلیتهای زبانی کودک نباشد، در انتقال مفاهیم و تجارب به کودک موفق نخواهد بود. پژوهش حاضر با هدف بررسی و استخراج واژگان پایهی خوانداری کودکان دبستانی، و سپس مقایسهی این واژگان با واژگان نوشتاری کودکان دبستانی انجام گرفته است. این پژوهش از نوع اکتشافی و مقیاس به کار رفته در آن، مقیاس اسمی است. جامعهی مورد بررسی شامل مجموعة کتابهای داستانی کودکان دبستانی (شامل گروههای سنی «ب»، «ج» و «ب و ج») است که از سوی شورای کتاب کودک مناسب تشخیص داده شدهاند. ابزار اجرای این پژوهش نرمافزاری است که به زبان برنامهنویسی دلفی و مطابق با سؤالات و ویژگیهای خاص این پژوهش طراحی شده است. در این پژوهش 162650 صورت زبانی و 6155 واژه به دست آمده و در نهایت 1602 واژه به عنوان واژگان پایهی خوانداری معرفی شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که همخوانی واژگان خوانداری و نوشتاری در زیرگروههای فعل ساده، عناصر طبیعی و اندام و رنگ، «زیاد» و در زیرگروههای واژگان علمی، دین، ورزش، شهرها، اصطلاحات و مصدر، «خیلی کم» و در دیگر زیرگروهها «کم» بوده است. همچنین بر اساس یافتههای پژوهش، در مجموع همخوانی و مطابقت واژگان خوانداری و نوشتاری این گروه سنی «کم» بوده است.
2014
01
21
127
148
https://jcls.shirazu.ac.ir/article_1148_085f8094723585a2f14a1d8889445e70.pdf
Iranian Children's Literature Studies
Child Literature
2008-8647
2008-8647
1392
4
2
بازخوانی قصههای کودکان بر مبنای مولفهی طرحواره در رویکردِ شناختی
علیرضا
نیکویی
شراره
باباشکوری
چکیده قصههای کودکان عموماً در صورت و روایت، ساده و قابل دریافت و در زیرساخت، غنی و سرشار از نکات شناختی- عاطفی و توانمایگیِ تأویلیاند. این قصهها گرچه در مقام ارتباط (فرم، روایت و زبان) به راحتی با مخاطب خود رابطه برقرار میکنند؛ در مقام کارکردهای پنهان و پیچیده، واجد شبکهی عظیم و گستردهای از مفاهیم، الگوها، طرحوارههای شناختی هستند بیان غیر مستقیم قصهها، ناخودآگاه کودک را مخاطب قرار میدهد و از رهگذر شناخت و تغییر«طرحوارههای» منفی و ناسازگار و جایگزین کردن آنها با طرحوارههای مثبت و درمانگر، آنها را برای رویارویی با «جهانهایِ واقع و ممکن» آماده میکند. تاثیر داستان بر رشد کودکان به دلیل در برگرفتن استعارهها و طرحوارهها و تمهید فرایندهای رشد بسیار پیچیده است. قصهگویی با بیدارکردن نیروهای درونی کودک و استفاده از دانش طرحوارهای او، غیرمستقیم او را از موانع، تضادها و نیز امکانها و استعدادهایش آگاه میکند و او را به تفکر، تعمق و جستوجو وا میدارد. بحث «طرحواره» یکی از مباحث مهم و کانونی در حوزهی مطالعات میانرشتهای و علومشناختی است. طرحوارهها نوعی تجربه سازمان یافته و دانشهای بستهبندی شدهاند که چارچوبهای شناختی ما را به عنوان مجموعهای متشکل از ذهنیتها، تصورات، تصاویر و ارزشها و احساسات رقم میزنند. طرحواره درمانی بر این است که اندیشهها و الگوهای رفتاری منفی به نوعی با تجربههای منفی دوران کودکی مرتبطاند و چنانچه این الگوها که آنها را طرحوارههایِ ناسازگار مینامند، به درستی شناخته نشوند، مقابله با آنها راه به جایی نمیبرد. در این مقاله قصههای مشهور کودکان بر مبنای نظریه طرحواره و دو راه حلِ اساسی: «تغییرِ» طرحوارههایِ منفی و ناسازگار و «تعبیر»های مثبت و درمانگر، بازخوانی و تحلیل میشود.
2014
01
21
149
174
https://jcls.shirazu.ac.ir/article_1145_ed6b469beb9a448b0d2cc919657405d9.pdf