دانشگاه شیراز مجله علمی پژوهشی مطالعات ادبیات کودک دانشگاه شیراز 2008-8647 17 1 2026 06 22 Studying the Effect of Climate on Balochi Children's Songs and Their Educational Functions بررسی تأثیر اقلیم بر آوازهای کودکانه‌ی بلوچی و کارکردهای تعلیمی آنها 67 84 8202 10.22099/jcls.2025.52858.2093 FA محمداکبر دهانی استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ولایت ایرانشهر، ایرانشهر، ایران Journal Article 2025 04 04 Children’s songs and rhymes form a vital part of folk literature. Like other oral traditions, they emerge from the natural environment, climate, and the lived experiences of communities and remain deeply rooted in these elements. A significant portion of Balochi folk literature, particularly oral traditions related to children, remains undocumented and unpublished. Without proper recording, analysis, and dissemination, many of these cultural treasures risk being lost or altered over time, making it difficult to access the inherited cultural legacy and leaving gaps in our understanding of the Baloch people. Each geographical region and ecosystem carries its own unique characteristics, which inevitably shape human life. These environmental factors also influence the literary expressions of a society. This is clearly reflected in Balochi literature, including its children's songs. This study aims to examine Balochi children's songs through the lens of climate and environment, exploring how these factors shape the themes, structures, and educational roles of such songs. By analyzing the interplay between ecological conditions and oral traditions, the paper sheds light on the cultural significance of children's songs in Baloch society and emphasizes the urgency of preserving these intangible heritages before they fade or transform beyond recognition.<br /> <br />  <strong> </strong>ترانهها و آوازهای کودکان بخشی از ادبیات عامه هستند و همانند دیگر آثار ادبیات عامه از طبیعت، اقلیم و بطن زندگی و اجتماع متولد و در آن ماندگار میشوند. بخش عمده‌ی ادبیات عامه‌ی بلوچی و از آن جمله انواع آثار ادبیات شفاهی و عامه‌ی مربوط به کودکان مکتوب و منتشر نشدهاند و چنانچه ثبت و بررسی و منتشر نشوند، ممکن است یا برخی از آنها از بین بروند یا به‌تناسب روزگار تغییرات زیادی در آنها رخ بدهد و نتوانیم به این میراثهای فرهنگی که از گذشته به ارث رسیدهاند، دست یابیم و بخشی از شناختمان درباره‌ی این مردم ناقص بماند. این نوشتار می‌کوشد از چنین منظری به ادبیات کودکان بلوچ بپردازد. نمونه‌های پژوهشی این مقاله حاصل پژوهشهای میدانی و تلاشی برای ثبت، معرفی و تحلیل این آثار است و تلاش شده است، جلوههای اقلیم و کارکردهای تعلیمیِ بخشی از ترانههای کودکانه بلوچی به روش توصیفی‌تحلیلی بررسی شوند. در این ترانهها و آوازها بخشی از زیستبوم و فرهنگ بلوچ نمایان است. این ترانههای کودکانه چه ساخته‌ی ذهن و زبان کودکان باشند و چه بزرگ‌سالان ، جنبه‌ی تعلیمی نیز در آنها درخور توجه است. حتی گاه به الفاظ مهملگونهای برمیخوریم که نقش اصلی آنها تکمیلکنندگی وزن و موسیقی است. این عبارتها و جملات نیز به‌دلیل نقشی که برای تقویت احساس موسیقی در ذهن و زبان کودک دارند، ارزش تعلیمی دارند و شایان توجه هستند.<br /> <br /> <br />* استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ولایت، ایرانشهر، ایران m.dehani@velayat.ac.ir<br /><strong>تاریخ دریافت مقاله: 24/1/1404، تاریخ پذیرش مقاله: 1/6/1404</strong> https://jcls.shirazu.ac.ir/article_8202_0909f71b3735c00afe244e129724dc05.pdf