مقایسۀ قصۀ «خیر و شر» در هفت‌پیکر با بازنویسی آن به گویش بختیاری از نظر روایت‌مندی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران

چکیده

هدف این پژوهش، مقایسه­ی قصه­ی خیر و شر در هفت­پیکر نظامی، با روایت بازنویسی­شده­ی آن در فرهنگ بختیاری از نظر روایتمندی است تا نشان داده شود با توجه به دیدگاه نیکولایوا درباره­ی روایتمندی داستان­های کودکان، روایت بازنویسی­شده چه ویژگی­هایی یافته و همچنین نوع نگرش به کودک و انتظارها از وی در فرهنگ بختیاری، چه تأثیری بر بازنویسی داشته است. براساس این، عناصر داستانی در این دو قصه مانند شروع، تعلیق، گره­افکنی، پایان، شخصیت، زاویه­ی دید، زمان و مکان بررسی شد. نتایج پژوهش، نشان می­دهد بسیاری از عناصر داستان، تغییر داده شده است تا روایت بازنویسی­شده، با فهم مخاطب کودک متناسب شود. همچنین نوع نگرش به کودکان در فرهنگ بختیاری، باعث تغییرهایی در قصه­ی بازنویسی­­شده گردیده است. پذیرش از سوی خانواده و شیوه­ی اعتماد به دیگران، ازجمله ارزش­ها و هنجارهایی هستند که در فرهنگ بختیاری، کودکان باید بیاموزند و در قصه­ی بازنویسی­شده نیز بر آن­ها تأکید شده است. نگرش منفی به خشونت، باعث شده است تا داستان پایان خوشی داشته باشد. نامناسب­دانستن موضوع عشق برای کودکان، موجب شده تا این صحنه در قصه­ی بازنویسی­شده بسیار خلاصه روایت شود. اهمیت­دادن به تجربه­ی زیستی کودکان و اصل همذات­پنداری، سبب شده است تا زمان و مکان داستان، به منطقه­ی عشایری بختیاری تغییر داده و در سن و نقش شخصیت­ها تغییرهایی ایجاد شود. با توجه به این مسئله که در فرهنگ بختیاری، کودکان باید در حل مشکلات زندگی نقش­آفرین باشند، در روایت بختیاری، برخلاف نگرش جبرگرایانه در روایت نظامی، شخصیت­ها نقش فعّال­تری یافته­اند.
واژه­های کلیدی: بازنویسی، روایت­مندی، فرهنگ بختیاری، قصه­ی خیر و شر، نظامی، نیکولایوا.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparison of the "Good and Evil" Tale in Sevenfold by rewriting it into Bakhtiari dialect

نویسنده [English]

  • Ebrahim Zaheri abdevand
Assistant Professor of Persian language and literature of Shahr-e-Kord University
چکیده [English]

