نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• فاطمه طاهری سروتمین ¹
• عاطفه جمالی ²
• فرامرز خجسته ²

¹ دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

² دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

چکیده

کودکی مفهومی سیال و فرهنگ مبنا است و ارائه‌ی تعریفی واحد از آن ناممکن است. حتی در یک جامعه‌ی واحد نیز طیف‌های مختلفی از کودکی دیده می شود. برای رسیدن به شناختی کلی از مفهوم کودکی می‌توان از دانش‌هایی که دسته بندی هایی از کودکی دارند، سود جست. در این پژوهش با تکیه بر رهیافت‌های جامعه شناسی و با روش توصیفی و تحلیل محتوای کیفی استقرایی، مفهوم کودکی را در آثار صادق هدایت واکاوی می‌کنیم. در این بررسی تلاش می‌شود در کنار الگوهای شناخته شده‌ی جامعه شناختی از کودکی، الگوهای فرهنگی جامعه‌ی ایران دوره‌ی پهلوی نیز در ضمن آثار معرفی شود.بررسی آثار بزرگسال هدایت حاکی از آن است که او، با شناختی عمیق از جامعه‌ی عصر پهلوی،کودکان معصوم، قربانی، شرور، یتیم و آسیب دیده ای را به تصویر کشیده است که اسیر بزرگسالانی هستند که برای دست‌یابی به خواسته‌های حقیرانه‌ی خود آن‌ها را فدا می‌کنند. در کنار الگوهای رایج جامعه‌شناختی از کودکی، هدایت در خلال نقد جامعه‌ی خرافی، کودکانی را معرفی می‌کند که در لایه‌های زیرین اجتماع تباه می‌شوند. بیشتر شخصیت‌های کودک داستان های هدایت، از طبقات فرودستند و نویسنده با پرداختن به این شخصیت‌های کودک به نقد عصری می‌پردازد که سردمداران آن گام‌هایی را در جهت مدرن‌سازی جامعه و توجه به حقوق شهروندی و نیازهای کودک برمی‌دارند اما در این میان، کودکان محروم بهره‌ی چندانی از این توجه نمی‌برند.

کلیدواژه‌ها

• الگوهای جامعه‌شناختی
• داستان
• صادق هدایت
• مطالعات کودکی

موضوعات

• ادبیات کودک و نوجوان ایران

عنوان مقاله [English]

Sociological Analysis of Children and Childhood in Sadegh Hedayat’s Fictional ‎Works

نویسندگان [English]

• Fatemeh Taheri sarvetomin ¹
• Atefeh Jamali ²
• Faramarz Khojasteh ²

¹ PHD Student in Persian Language and Literature of Hormozgan University, Bandarabas, Iran

² Associate Prof in Persian Language and Literature of University of Hormozgan, Bandarabas, Iran

چکیده [English]

The concept of childhood as a sociocultural construct has undergone significant transformations throughout history. In modern contexts, this concept is understood as varying across cultures, each defining childhood according to its own social and cultural conditions. Through his diverse literary styles, Sadegh Hedayat offers a nuanced portrayal of children and childhood during the Pahlavi era. This study adopts a sociological lens to examine Hedayat’s representation of childhood, exploring its intersections with the social, political, and cultural realities of the time. This research aims to elucidate the sociocultural positioning of children during the Pahlavi period and analyze how Hedayat’s narratives represent childhood. The study addresses the following questions: How is childhood represented in Hedayat’s works? What sociological patterns of childhood are identifiable in his stories? And how do these representations align with the sociopolitical and cultural dynamics of the era?
 

کلیدواژه‌ها [English]

• Sociological patterns
• childhood studies
• fiction
• Sadegh Hedayat