2021-05-01T03:57:10Z
https://jcls.shirazu.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=971
مطالعات ادبیات کودک
ادبیات کودک
2008-8647
2008-8647
1398
10
2
بازتاب اوضاع اجتماعی در لالاییهای عصر حاضر
مهلا السادات
حسینی صابر
مریم
جلالی
زهرا
سید یزدی
لالاییها یکی از شاخههای ادبیّات عامه محسوب میگردد که از حیث پرداختن به مسایل کودکانه و مخاطب خردسال، در زیرمجموعهی ادبیّات کودک نیز قرار میگیرد. لالاییها را می-توان نخستین نغمههای مختص کودکان در نظر گرفت که قدمتی به اندازه پیدایش بشر داشتهاند. انعکاس مسایل سیاسی، فرهنگی، مذهبی و اجتماعی در قرون متمادی در لالاییها مشهود بودهاست، تا جایی که همین مطلب را میتوان یکی از علل اساسی ماندگاری لالاییها تلقّی نمود. تغییرات محتوایی لالایی-ها متناسب با مسایل هر دوره سبب پیدایش بستری مناسب برای آگاهی از مسایل غالب در زمان سرایش این زیر ژانر گردیده-است که نمود مسایل اجتماعی نیز از این امر مستثنی نیست. تجلّی مسایل اجتماعی در لالاییهای نوین که شاعران زمامدار سرایش لالاییها گردیدهاند، بیش از لالاییهای قدیمی است که مادران سرایش را برعهده داشتهاند، همین امر بر ضرورت بررسی بازتاب مسایل اجتماعی در لالاییهای نوین میافزاید. پژوهش صورت گرفته نشان میدهد که در لالاییهاینوین بنا به تغییرباورها و ساختارهای حاکم بر جامعه، محتوای لالاییها در همهی ابعاد بهروز شدهاست. جدا از عوامل بیرونی چون توسعهی صنعت یا عوامل جمعیّتی، ایدئولوژیک، عاملی شتاب دهنده در جهت تغییر اجتماعی در جامعه محسوب میشود که در لالاییهای شاعران معاصرنیز نفوذ یافته و سبب تغییر در محتوا و مضمون، موتیفهای رایج در لالاییها و فضای حاکم بر لالاییهای معاصرشدهاست. در این پژوهش در پی آن هستیم که با روش توصیفی تحلیلی لالاییهای عصر حاضر را از منظر اجتماعی مورد بررسی قرار داده و به تاثیرات این مسایل بر محتوای لالاییها بپردازیم.
ادبیّات کودک
لالایی
محتوا
وضعیّت اجتماعی
2020
02
20
1
20
https://jcls.shirazu.ac.ir/article_5085_840bcfe16abccb2a2d781534a864b072.pdf
مطالعات ادبیات کودک
ادبیات کودک
2008-8647
2008-8647
1398
10
2
بررسی سلیقه و میزان اقبال نوجوانان مدارس متوسطه اول شهر شیراز نسبت به آثار داستانی
لیلا
دهقانی
چکیده این پژوهش با هدف بررسی نظر و سلیقه نوجوانان نسبت به آثار داستانی، با رویکرد کمی و از طریق پرسشنامهای محققساخته به انجام رسیده است. نمونه آماری شامل 484 نوجوان پایه هفتم و هشتم (243 نوجوان دختر و 241 نوجوان پسر) است که بهصورت تصادفی از مدارس 4 ناحیه آموزش و پرورش شیراز انتخاب شدهاند. تحلیل یافتهها با استفاده از روشهای آمار توصیفی نشان میدهد 6/71% دختران و 2/45% پسران داستان میخوانند. همچنین رمانها و داستانهای بلند، محبوبیت بیشتری نسبت به داستانهای کوتاه، داستانک و دیگر گونهها دارند. مهمترین