دانشگاه شیراز مطالعات ادبیات کودک 2008-8647 8 1 2017 08 23 گفت‌وگومندی؛ چندصدایی؛ دیگری؛ بختین؛ لالایی برای دختر مرده یک روایت، چند صدا: بررسی شیوه‌های گفت‌وگومندی و چندصدایی در رمان لالایی برای دختر مرده 1 22 3888 10.22099/jcls.2016.3888 FA امین ایزدپناه دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه شیراز Journal Article 2016 01 01 هدف از این پژوهش بررسی رمان لالایی برای دختر مرده اثر حمیدرضا شاه‌آبادی از نظر گفت-وگومندی و چندصدایی، با توجه به نظریه‌ی رمان میخاییل بختین است. پژوهشگر کوشیده است با تحلیل محتوا به شیوه‌ی تأملی و در پیش‌گرفتن رویکردی توصیفی-تفسیری، شیوه‌‌ها و عناصری که این اثر را گفتگومند و چندصدا می‌سازد بیابد. بختین رمان را گونه‌ای ادبی با ویژگی چندصدایی، متوجه دگربودگی و نقطه‌ی مقابل قطعیت‌پذیری می‌داند. او معتقد است صداهای مختلف موجود در گفتمان رمان، که ارزش‌ها و گرایش‌های مختلفی را با خود دارند، و از این جهت آشتی‌ناپذیر هستند، مانع از گره‌گشایی نهایی می‌شوند و پایانی باز را در رمان باعث‌می‌شوند. وجود حلقه‌ی راویان، تغییر زمان‌-مکان، پرداختن به دختران از سوی مولف مرد، پایان باز، پیش‌کشیدن موضوع‌های اجتماعی که کمتر بدان پرداخته‌شده و مکان رخ‌دادن حوادث، که درحاشیه‌ی شهر قراردارد، از جمله مواردی است که لالایی برای دختر مرده را گفت‌وگومند، چندصدایی و متوجه دگربودگی ساخته‌است. از طرفی شیوه‌ی ناخطی و تمرکززدای روایت و تغییر چندباره‌ی راوی‌، در کنار ساختار نه‌چندان پیچیده‌ی این رمان باعث‌ تمرکززدایی و رشد ذهنی مخاطب نوجوان می‌شود. از این جهت لالایی برای دختر مرده را می‌توان نمونه‌ی مناسبی از رمان نوجوان و تجربه‌ای متفاوت دانست که می‌تواند زمینه‌ساز ارتقای حس زیبایی‌شناسی مخاطب شود و آمادگی‌ او را برای متن‌هایی با ساختار پیچیده‌تر فراهم سازد.

دانشگاه شیراز مطالعات ادبیات کودک 2008-8647 8 1 2017 08 23 تحلیل روابط معنایی واژگان به‌کاررفته در ادبیات داستانی کودکان ایرانی تحلیل روابط معنایی واژگان به‌کاررفته در ادبیات داستانی کودکان ایرانی 23 44 3845 10.22099/jcls.2016.3845 FA رضا خیرآبادی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی معصومه خیرآبادی کارشناس/ سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی Journal Article 2015 09 28 متن، حاصل هم‌نشینی نظام‌مند و بافت‌مدار سازه‌های زبانی در کنار یکدیگر است. بین واژگانی که یک متن را به وجود می‌آورند، روابط مختلفی برقرار است. از آنجا که بافت زبانی تأثیر زیادی بر درک مخاطبان از متن دارد، گزینش روابط مناسب بین واژه‌ها که بر معنای یکدیگر تأثیر می‌گذارند، می‌تواند از دشواری متن کاسته و به درک مطلب کمک کند. گزینش مناسب واژه و روابط واژگانی از اهمیت زیادی برخوردار است و اگر رعایت نشود، نه تنها از جذابیت متن می‌کاهد، بلکه مخاطب را در درک آن نیز دچار مشکل می‌کند. این تحقیق بر اساس مبانی نظری متکی بر روابط واژگانی، به بررسی میزان کاربرد هر یک از روابط معنایی در ده داستان کودکان متعلق به دو گروه ”الف“ و ”ب“ پرداخته است. در این تحقیق که داده‌های آن به روش توصیفی جمع‌آوری گردیده، پنج کتاب‌ گروه سنی ”الف“ و پنج کتاب گروه سنی ”ب“ به لحاظ بسامد رخداد هر یک از انواع روابط واژگانی بررسی و با یکدیگر مقایسه شده‌اند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که از میان انواع روابط واژگانی، نویسندگان کودک در هر دو گروه سنی تمایل دارند از دو رابطه تکرار و با هم‌آیی بیش از روابط دیگر استفاده کنند. همچنین بر خلاف تصور، رابطه هم‌معنایی در هر دو گروه کمترین بسامد را داشته است. نتایج این تحقیق برای نویسندگان و ویراستاران کتاب‌ها و مجلات کودکان قابل استفاده بوده و به شناخت بیشتر نسبت به آثار کودکان می‌انجامد.

