نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد، شهرکرد، ایران

2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد، شهرکرد، ایران

3 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد، شهرکرد، ایران

چکیده

فانتزی، گونه‌ای ادبی مبتنی بر تخیل است که در ادبیات کودکان جایگاه مهمی دارد. دنیای کودکان محل به‌کارگیری حواس پنج‌گانه است و خلق آثار تخیلی و وهمی درک‌پذیر برای کودکان، امری تخصصی و پراهمیت است. بسیاری از نویسندگان فانتزی به اقتباس و بازنویسی آثار کهن می‌پردازند و بسیاری از آنان دست به خلق آثاری بر اساس ادبیات کهن همچون شاهنامه‌ی فردوسی می‌زنند و نام شخصیت‌های فانتزی داستان خود را از همین آثار می‌گیرند. بعضی از نویسندگان، به تألیف داستان فانتزی می‌پردازند، اما برای نام‌گذاری شخصیت‌های فانتزی داستان خود حساسیت خاصی نشان نمی‌دهند و نام‌های پرکاربرد را انتخاب می‌کنند. اما ازآنجاکه داستان‌های فانتزی نیازمند جنبه‌ی نوآوری و هیجان هستند، روش نام‌گذاری خارق‌العاده‌‌ی شخصیت‌های فانتزی می‌تواند بر این جنبه بیفزاید. در نقد با رویکرد تکوینی، منتقد به عواملی همچون: تاریخ، محتوا و ساختار متن توجه می‌کند، باتوجه‌به این رویکرد می‌توان معیارهای نام‌گذاری در رمان‌های فانتزی کودکان را بررسی کرد. این پژوهش با هدف کیفیت‌بخشی به خلق رمان و داستان‌های تألیفیِ فانتزیِ ایرانی برای کودکان انجام گرفته است و با پردازش کیفی و تحلیل محتوای آثار برگزیده‌ی جشنواره‌های کشوری با روش فیش‌برداری و نقد تکوینی به این نتیجه می‌رسد که اگرچه اسامی فانتزی در داستان‌های برگزیده‌ی کودکان در نگاه اول، بی‌معنا و مبتدی به نظر می‌رسند، اما قوانینی مانند معناپذیری همراه با هنجارگریزی، نقش‌پذیری و رعایت اصول دستور زبان در این نام‌گذاری‌ها، بر اساس قوانین فانتزی است و عواملی همچون تغییر دوره‌ی مکاتب ادبی و محدودیت بینامتنی در آن‌ها تأثیرگذار است.
 
 
 
 
 

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The Role of Character Naming in Contemporary Iranian Children's Fantasy Literature

نویسندگان [English]

  • Sepideh Rajabi dehkordi 1
  • Asghar Rezapourian 2
  • Hojatallah Rabiai 3

1 PHD Student in Persian Language and Literature of Islamic Azad Univercity, Shahrekoard, Iran

2 Associate Prof in Persian Language and Literature of Islamic Azad University, Shahrekord Branch, Shahrekord , Iran

3 Assistante Prof in Persian Language and Literature of Islamic Azad University, Shahrekord Branch, Shahrekord , Iran

چکیده [English]