منبع تامین کتابهای داستان برای نوجوانان پسر و دختر، خرید کتاب و سپس مطالعهی اینترنتی است. محبوبترین نوع داستان در میان همهی نوجوانان داستانهای واقعگرا و پس از آن فانتزیها هستند. دختران بیشتر طرفدار موضوعات عشقی- عاطفی و پسران بیشتر متمایل به خواندن موضوعات پلیسی- جناییاند. گرچه در انتخاب لحن و فضای داستان بین دختران و پسران نوجوان اختلافاتی وجود دارد اما در مجموع داستانهای ماجراجویانه و ترسناک بیشترین طرفدار را دارند. مقایسه ترجیحات نوجوانان در انتخاب گونه و موضوع داستان و نیز مقایسه جذابترین داستانهای خوانده شده توسط آنان با کتابهای منتخب شورای کتاب کودک در سالهای 88 تا 90 حاکی از فاصله نشر، با سلیقه و انتخاب نوجوانان است. کلید واژگان: ادبیات داستانی، مخاطبمحوری، نوجوان
"نوجوان"
"ادبیات داستانی"
"مخاطبمحوری"
2020
02
20
21
40
https://jcls.shirazu.ac.ir/article_4062_992ebeba7fc70ce69015df37462955b0.pdf
مطالعات ادبیات کودک
ادبیات کودک
2008-8647
2008-8647
1398
10
2
فرایند تحوّل شخصیت در رمان هستی
محمود
رنجبر
حانیه
شارودی
سپیده
اصلاحی
در این پژوهش رمان «هستی» نوشته فرهاد حسنزاده بر اساس نظریه شخصیت اریکسون تحلیل شده است. داستان هستی فرایندی منسجم از تجربههای فردی و اجتماعیِ نوجـوانی را بیـان میکند که با گسست از دوران کودکی بحرانهای روحی و تعارضات اجتـماعــی را در یکی از بحرانیترین شرایط اجتماعی از سـر میگذراند. نویسنده تلاش کرده است با برجستهسازی کنشهای فردی و اجتماعی هستی در موقعیت جنگ، شخصیت داستان را در صیرورت رشد اجتماعی به عنوان بخشی از رشد همه جانبه کودکان نشان دهد. بر اساس فرایند رشد شخصیت، زمینههای بیهویتی فردی برای نوجوان داستان به شکلی برجسته نمایش داده میشود، اما او هویت خود را به مدد الگوی مناسب بازمییابد.شخصیت اصلی داستان «هستی» نوجوانی است که در جست و جوی هویت خود با همسانی درونی، نیروی بنیادین وفاداری را در کاربست نقشها، عقیده و حتی رفتارهای متفاوت به دست میآورد. هستی در پایان داستان با قرار گرفتن در«نقش اجتماعی کارآمد» و «وحدت هویت در برابر سر درگمی نقش» به مرحلهای تازه از مجموعه مراحل هشتگانه رشد اریکسونی وارد میشود.
اریکـسون
روانشناسی اجتماعی
شخصیت
فرهادحسنزاده
نوجوان
2020
02
20
41
56
https://jcls.shirazu.ac.ir/article_4838_d496ead28cf1e30de0cfc2f48d93da85.pdf
مطالعات ادبیات کودک
ادبیات کودک
2008-8647
2008-8647
1398
10
2
بررسی علل به وجود آمدن احساس حقارت در شخصیّتهای کتابهای کنسرو غول و یوناتارای گمشده
هدی
ژیان جهانی
مه دخت
پورخالقی چترودی
حمیدرضا
آقامحمدیان شعرباف