The purpose of this research is to compare the story of good and evil in the military seventh with the narration of its rewriting in Bakhtiari culture, to show that the type of attitude towards the child and his expectations in this culture had an effect on the rewrite. Accordingly, the narrative elements in these two stories, such as start, suspension, knitting, ending, personality, angle of view, time and place were investigated. The results of the research show that, according to Bakhtiari culture and attitude towards children, changes It was created in rehearsal tale. Family acceptance and trust in others, including values ​​and hurricanes that have to be learned in the Bakhtiari culture, children, and emphasized in the rewritten story. The negative attitude to violence has made the story a happy ending. Inappropriate knowledge of the theme of love for children has led to a very brief account of this scene in the rewritten story. The importance of the children's biological experience and the principle of conceptualization has changed the time and place of the story into the Bakhtiari nomadic zone, and changes have been made in the age and role of the characters, or the attention given to the issue that, in the Bakhtiari culture, children should In solving life problems, characters play an active role in Bakhtiari's narrative, contrary to the deterministic attitude in military narrative.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rewriting
  • good and evil
  • Bakhtiari culture
  • child
  • military
آدوم، خورخه­انریکه.(1372). «زهرخند افسانه­ها». 17 مقاله درباره­ی ادبیات کودک، ترجمه و تلخیص لیلی ایمنی، تنظیم­کننده: معصومه سهراب، تهران: شورای کتاب کودک.
اخوت، احمد.(1392). دستور زبان داستان. اصفهان: فردا.
اخوت، فرزانه.(1348). «نگاهی بر بازنویسی­های مثنوی معنوی، برای کودکان و نوجوانان». پژوهشنامه­ی فرهنگ و ادب، سال5 و6، شماره­ی9، صص396-417.
اسماعیل­لو، صدیقه.(1389). چگونه داستان بنویسیم. تهران: نگاه.
براهنی، رضا.(1368). قصه­نویسی. تهران: البرز.
بریجمان، ترزا.(1391). «زمان و مکان در روایت». روایت‌شناسی: راهنمای درک و تحلیل ادبیات داستانی، ترجمه­ی ابوالفضل حری، تهران: لقاء­نور.
بیکهام، جک.ام.(1388). صحنه و ساختار در داستان. ترجمه­ی پریسا خسروی­سامانی، اهواز: رسش.
­بی­نیاز، فتح­الله.(1392). درآمدی بر داستان­نویسی و روایت­شناسی. تهران: افراز.
پایور، جعفر.(1380). شیخ در بوته: چگونگی روش­های بازنویسی و بازآفرینی و ترجمه و بازپرداخت در آثار ادبی. تهران: اشراقیه.
پرویزی، فرنگیس.(1348). افسانه­های هفت گنبد. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
توبیاس، رونالد.(1389). درون­مایه در داستان. ترجمه­ی مهرنوش طلائی، اهواز: رسش.
تهماسبی، جهانبخش.(1391). اوسانه­های لردگان. شهرکرد: نیوشه.
دیبل، انسن.(1387). طرح در داستان. ترجمه­ی مهرنوش طلایی، اهواز: رسش.
رضایی، حمید؛ ظاهری­عبدوند، ابراهیم.(1392). «تصویر زن در قصه­های عامیانه­ی فرهنگ بختیاری». زن در فرهنگ و هنر. دوره­ی5، شماره­ی2، صص 239-260.
________________________.(1394).«جایگاه زن و خانواده در ضرب‌المثل‌های بختیاری». فرهنگ و ادبیات عامه، دوره­ی3، شماره­ی 6، صص21-42.
ژوو، ونسان.(1394). بوطیقای رمان. ترجمه­ی نصرت حجازی، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
سناپور، حسین.(1393). یک شیوه برای رمان­نویسی. تهران: چشمه.
سیگر، لیندا. (1394). خلق شخصیت­های ماندگار: راهنمای شخصیت­پردازی در سینما، تلویزیون و ادبیات داستانی. ترجمه­ی عباس اکبری، تهران: امیرکبیر.
صفری، جهانگیر و همکاران.(1390). «نگاهی بر عناصر داستان در بازنویسی کتاب قصه‌های شیرین کلیله و دمنه برای نوجوانان». مطالعات ادبیات کودک، سال 2، شماره­ی2، صص 77-101.
محمدی، علی؛ بهاروند، آرزو.(1390). «پایان­بندی در داستان با رویکرد تعلیمی». پژوهشنامه ادبیات تعلیمی، سال3، شماره­ی11، صص 111-134.
مک­کی، رابرت.(1392). داستان: ساختار، سبک و اصول فیلمنامه نویسی. ترجمه­ی محمد گذرآبادی، تهران: هرمس.
مندنی­پور، شهریار.(1395). کتاب ارواح شهرزاد: سازه­ها، شگردها و فرم­های داستانی نو. تهران: ققنوس.
میرصادقی، جمال.(1385). عناصر داستان. تهران: سخن.
نجفی­بهزادی، سجاد و همکاران.(1393). «گلستان و نوجوانان: بررسی و تحلیل الگوهای بازنویسی حکایات گلستان برای نوجوانان». نثرپژوهشی ادب فارسی، دوره­ی 17، شماره­ی 36، صص333-358.
نظامی، الیاس­بن­یوسف.(1386). هفت­پیکر. به کوشش سعید حمیدیان، تهران: قطره.
نوروزی، جمشید و همکاران.(1387). «تحلیل رویکرد تحقیقات نظامی­شناسی در کتاب‌های محققان ایرانی از 1300 تا 1384ش». پژوهش زبان و ادبیات فارسی، دوره­ی 6، شماره­ی10، صص 55-72.
نیری، محمدیوسف؛ مرتضایی، پروین.(1392). «شخصیت­سازی و شخصیت­پردازی در آثار اقتباسی از مثنوی معنوی برای کودکان و نوجوانان». مطالعات ادبیات کودک، سال4، شماره­ی1، صص 137-159.
نیکولایوا، ماریا.(1386). «تغییر زیبایی­شناسی شخصیت در داستان کودکان». همه­ی کودکی:(مجموعه­مقالات ادبیات کودک و نوجوان)، ترجمه­ی ایرج شهبازی، گردآوری و پژوهش علی­اصغر ارجی و ایرج شهبازی، قزوین: سایه­گستر.
ـــــــــــــــ(1387الف). «فراسوی دستور داستان، یا چگونه ادبیات کودک از نظریه­ی روایت بهره می­برد». دیگر خوانی­های ناگزیر: رویکردهای نقد و نظریه­ی ادبیات کودک، ترجمه­­ی غزال بزرگ­مهر و مرتضی خسرونژاد، تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
ـــــــــــــــ(1387ب). «بزرگ­شدن، دو راهی ادبیات کودک». دیگرخوانی­های ناگزیر: رویکردهای نقد و نظریه­ی ادبیات کودک، ترجمه­ی غزال بزرگ­مهر، مرتضی خسرونژاد، تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
یونسی، ابراهیم.(1388). هنر داستان­نویسی. تهران: نگاه.