 Fantasy literature holds a long-standing connection with myth, folklore, and the literary traditions. Characters such as fairies and giants, commonly rooted in ancient narratives, require names that evoke a sense of antiquity or deviance from modern linguistic norms to sustain the atmosphere of fantasy. In contemporary children’s literature, the creation of believable and enchanting fantasy worlds depends in part on the creative naming of characters, creatures, and places.This paper explores the significance of naming conventions in contemporary Iranian children's fantasy literature. It highlights how the use of archaic, imaginative, and unconventional names can enhance the immersive quality of fantasy worlds, while generic or modern names may weaken the intended narrative atmosphere. Drawing on selected national award-winning works, the study employs a genetic-structuralist approach to analyze the role of intertextuality, cultural heritage, and linguistic creativity in fantasy character naming. The findings suggest that successful fantasy stories strike a balance between innovation and tradition, using meaningful and imaginative names that resonate with young audiences while honoring the genre’s deep roots in classical literature.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Fantasy names
  • children's novels
  • formative criticism
  • non-normativity
اسداللهی، الله‌شکر. (1386). «روش نقد تکوینی در ادبیات». پژوهش‌نامه‌ی فرهنگستان هنر، بهمن و اسفند، شماره‌ی 7، صص 62-92. http://noo.rs/1K6Gp
اکبرپور، احمد. (1401). غولماز. تهران: هوپا.
ـــــــــــــ. (1389). سه سوت جادویی. تهران: افق.
بشردوست، مجتبی. (1401). موج و مرجان، رویکردهای نقد ادبی در جهان جدید و سرگذشت نقد ادبی در ایران. تهران: سروش.
تایوغ، علی‌رضا. (1402). «تحلیل سبک جامعه‌شناختی اشعار حمید مصدق بر اساس مبنای نقد تکوینی». زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد فسا، شماره‌ی 33، صص 31-54. Doi:10.22034/bahareadab.2023.16.6952
حسام‌پور، سعید و آرامش‌فرد، شیدا. (1391). «نگاهی به ابعاد روایت‌مندی در داستان سه سوت جادویی احمد اکبرپور (بر پایه‌ی نظریه‌ی ماریا نیکولایوا)». مطالعات ادبیات کودک، دوره‌ی 3، شماره‌ی 1، پیاپی 5، صص19-46.
خانیان، جمشید. (1376). کودکیهای زمین. تهران: امیرکبیر.
داد، سیما. (1385). فرهنگ اصطلاحات ادبی. تهران: مروارید.
دهخدا، علی‌اکبر. (1365).  لغت‌نامه. تهران: دانشگاه تهران.
سلاجقه، پروین. (1387). از این باغ شرقی. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
شانکی، حامد؛ احتشامی، ثمر. (1401). «نقد و بررسی ترجمه‌ی اسامی خاص به فارسی در ادبیات فانتزی». نقد ادبی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال 15، شماره‌ی 59، صص 193- 219.
شریعت، محمدجواد. (1372). دستور زبان فارسی. تهران: اساطیر.
شقاقی، ویدا. (1393). مبانی صرف. تهران: سمت.
شمیسا، سیروس. (1394). نقد ادبی. تهران: میترا.
صادقی، عمران؛ ظهیری‌ناو، بیژن؛ رستمی، مهدی. (1401). «کاربرد عناصر اساطیری در داستان‌های فانتزی کودکان دهه‌ی هشتاد». مطالعات ادبیات کودک، شماره‌ی 1، پیاپی 25، صص 111-134.  
صادقی‌شهپر، رضا؛ بهنام‌خو، زهره. (1397). «شگردهای فانتزی‌سازی در داستان‌های محمدرضا شمس». پژوهش زبان و ادبیات فارسی، شماره‌ی 49، صص 123-152. https://sid.ir/paper/56161/fa
صفوی، کورش. (1383). از زبان‌شناسی به ادبیات. تهران: سوره‌ی مهر
فتوحی‌رودمعجنی، محمود. (1390). سبکشناسی، نظریهها، رویکردها و روشها. تهران: سخن.
ــــــــــــــــــــــــ. (1382). نظریهی تاریخ ادبیات. تهران: سخن.
قاسم‌نیا، شکوه. (1400). هلیفسقلی در سرزمین غولها. تهران: پیدایش.
ــــــــــــــ. (1402). مجموعه‌ماجراهای نخودی. تهران: پیدایش.
ــــــــــــــ. (1400). فس‌فس‌خانم. تهران: قدیانی.
قزل‌ایاغ، ثریا. (1392). ادبیات کودکان و نوجوانان و ترویج خواندن. تهران: سمت.
کشاورز، حبیب. (1400). «راهبردهای برگردان اسامی خاص در ترجمه‌ی عربی رمان «سمفونی مردگان» بر اساس الگوی ون‌کویلی (2700)». پژوهشهای ترجمه در زبان و ادبیات عربی، دوره‌ی 11، شماره‌ی 25، صص 9-31.
وحیدیان‌کامیار، تقی. (1399). دستور زبان فارسی 1. تهران: سمت.
محمدی، محمدهادی. (1398). فانتزی در ادبیات کودکان و نوجوانان. تهران: هدهد.
مکاریک، ایرناریما. (1383). دانشنامهی نظریههای ادبی معاصر. ترجمه‌ی مهران مهاجر و محمد نبوی، تهران: آگه.