چکیده روانشناسی و کاربرد آن در زندگی امروزه دارای اهمّیّت بسیاری است. این علم از دیرباز با سایر علوم از جمله ادبیّات ارتباط دوسویهای داشته است. در اینگونه از پژوهشهای میانرشتهای، آثار نویسندگان از جنبههای مختلف روانشناسی تحلیل و بررسی میشوند. در این جستار با وام گرفتن از نظریّة شخصیّت آدلر، روانشناس اتریشی، به علل ایجاد احساس حقارت در شخصیّتهای دو اثر از مهدی رجبی، نویسندة خوش ذوق و خلّاق کودک و نوجوان به نامهای کنسرو غول و یوناتارای گمشده، پرداختهایم. محیط (خانه/ مدرسه) علّتی اساسی در ایجاد احساس حقارت در کودک و نوجوان شناخته شده است. در این پژوهش تأثیرات محیط خانه در شکلگیری احساس حقارت در فرد مانند افسردگی والد، داغدیدگی، فقر و نداشتن سرپرست مناسب و تأثیرات محیط مدرسه در شکلگیری احساس حقارت در فرد چون آزار و اذیّت فیزیکی، نسبت دادن صفات ناپسند توسّط دانشآموزان و سرزنش مربیّان، در شخصیّتهای این دو اثر، بررسی شده است. این پژوهش با رویکرد کیفیِ تحلیل محتوا بررسی شده و جملات و معانی مستتر در آن نیز بر اساس نظریّة شخصیّت آدلر از نوع تحلیل قیاسی انجام شدهاند. نتایج در این پژوهش نشان داد که نقش و تأثیر محیط مدرسه نسبت به تأثیر محیط خانه در به وجود آمدن احساس حقارت در شخصیّتهای داستانی رجبی، بیشتر است. با توجّه به بررسی نمونههای متن در این دو اثر، علل به وجود آمدن احساس حقارت هم در بخش تأثیر محیط خانه و هم در بخش تأثیر محیط مدرسه در رمان نوجوان کنسرو غول بیشتر از کتاب یوناتارای گمشده مشاهده شد. تأثیر محیط خانه و محیط مدرسه در ایجاد احساس حقارت در توکا، شخصیّت اصلی کتاب کنسرو غول نیز نمود بیشتری یافته است.
آلفرد آدلر
احساس حقارت
کنسرو غول
مهدی رجبی
یوناتارای گمشده
2018
12
30
57
78
https://jcls.shirazu.ac.ir/article_5075_7064a4ca0c946573544135f62fe8f281.pdf
مطالعات ادبیات کودک
ادبیات کودک
2008-8647
2008-8647
1398
10
2
طبقه بندی قابلیت های نمایشی ادبیات داستانی خردسالان (بررسی موردی: خوانش یازده داستان از گروه های سنی الف و ب)
سید محتشم
محمدی
افروز
ضیاء
تبدیل داستانهای خردسالان به نمایشنامه و فیلمنامه در رسانه هایی مانند تلویزیون، رادیو وصحنه تئاتر و... از طریق شناخت و دستهبندی قابلیتهای نمایشی آنها، به ماندگاری این آثار، تأثیرپذیری، آموزش بهتر و نشاط بیشتر خردسالان میانجامد و بهبود کیفیت گونه های نمایشی کودکانه را به دنبال دارد. خوانش یازده داستان از میان داستان های بی شمار گروه سنی الف و ب و استخراج عناصر روایی- نمایشی آنها نشان میدهد که برخی دارای ظرفیتهای گسترده و برخی دارای ظرفیت های محدود (ویژه) نمایشی برای تبدیل به انیمیشنهای کوتاه، نمایشهای رادیویی و عروسکی یا صحنه هستند و این ظرفیتها در بافت اولیه داستانها وجود دارند. در نظر گرفتن میزان کنجکاوی، شکیبایی، علائق و رشد ذهنی کودک از یک سو و ویژگیهای انواع طرحهای روایی و تطبیق دهی آنها با ساختارهای گوناگون نمایشی از سوی دیگر در تعیین نمایشهای پیشنهادی نقش و اولویت بندی آن ها برای هر داستان نقش به سزایی دارد.
