بررسی عنصر زبان و ویژگی‌های آن در اشعار کودک و نوجوان «مهدی آذریزدی»

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه یزد

چکیده

ادبیات کودک در ایران، با نام مهدی آذریزدی (1380-1388ه.ش) نویسنده و باز‌نویس توانای حوزه‌ی ادبیات کودک و نوجوان عجین است. نویسنده‌ای که آثار منثور او شهرت و قبول عام یافته‌اند. سروده‌های آذر یزدی برای مخاطبان کودک و نوجوان از دیدگاه تقدم زمانی و استفاده از ساده‌نویسی قابل بررسی‌اند. او در خلق آثار خود به مفاهیم اندرزی و آموزشی توجه داشته و مفاهیم مورد نظر خود را با زبان ساده‌ی شعر به مخاطب عرضه کرده است. تحقیق حاضر که به روش تحلیل محتوا و با هدف تبیین و بررسی عنصر زبان و میزان تاثیر گذاری ادبیات منظوم و تعلیمی صورت گرفته است، به بررسی کتاب هشت بهشت آذریزدی می‌پردازد. در کتاب مذکور که حاوی هشت منظومه از آذریزدی است، با زبانی سالم و به دور از اشکالات و اشتباه‌های زبانی روبه رو می‌شویم؛ هرچند در میان برخی شعرها گاه به کلمات و عباراتی برمی‌خوریم که ممکن است مناسب فهم کودکان و نوجوانان نباشد. استفاده از ضرب‌المثل‌ها و واژه‌های عامیانه باعث صمیمی شدن لحن شعرهای آذر یزدی شده است و اوزان اشعار مزبور هرچند از میان اوزان نشاط‌انگیز انتخاب نشده‌اند، اما در دسته‌ی اوزان پر کاربرد شعر کودک و نوجوان قرار دارند. در این اشعار صنایع ادبی به کار رفته اندک است و آذریزدی در اشعار خود بیش‌تر به ابلاغ پیام‌های اندرزی توجه داشته و کمتر به زیبایی‌های ادبی و هنری پرداخته است.
واژه‌های کلیدی:

کلیدواژه‌ها


آذریزدی، مهدی. (1351). قصه‌های تازه از کتاب‌های کهن (مجموعه کامل ده جلد در یک کتاب). تهران: اشرفی.
ــــــــــــــ. (1375). «تابستان‌های نوجوانی». مهدی آذریزدی، زندگی و آثار، به کوشش مجلۀ سورۀ نوجوانان، تهران: حوزۀ هنری، صص 53-59.
آهی(ایمن)، لیلی و دیگران. (1356). گذری در ادبیات کودکان. تهران: شورای کتاب کودک.
ابراهیمی، نادر. (1353). فارسی‌نویسی برای کودکان. تهران: سازمان همگام با کودکان و نوجوانان به سرمایه‌ی مؤسسه‌ی انتشارات ایران کتاب.
بابایی، رضا. (1387). «فواید و قواعد ساده نویسی». پژوهش و حوزه، سال 9، شماره‌ی 33، صص 182-211.
جلالی، مریم. (1389). «اوزان عروضی در شعر کودک». کتاب ماه کودک و نوجوان، سال 14، شماره‌ی 159، صص79-82.
دهخدا، علی‌اکبر. (1373). لغت‌نامه. تهران: دانشگاه تهران.
رحماندوست، مصطفی. (1364). قصه‌گویی، اهمیت و راه و رسم آن. تهران: ارشد، چاپخانه سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
رهگذر، رضا. (1366). و امّا بعد ... (چند و چونی در ادبیات کودکان و نوجوانان). تهران: حوزه‌ی هنری.
سرامی، قدمعلی. (1383). پژوهشی در شعر کودک. مقدمه‌ی منوچهر علی‌پور، تهران: تیرگان، صص 9-30.
سلاجقه، پروین. (1387). از این باغ شرقی(نظریه‌های نقد شعر کودک و نوجوان)، تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
سلطان‌القرایی، صادق. (1384). ادبیات کودکان و نوجوانان و هویت فرهنگی. تهران: دردانه.
شجری، رضا. (1384). بررسی و تحلیل ادبیات کودکان در ایران. تهران: عیاران.
شعاری‌نژاد، علی‌اکبر. (1345). اصول ادبیات کودکان. تهران: موسسه مطبوعاتی سروش.
ـــــــــــــــــ . (1374). اصول ادبیات کودکان. تهران: سروش.
عریان، سعید. (بهار1377). «کتابت در ایران پیش از اسلام». فصلنامه‌ی کتاب، شماره‌ی 33، صص7-13.
علی‌پور، منوچهر. (1383). پژوهشی در شعر کودک. تهران: تیرگان.
فروغی، محمّدعلی. (1389). آیین سخنوری. تهران: سرایش و صدای معاصر.
قاسم‌نژاد، علی. (1376). «عنوان داستان». فرهنگنامه‌ی ادبی فارسی، به سرپرستی حسن انوشه. تهران: سازمان چاپ و انتشارات، ج2، صص996-997.
قزل‌ایاغ، ثریا. (1383). ادبیات کودکان و نوجوانان و ترویج خواندن. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).
کیانوش، محمود. (1355). شعر کودک در ایران. تهران: آگه.
ــــــــــــــ. (1350). زبان چیزها. تهران: رز.
محجوب، محمّدجعفر. (1356). انتخاب و انطباق منابع ادب فارسی برای تدوین کتاب‌های کودکان و نوجوانان. تهران: شورای کتاب کودک.
محمّدی، محمّدهادی و زهره قایینی. (1381). تاریخ ادبیات کودکان ایران. ج1، تهران: چیستا.
ـــــــــــــــــــــــــــــــ .(1380). تاریخ ادبیات کودکان ایران. ج4، تهران: چیستا.
ــــــــــــــــــــــــــــــ. (1383). تاریخ ادبیات کودکان ایران. ج5، تهران: چیستا.
موسویان، انسیه. (1389). «قالب شعر کودک و نوجوان». کتاب ماه کودک و نوجوان، شماره‌ی 159، صص53-58 .
هاشمی نسب، صدیقه. (1371). کودکان و ادبیات رسمی ایران. تهران: سروش.
یمینی‌شریف، عباس. (1372). «شعر کودک و نوجوان». مندرج در 17مقاله درباره‌ی ادبیات کودکان، تنظیم‌کننده: معصومه سهراب (مافی)، تهران: شورای کتاب کودک، صص 152-169.