تحلیل کارکرد طنز در داستان های شهرام شفیعی بر مبنای نظریة فوناژی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری زبان و ادبیات فارسی، استاد دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

2 دانشجوی دکتری ادبیات و زبان فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

3 دکتری زبان و ادبیات فارسی، استادیار دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

4 دکتری زبان شناسی همگانی، دانشیار دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

چکیده

یکی از نظریه‌پردازان مشهور طنز ایوان فوناژی است که مفاهیم مختلف طنز و کارکردهای آن را تبیین و بررسی کرده است. از آنجا که نظریة فوناژی در مورد طنز، دارای مصادیق متنوّع و جامع است و نگاهی هم به بررسی طنز برمبنای آرای روان‌شناسی و زبان‌شناسی دارد، معیاری مناسب برای بررسی طنز در آثار مختلف ادبی است. فوناژی در نگاهی جزئی‌تر و دقیق‌تر، میان طنزپردازی در ژانرهای مختلف ادبی و حتّی حوزه‌های متفاوت ادبیات مانند ادبیات‌غنایی یا ادبیات‌کودک، تمایزاتی‌قائل‌است. فوناژی در یک تقسیم‌بندی کلّی، طنزپردازی در ادبیات داستانی کودکان را به دو نوع اصلی انحراف از معیار و بازی‌های زبانی تقسیم می‌کند و برای هریک از این دو قسمت، مؤلّفه‌ها و مصادیقی قائل است. در این مقاله، داستان‌های موجود در نه اثر مهم شهرام شفیعی با نام های : آوازهای پینه‌بسته، داستانهای پاشنه‌طلای 1 و 2، جزیره بی‌تربیت‌ها و مجموعة قصّه‌های غرب وحشی شامل: به دنبال دماغ خیس، مرغ سوخاری برای جنازه، گربه در جوراب زنانه، عزیزم چه رنگی بپوشم؟ و با تخم مرغ مهربان باش، در حوزة ادبیات کودک با توجّه به آراء فوناژی و تقسیم‌بندی او در باب روش‌های طنزپردازی در ادبیات داستانی کودک نقد و بررسی شده اند. نتایج نشان می‌دهد ویژگی مهم و اصلی طنزپردازی داستان‌های شفیعی، نحوة استفادة او از مؤلّفه‌های «انحراف از معیار» است. همچنین شیوه طنزپردازی مقایسه (تشبیه ها و تمثیل های خنده دار) پرکاربردترین شیوه برای طنزآمیز کردن متن در آثار شهرام شفیعی به شمار می‌رود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

satirical function in Shahram Shafie'i's stories based on the theory of fonagy

چکیده [English]

The satire genre is considered as one of the most popular and the most eminent approach in literature that contains the various courses and is obtained from the different ways. One of the well-known theorists of the satire is Ivan fonagy, the Hungarian linguist that has considered the various concepts of the satire and its approaches. The fonagy theory about satire is a good criteria for the consider of satire in the different and various literary works as he has viewed the satire not only itself but also from psychological and linguistically views. Fonagy also has expressed some differences in using the satire in the various genres of literature such as: the children literature or the lyric literature. He has divided making satire in the fictional children literature in two main cases including the deviation of the norm and the verbal games in a broad view. And has explained some parts for these two sections. In this article, the stories contained in nine important works by Shahram Shafiei are: pinky sings, heel stories 1 and 2, uninhabited islands, and Wild West's story series including: looking for a dense nose, a cheesecake for Body, cat in stockings, what color do I wear? And kindly beer in the field of child literature, according to his fundraising opinions and his division into satirical methods in the literature of the child, have been criticized. The results show that the main feature of the satire of Hefi's stories is its use of the components of "deviation from the standard". Also, comparative satire style (like funny analogies) is the most used way to humorize the text in the works of Shahram Shafiee.

کلیدواژه‌ها [English]

  • satire
  • Kids and teenager
  • fonagy
  • Shahram shafii

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 20 مهر 1398
  • تاریخ دریافت: 20 اردیبهشت 1396
  • تاریخ بازنگری: 23 شهریور 1398
  • تاریخ پذیرش: 14 مهر 1398