خردسالان
عناصر روایی نمایشی
قابلیت نمایشی
رادیو
تلویزیون
2020
02
20
79
102
https://jcls.shirazu.ac.ir/article_5076_580700eba8ba7033f6be23bfcee51233.pdf
مطالعات ادبیات کودک
ادبیات کودک
2008-8647
2008-8647
1398
10
2
ظرفیتهای روایی و تمرکززدایانهی باب هفتم کلیلهودمنه برای بازنویسی
فرزانه
معینی
کلیلهودمنه از متون ارزشمند گذشته است و هر کوششی برای نشان دادن ظرفیتهای نهفته در آن میتواند نسل امروز را هرچه بیشتر با ارزشهای گوناگون این متن آشنا کند. از امتیازهای ارزندهی کلیلهودمنه میتوان به ظرفیتهای روایی و تمرکززدایانهی این متن برای بازنویسی اشاره کرد. در این مقاله که برآمده از پژوهشی گسترده است، ظرفیتهای روایی و تمرکززدایانهی باب هفتم کلیلهودمنه، بر پایهی الگوی ماریا نیکولایوا در روایتمندی و شگردهایی که خسرونژاد و مرادپور برای تمرکززدایی یافتهاند، بازشناسی و بررسی میشود. یافتههای پژوهش نشان میدهد باب هفتم کلیلهودمنه درصورتیکه با توجه و تکیه به ظرفیتهای روایی و تمرکززدایانه و تقویت آنها بازنویسی شود، داستانی جذاب و خواندنی برای کودکان خواهد بود، بهویژه اگر با انتخاب زبانی ساده اما پویا و روان بازنویسی گردد که در آن شخصیتها هر یک با لحنی ویژه و مناسب خود سخن بگویند. از ویژگیهای روایی شایستهی توجه در بازنویسی این متن موارد زیر را میتوان برشمرد: پیرنگ ساده، گرهافکنی و تعلیق، شخصیتپردازی توجهبرانگیز و گفتوگوهایی که ضمن ایجاد تعلیق و کشش، آموزههایی ارزشمند را غیرمستقیم به کودک انتقال میدهند و... . همچنین وجود نه شگرد تمرکززداینده، شایستگی این داستان را برای بازنویسی بیشتر نمایان میکند: پایان خوش و آگاهی خواننده از آن در آغاز، اغراق در تمرکزگرایی شخصیتها، مداخله و تغییر چندبارهی راوی، خودنمایی یا خودفاشسازی داستان، سپیدنویسی، غافلگیری مخاطب با چارهاندیشی شخصیتها، مناظره که هم بازتاب تمرکززدایی شخصیتها و هم موجب تمرکززدایی خواننده است، ساختار قصهدرقصه و جابهجایی قهرمان. واژههای کلیدی: بازنویسی برای کودکان، تمرکززدایی، روایت، کلیلهودمنه، نیکولایوا
واژههای کلیدی: بازنویسی برای کودکان
تمرکززدایی
روایت
کلیلهودمنه
نیکولایوا
2020
02
20
103
128
https://jcls.shirazu.ac.ir/article_4110_54b624cd008ea4009e60ef03533c2be0.pdf
مطالعات ادبیات کودک
ادبیات کودک
2008-8647
2008-8647
1398
10
2
بایستههای ترجمه ادبیات کودک و نوجوان از منظر فنی و دیداری (نمونه تطبیقی و موردپژوهانه ترجمه مجموعه «حکایات النخلة الخضراء»)
مصطفی
مهدوی آرا
احمد
ایزی
ترجمه ادبیات کودکان و نوجوانان، حوزهای از ترجمه است که ویژگیها و دشواریهای خاص خود را دارد؛ بررسیها نشان داده است که علیرغم تصور غالب افراد، برگردان آثار حوزه ادبیات کودک و نوجوان، به مترجمی زبده و آگاه نیاز دارد؛ مترجمی که به روانشناسی کودک، مراحل رشد زبانی این گروه سنی و تفاوتهای فرهنگی زبانهای مورد مطالعه خود، آگاهی و شناخت کافی داشته باشد. نگارندگان در این نوشتار سعی کردهاند با استفاده از روش توصیفی - تحلیلی و تطبیق مجموعه داستانی «حکایات النخلة الخضراء» با ترجمه فارسی آن، به دشواریهای ترجمه ادبیات کودکان و نوجوانان، از عربی به فارسی پرداخته و با ذکر شواهدی از این مجموعه، بایستههای ترجمه داستانهای کودکانه را، با تکیه بر دیدگاههای نظریهپردازانی همچون اوتینن، کلینبرگ و دال، تحلیل و بررسی کنند؛ نتایج این جستار نشان میدهد که مترجم در این مجموعه با چالشهایی از قبیل: تفاوتهای فرهنگی و زبانی عربی- فارسی، عدم ارتباط متن و تصویر و غفلت از اهداف آموزشی و تربیتی نهفته در اصل داستانها روبرو بوده است.