دانشگاه شیراز مطالعات ادبیات کودک 2008-8647 8 1 2017 08 23 بررسی ظرفیّت های سینمایی رمان دود پشت تپه بررسی ظرفیّت های سینمایی رمان دود پشت تپه 45 68 3786 10.22099/jcls.2016.3786 FA فخری رسولی گروی دانشجوی دکتری دانشگاه گیلان فرشته شاه صنم دانشجوی دکتری دانشگاه حکیم سبزواری Journal Article 2015 05 08 بررسی جنبه‌های سینمایی آثار ادبی، امری است که حدود یک دهه است که به‌طور جدّی بدان پرداخته‌اند. در این تلاش، نویسندگان، از دو زاویه‌ی متفاوت روایی یا بلاغی به متون ادبی نگریسته‌اند. عناصر روایی شامل بررسی مواردی چون پیرنگ، شخصیّت‌پردازی و گفتگو هستند و عناصر بلاغی نیز مواردی چون، نما، میزانسن، تدوین و .. را در بر می‌گیرند. در پژوهش حاضر سعی شده است تا با روش توصیفی ـ تحلیلی و رویکرد میان رشته‌ای، متن داستان مورد بحث، از هر دو زاویه‌ی مذکور، مورد کنکاش قرار گیرد. در فرایند این پژوهش، اهمیّت اصول و قواعد سینما از یک سو و تطابق آن با عناصر و ارکان ادبیات، از سوی دیگر، مورد بررسی قرار گرفته است تا بتوان از این طریق، میان لایه‌های پنهان و آشکار معانی متون و ظرفیّت‌های نمایشی آن‌ها، رابطه برقرار کرد. بدین منظور، پس از تعریف مختصری از اقتباس و تفاوت‌های بیانی و تصویری ادبیات و سینما، عناصر سینمایی تعریف شده‌اند و سپس، این عناصر، در متن، مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته‌اند.

دانشگاه شیراز مطالعات ادبیات کودک 2008-8647 8 1 2017 08 23 تحلیل و بررسی و مضامین اشعار در مجلات کودک دهه‌ی هشتاد تحلیل و بررسی و مضامین اشعار در مجلات کودک دهه‌ی هشتاد 69 92 3887 10.22099/jcls.2016.3887 FA جهاندوست سبزعلیپور عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت نسرین صادقی مهر دبیر آموزش و پرورش علی صفایی عضو هیات علمی دانشگاه گیلان safayi.ali@gmail Journal Article 2016 01 12 در سه دهه پس از پیروزی انقلاب اسلامی، نشریات کودک از رشد کمّی و کیفی نسبتاً خوبی برخوردار ‏بوده‏اند. موضوع اصلی مقاله، بررسی مضامین اشعار دهه‌ی هشتاد نشریّات کودک است. مجموعه ‏مضامین بررسی شده در این پژوهش به ترتیب فروانی آنها عبارتند از: 1- طبیعت (جاندار و بی‌جان)، ‏‏2- دین و مضامین آیینی، 3- مسایل اجتماعی– سیاسی، 4- تفریحات و سرگرمی، 5- آموزشی- علمی، ‏‏6- اخلاقی- تربیتی 7- سایر مضامین. در این مقاله 599 شماره مجله کودک بررسی شده است. ‏جامعه‏ی آماری این تحقیق را «سروش» (81 نسخه)، «رشد» (72 نسخه)، «کوشش» (26 نسخه)، ‏‏«کیهان» (170نسخه)، و نشریه‏ی «دوست 250نسخه) تشکیل می‌دهند که هر کدام دارای چندین قطعه ‏شعر هستند. در این دوره مضامین دینی که طبق پژوهش‌های قبلی، در دهة گذشته در رتبه چهارم قرار ‏داشت، به رتبه دوم از نظر فراوانی و بسامد ارتقاء پیدا کرده و این نکته نشان از توجّه جامعة ‌ایران در ‏دهة هشتاد به امور دینی و آموزش‌های آن دارد.‏

