خوانشی ساختارگرایانه از داستان «کلاغ‌ها»ی نادر ابراهیمی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه تربیت معلم سبزوار

چکیده

گریماس از ساختارگرایان و نظریه‌پردازان نشانه‌شناسی، با تأکید بر ساختار روایت کوشید با عبور از رویه یا سطح و ساختار متن، به لایه‌های درونی آن دست یابد. رویکرد اصلی گریماس، یافتن ارتباط ساختاری پنهانی است که در فرایند تولید معنا مؤثر است. در حقیقت، نویسنده‌ با ایجاد نوعِ خاص روایت و راوی در داستان خود، سلسله‌ای زنجیره‌وار از «فرستنده/ پیام/ گیرنده» را به کار می‌گیرد و با ایجاد ساختاری درست و منسجم برای یک داستان به زیبایی اثر می‌افزاید.
      بنابراین، نگارنده در این مقاله بر آن است، با کاربرد شیوه‌های جدید تحلیل داستانی، نقد روایتی (استفاده از فرایند پایدار و ناپایدار) و الگوی کنش‌گر گریماس یکی از داستان‌های برتر نادر ابراهیمی، (کلاغ‌ها)، را بررسی و تحلیل کند و به یاری روایت‌شناسی، ساختار و مناسبات درونی نشانه‌های متن و با کاربرد نشانه‌شناسی، ارتباط میان شخصیّت‌های داستانی را تبیین نماید و به این ترتیب زمینه‏ای را برای آشنایی با اندیشه‏های نادر (= ناب) و شناخت شیوه‏ی داستان‏پردازی این نویسنده فراهم آورد.
واژه‏های کلیدی:
 

کلیدواژه‌ها


آقایاری، خسرو. (1373). آشنایی با ادبیات کودکان و نوجوانان و معیارهای نقد و بررسی کتاب. تهران: محیا.

ابراهیمی، نادر. (1371). الف با (تحلیل فلسفی پنجاه طرح از علی‎اکبر صادقی نقّاش)، تهران: فرهنگان.

ــــــــــــــ. (1372). ابن مشغله. تهران: روزبهان.

ــــــــــــــ. (1373). با من بخوان تا یاد بگیری. تهران: همگام.

ــــــــــــــ. (1369). مجموعه‏ی اوّل، (قصّه‏های کوتاه). تهران: امیرکبیر.

ــــــــــــــ. (1368). مقدّمه‏ای بر آرایش و پیرایش کتاب‏های کودکان. تهران: آگاه.

ــــــــــــــ. (1363). مقدّمه‏ای بر مراحل خلق و تولید ادبیات کودکان. تهران: آگاه.

ــــــــــــــ. (1367). مقدّمه‏ای بر مصوّرسازی کتاب کودکان. تهران: آگاه.

ــــــــــــــ. (1381). یک عاشقانه‎ی آرام. تهران: روزبهان.

استن، الن و ساوانا، جرج. (1386). نشانه‌شناسی متن و اجرای تئاتری. ترجمه‌ی داود زینلو. تهران: انتشارات سوره مهر.

العاصی، عربی. (1368). حیوان در قصّه‏های کودکان. ترجمه‌ی حسین سیّدی. تهران: حوزه‌ی هنری سازمان تبلیغات اسلامی.

اخوّت، احمد. (1371). دستور زبان داستان. اصفهان: فردا.

ایرانی، ناصر. (1364). داستان، تعاریف، ابزارها و عناصر. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.

بیشاب، لئونارد. (1374). درس‏هایی درباره‏ی داستان‏نویسی. ترجمه‌ی محسن سلیمانی. تهران: زلال.

پراپ، ولادیمیر. (1368) ریخت‎شناسی قصّه. ترجمه‎ی‎ مدیا کاشیگر. تهران: نشر روز.

پرین، لورانس. (1381) ادبیات داستانی ساختار، صدا و معنی. ترجمه‌ی‎ حسن سلیمانی - فهیمه اسماعیل‎زاده، تهران: رهنما.

پلوسکی، آنا. (1363). بررسی ادبیات کودکان در کشورهای در حال رشد. ترجمه‌ی علی شکویی. تبریز: ناظم.

حکیمی، محمود و کاموس، مهدی. (1382). مبانی ادبیات کودکان و نوجوانان. سه جلد، تهران: آرون.

حجازی، بنفشه (فراهانی). (1380). ادبیات کودکان و نوجوانان؛ ویژگی‌ها و جنبه‎ها. تهران: روشنگران و مطالعات زنان.

خسرونژاد، مرتضی. (1389). معصومیّت و تجربه؛ درآمدی بر فلسفه‏ی ادبیات کودک. تهران: مرکز.

دقیقیان، شیرین‎دخت. (1371). منشاء شخصیّت در ادبیات داستانی. [بی‎جا]: دقیقیان.

دهخدا، علی‏اکبر. (1377).  لغت‏نامه. زیر نظر محمّد معین و جعفر شهیدی، [ویرایش سوم]. لغت‏نامه دهخدا، تهران: دانشگاه تهران.

رهگذر، رضا. (1372). صمد بهرنگی آن‏گونه که بود... و نگاهی به دیگر قصّه‏ها و آراء صمد بهرنگی. تهران: برگ.

سرشار، محمّدرضا. (1377). الفبای قصّه‌نویسی. دو جلد. تهران: پیام آزادی.

عبداللهیان، حمید. (1381). شخصیّت و شخصیّت‏پردازی در داستان معاصر. تهران: آن.

فضایلی هاشمی، سعید ]گردآورنده[ (1376). شیوه‏های داستان‏نویسی. سه جلد، تهران: مؤسّسه‏ی ایران.

کهنمویی‌پور، ژاله و خطاط، نسرین‌دخت و افخمی، علی. (1381). فرهنگ توصیفی نقد ادبی (فرانسه– فارسی). تهران: مؤسّسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.

مارزلف، اولریش. (1376). طبقه‎بندی قصّه‎های ایرانی. ترجمه‎ی‏ کیکاوس جهانداری. تهران: سروش.

محمّدی، محمّدهادی. (1378). روش‏شناسی نقد ادبیات کودکان. تهران: سروش

محمّدی، محمّدهادی و عبّاسی، علی. (1381). صمد: ساختار یک اسطوره. تهران: چیستا.

میرصادقی، جمال. (1383). شناخت داستان. تهران: مجال.