ترجمه ادبیات کودک
چالشها
نجران مرهون
حکایات النخلة الخضراء
2020
02
20
129
150
https://jcls.shirazu.ac.ir/article_5078_eba71a527d78163ddd6cc41ff99bfb13.pdf
مطالعات ادبیات کودک
ادبیات کودک
2008-8647
2008-8647
1398
10
2
معنایی متفاوت از رنگ سیاه در ماهی سیاه کوچولو
اسدالله
نوروزی
عاطفه
جمالی
مرتضی
نجاتی جزه
ماهی سیاه کوچولو، از کتابهایی است که در تاریخ ادبیات کودک و نوجوان جایگاه ویژهای دارد، معنای استعاری و انقلابی این کتاب از همان ابتدا مورد توجه ناقدان بودهاست. اما رضا رهگذر این کتاب را فاقد معنای استعاری میداند؛ او با توجه به سیاه بودن ماهی این رنگ را فاقد معنای انقلابی میداند. در این مقاله با استفاده از برخی رهیافتهای هرمنوتیک، معنای رنگ سیاه را دنبال نمودهایم. بدین منظور، معنای رنگ سیاه را در تصویری از یک منظومه داستانی و سه مقاله دیگر کاوش نمودهایم. به علاوه نشان دادهایم که انقلابات آزادی بخش ضد استعماری مخصوصا در آفریقا که همان زمان در حال رخ دادن بود مورد توجه آزادیخواهان کشور ما بودهاست. با استفاده از این موارد توانستهایم نشان دهیم، پیش از انقلاب اسلامی سال پنجاه و هفت رنگ سیاه، معنای انقلاب و ایستادگی در برابر استعمار و استبداد را برای عدهای تداعی میکردهاست. پس کاربرد رنگ سیاه در این داستان معنای استعاری خود را دارد.
داستان استعاری
ماهی سیاه کوچولو
معنای متن
تاویل
2020
02
20
151
168
https://jcls.shirazu.ac.ir/article_5418_f8c66d21a13fd77ea7541513aaeb5633.pdf
مطالعات ادبیات کودک
ادبیات کودک
2008-8647
2008-8647
1398
10
2
دیدگاه: گفتوگو با طرف سوم دربارهی تنگناهای ادبی و فلسفی در ترویج و تحقیق فبک در ایران
مرتضی
خسرونژاد
هدف مقالهی حاضر گفتوگو با مروجان، محققان، دانشجویان و علاقهمندان فلسفه برای کودکان در ایران دربارهی تنگناهای ادبی و فلسفی است که برخی مروجان و محققان این قلمرو با آن مواجهند. به این منظور با بررسی و نقد مقالهی «نگاهی دوباره به ویژگی فلسفی و ادبی داستانها در برنامهی فبک» نوشتهی سعید ناجی و لیلا حبیبی عراقی کوشش شده است که با توجه به تعریف و ملاکهای مقالهی دیالوجیک، به این پرسش اصلی پاسخ داده شود که آیا مقالهی یادشده دیالوجیک (گفتوگومدار) است؟ این مقاله همچنین کوشیده است با نشان دادن تنگناهای ادبی و فلسفی که نویسندگان نهفته در متن یادشده با آن مواجهاند، برخی دشواریهای موجود در راه تحقق اهداف فبک در ایران را، با خوانندگان خود در میان گذارد.
کلیدواژهها: فلسفه برای کودکان
داستانهای فکری
ادبیات کودک
مقالهی دیالوجیک
نقد فبک
2020
02
20
169
200
https://jcls.shirazu.ac.ir/article_5607_a577d1ef2a8742e4b06ca4d8dcb86d8b.pdf