دانشگاه شیراز مطالعات ادبیات کودک 2008-8647 8 1 2017 08 23 بررسی چگونگی توجه به حقوق کودک در داستان بچه‌های قالیبافخانه «با تأکید بر حقوق کاردر نظام حقوقی ایران و اسناد بین‌المللی» بررسی چگونگی توجه به حقوق کودک در داستان بچه‌های قالیبافخانه «با تأکید بر حقوق کاردر نظام حقوقی ایران و اسناد بین‌المللی» 93 116 3760 10.22099/jcls.2016.3760 FA حسین کیانی دانشگاه شیراز الناز جهانگیری دانشگاه کاشان سعیده حسن شاهی دانشگاه کاشان Journal Article 2016 01 23 کار کودکان یکی از اساسی‌ترین معضلات اجتماعی عصر حاضر است. این پدیده هرچند درگذشته نیز وجود داشته،اما امروزه به دلیل تغییرات نظام‌های اقتصادی،اجتماعی و خانوادگی بیشتر مورد توجه است. در این میان ادبیات کودک به‌عنوان یکی از ابزارهای مهم نشر و القای نیاز‌های کودکان می‌تواند مخاطب را با حقوق کودک تشویق کند . داستان «بچه‌های قالیبافخانه» نوشته‌ی هوشنگ مرادی کرمانی تلاش کرده است از این زاویه به کودک و حمایت های حقوقی او توجه کند.<br /> این مقاله در پی آن است که با تبیین مولفه‌های حقوقی کودکان کار در این داستان، شیوه های خلاقانه نویسنده در ترویج حقوق کودکان کار را آشکار نماید. و لزوم توجه به حقوق کودکان در کارگاه‌های فرش‌بافی را یادآور شود. همچنین مقاله در پی آن است که میزان تأثیرپذیری وقایع این داستان از قوانین حمایت‌کننده کودکان را با روش توصیفی-تحلیلی موردمطالعه قرار دهد.<br /> نتیجه پژوهش نشان می‌دهد که مؤلفه‌های حقوق کودک همچون سن کار،شرایط کار،دستمزد کودک، فضای کارگاه و کودک‌آزاری و منع از تحصیل در داستان به‌خوبی بیان‌شده است. نویسنده با استفاده از تکنیک طنز به ویژه گروتسک که در عناصر شخصیت و مکان به وضوح دیده می‌شود، عنصر تعلیق، زبان عامیانه، و بحران‌های پی درپی در داستان توانسته است توجه مخاطب را به موضوع اصلی داستان جلب کند.<br />.

دانشگاه شیراز مطالعات ادبیات کودک 2008-8647 8 1 2017 08 23 بررسی نماد روانشناختی در شعر کودک بررسی نماد روانشناختی در شعر کودک 117 130 3864 10.22099/jcls.2016.3864 FA رامین محرمی دانشگاه محقق اردبیلی 0000-0001-5839-3888 خدابخش اسداللهی دانشگاه محقق اردبیلی شکراله پورالخاص دانشگاه محقق اردبیلی پیام فروغی راد دانشگاه محقق اردبیلی Journal Article 2015 06 03 نماد، از شگردهای تصویرپردازی است که نشانگر استعداد واژگان در انعکاس تصاویر ذهنی است. نماد ادبی، به دلیل همراه بودن با تداعی های پیچیده ی ذهن و تصاویر دیریاب، در شعر کودک و نوجوان کاربرد کمتری دارد؛ با وجود این، نماد روان شناختی که حاصل برخورد عاطفی کودک با دنیای درونی و بیرونی است، به جهت ملموس بودن و سهولت درک آن، در شعر کودک و نوجوان بازتاب دارد. این نوع نماد، نه تنها در کوشش طبیعی کودک برای دریافت معنا خللی ایجاد نمی کند؛ بلکه به نیازهای عاطفی کودکان جواب می دهد و تضادهای درونی او را به وحدت می رساند. نماد روان شناختی نقش فیزیولوژی در کودک دارد و اغلب به صورت ناخودآگاه در بازی های کودکانه، جلوه گر می شود. مهم ترین دلیل پیدایش آن، قدرت زیاد تخیّل کودک و عاطفه ی اوست. در این مقاله، سعی داریم نمادهای روان شناختیِ به کار رفته در شعر کودک را رمزگشایی و بررسی کنیم.

