نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• فرزانه آقاپور

استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه گیلان، رشت، ایران

چکیده

فرایند معناسازی و خوانش در ادبیات نوجوان به‌خاطر موقعیت مخاطب نوجوان اهمیتی ویژه دارد. هدف پژوهش حاضر، خوانش و بررسی شبکه‌ی درهم‌تنیده‌ِی نمادها و نشانگان متنی در رمان خواهران تاریک، اثر مهدی رجبی با توجه به نظریه‌ی امبرتو اکو و مفهوم‌های «متن باز» و «خواننده‌ی نمونه» است. روش پژوهش، تحلیل محتوای کیفی با رویکرد توصیفی‌تفسیری است. متن باز به خواننده مجال خوانش و تفسیر چندگانه را می‌دهد، اما متن بسته خواننده را به یک تفسیر درست و معتبر هدایت می‌کند. براساس تحلیل‌ها، خواهران تاریک به «متن باز» نزدیک می‌شود و «خواننده‌ی نمونه»‌اش را خواننده‌ای منتقد، حساس به واژگان، نشانه‌ها و نمادها و ارتباط‌های درون‌متنی تعریف می‌کند. خواهران تاریک به خواننده مجال ژرف‌کاوی و عاملیت در فرایند خوانش می‌دهد و برای او تعیین تکلیف نمی‌کند. ابهام و نشانه‌های درهم‌تنیده فرایند تولید معنا را گشوده نگه می‌دارند و راه خوانش یگانه و سرراست را سد می‌کنند. فرایند کشف و ساختن معنا پیچیده است و متن با بهره‌گیری از تکنیک‌هایی همچون خلأهای زمانی، سایه‌ی فروافتاده بر ذهنیت و ادراک شخصیت اصلی رمان به‌واسطه‌ی بیماری، دال‌های چندمدلولی و نمادهای عام و شخصی تکرارشونده و مرتبط در ساختار و محتوا (ازجمله طلسم، حلزون، چاه، مه، جنگل) خواننده را به فعالانه خواندن و ساخت معناها و تفسیرهای گوناگون رهنمون می‌شود، اما در پایان‌بندی رمان، نویسنده نتوانسته است شبکه‌ی نمادها را منسجم کند. ابهام‌های مخل، به پیرنگ آسیب زده‌اند و در روساخت، پرسش‌های فراوانی بی‌پاسخ می‌مانند. چنین متن‌هایی در ادبیات نوجوان ایران اندک‌اند و به‌دلیل نزدیک‌شدن به ماهیت چندصدا، کنجکاو و انتقادی نوجوانی، رده‌ای تازه از مخاطب نمونه‌ی نوجوان را در قیاس با متن‌های همتای خود تعریف می‌کنند. نوجوانان امروز، دست‌کم خوانندگان جدی ادبیات نوجوان، بیش از متن‌های بسته، مشتاق متن‌های گشوده‌ای هستند که در آن‌ها تنها ابژه‌ی روایی به حساب نیایند، بلکه بخشی از فرایند ساختنش باشند و سرخوشانه در ابهام ساختاری و بازی‌گوشانه‌اش غوطه بخورند.

کلیدواژه‌ها

• خواننده‌ی نمونه
• رمان نوجوان
• متن گشوده
• مهدی رجبی
• نشانه‌شناسی

موضوعات

• ادبیات کودک و نوجوان ایران

عنوان مقاله [English]

Young Adult Novel as an Open Text for an Open Reader: Interpreting Interwoven Symbols and Signs in Dark Sisters Based on Umberto Eco’s Interpretation Theory

نویسنده [English]

• Farzaneh Aghapour

Assistant Prof in Persian Language & Literature, Guilan University, Rasht, Iran

چکیده [English]

 Author, text, and reader are a triad whose relationship has always been matter of consideration throughout the history of literary criticism. The text is nothing more than a set of signs, inviting the reader to construct the meaning of it. One of the controversial issues in reading and understanding the meaning of a text has always been whether the text itself provokes the reader’s act of interpretation or the reader’s own interpretive strategies impose solutions to the problems posed by the text. Before the recent reader-response theories, Umberto Eco in The Role of the Reader (1979), spoke of open and closed texts, defining open text as a text that allows multiple or mediated interpretation by the readers. In contrast, closed texts lead the reader to one correct and valid interpretation.Regarding the diversity of definitions of adolescence, the young adult novel has had various definitions as well, which are in relationship with young audiences. The adolescents define their identity in fluctuation between various binaries and challenge pre-existing meanings with openness. The young adult novel is, consequently, an arena of conflict and redefinition of meanings. It is necessary to reflect the intertwined relationships between signifiers and the signifieds of text in form and content, and to move towards polysemy and acceptance of multiple meanings by involving its audience in reading and interpretation process. Therefore, reader-response theories might be helpful in understanding the relationship between the adolescent reader and the texts written for them.
 

کلیدواژه‌ها [English]

• Mehdi Rajabi
• Open Text
• Model Reader
• Semiotics
• Young Adult Novel