دانشگاه شیراز مطالعات ادبیات کودک 2008-8647 8 1 2017 08 23 تأثیر ژانر بر کارکرد گفتمانی شخصیت‌های زن در رمان نوجوان تأثیر ژانر بر کارکرد گفتمانی شخصیت‌های زن در رمان نوجوان 131 152 3859 10.22099/jcls.2016.3859 FA امیرعلی نجومیان دانشیار گروه زبان و ادبیات انگلیسی دانشگاه شهید بهشتی فاطمه قانع کارشناس ارشد ادبیات کودک و نوجوان(دانشگاه شهید بهشتی)- مربی ادبی کانون پرورش فکری فکری کودکان و نوجوانان Journal Article 2016 02 07 این مقاله قصد دارد چگونگی تأثیر ژانر فانتزی بر کارکرد گفتمانی شخصیت‌های زن در رمان نوجوان و تمایل یا عدم تمایلشان به هنجارگریزی‌های جنسیتی را بررسی کند. بدین منظور دو رمان نوجوان به نام‌های بازگشت‌ هرداد نوشته فریبا ‌کلهر و پریانه‌های ‌لیاسند‌ماریس نوشته طاهره ‌‌ایبد را مورد بررسی قرار می‌دهیم. نوجوانان دختر قهرمان این دو رمان هستند و موضوع هر دو رمان پیروز شدن بر نیرویی متافیزیکی و آرام کردن دریاها است. هر اثر فانتزی به هرحال کم و بیش ریشه در دنیای رئال دارد و هرچه ساختار فانتزی اثر با فاصله گیری بیشتر از دنیای رئال بنا گذاشته شود، مجال بیشتری برای شکستن کلیشه‌های گفتمانی دنیای واقعی به دست می‌دهد. طبیعی است آثار فانتزی از لحاظ میزان بهره‌گیری از تخیل یا تطابق با واقعیت با هم متفاوتند. بنابراین هدف این مقاله مقایسه کارکرد گفتمانی شخصیت‌های زن، جایگاه اجتماعی آن‌ها، نسبت میان گفتمان بازنمایی شده در رمان و گفتمان اجتماعی فضای ایران و درنهایت میزان فاصله گیری از دنیای رئال در ساختار فانتزی رمان‌ها و تأثیر آن بر بازتاب موارد ذکر شده است. بدین‌منظور از شیوۀ «تحلیل انتقادی گفتمان» براساس متد نورمن‌فرکلاف استفاده می‌شود. بررسی‌ها نشان می‌دهد با وجود هنجارگریزی های جنسیتی در هر دو رمان که تحت تأثیر ژانر فانتزی آثار شکل گرفته است، بازگشت هرداد به‌دلیل دنیای فانتزی گسترده‌تر و عمیق‌تر از گفتمان اجتماعی معاصر ایران دور‌تر شده است و شخصیت محوری دختر کم‌تر تحت تأثیر هنجارهای جنسیتی ایرانی است.

دانشگاه شیراز مطالعات ادبیات کودک 2008-8647 8 1 2017 08 23 تحلیل نقش‌های نشانه‌ای هویت فردی تصویرگرمولف در کتاب‌های تصویری پست مدرن (رمان گرافیکی) تحلیل نقش‌های نشانه‌ای هویت فردی تصویرگرمولف در کتاب‌های تصویری پست مدرن (رمان گرافیکی) 153 174 3992 10.22099/jcls.2017.3992 FA مسعود مجاوری آگاه عضو هیات علمی -مدیر گروه گرافیک مجتبی الهیاری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز حمیدرضا شعیری دانشگاه تربیت مدرس تهران Journal Article 2015 11 25 چکیده<br /> در پژوهش حاضر سه رمان گرافیکی پسامدرنیستی از سه تصویرگرمولف مطرح‌، با مدل نشانه‌شناسانه‌ی «امبرتو اکو» مورد تحلیل قرار گرفته؛ هدف، یافتن نشانه‌هایی است که تصویرگرمولف از آن‌ها به عنوان ابزاری برای بیان بینش‌ها و دیدگاه‌های فردی خویش بهره می‌برد. نشانه‌هایی که وابسته است به بستر فکری-فرهنگی شکل گرفته در آن و روابط ایجاد شده میان صور بیانی و صور محتوایی که به تعبیر اکو نقش‌های نشانه‌ای نام دارد؛ در این نقطه، علاوه بر سخنگو، نقش سخنگیر در خوانش روایت و تفسیر آن اهمیت دارد. نقش نشانه‌ای مفهومی است که اکو با طرح آن ناپایداری نشانه و امکان شکل‌گیری نقش‌های نشانه‌ای جدید تحت شرایط متفاوت و در نتیجه زایایی نشانه را بیان کرد.<br /> سوال در باب حضور و وجود است؛ آیا تصویرگرمولف، یگانه راوی اثر، از نقش‌های نشانه‌ای، برای بیان استفاده می‌کند، تا تمام آنچه که می‌خواهد، بنمایاند و در ورای آن به حضور و وجودی جاودانه دست یابد؟ با توجه به مدل اکو و بررسی‌های انجام شده، تصویرگران مولف با درک از خود، هستی و رابطه‌ی خود با دیگری، با اشتراک گذاری دیدگاه‌های فردی‌شان در رسانه‌ای به نام رمان گرافیکی پسامدرنیستی، مخاطبان را به دیدن جهان از زاویه دید خویش دعوت می‌نمایند و نتیجه گیری را به مخاطب وامی‌گذارند.<br /> واژگان کلیدی: پسامدرنیسم- تصویرگری تالیفی- صورت بیان- صورت محتوا-نقش نشانه‌ای- هویت.