نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• زهرا جهانی ¹
• شیما ابراهیمی ²

¹ دانشجوی دکتری آموزش زبان فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران،

² دانشیار آموزش زبان فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

چکیده

با توجّه به شکل‌گیری شخصیّت در دوران نوجوانی و نقش چشم‌گیر فرهنگ در آن، به نظر می‌رسد استفاده از متون ادبی به ویژه داستان‌های مثنوی معنوی تأثیر بسزایی در آشنایی نوجوانان با فرهنگ اصیل ایرانی داشته باشد؛ زیرا داستان‌ها از جمله ابزار مناسب در تربیت نوجوانان به شمار می‌آیند. بر این اساس پژوهش حاضر با هدف معرفی الگوی زبامغز به عنوان روشی مؤثر در تولید محتوای داستان‌های مثنوی برای نوجوانان انجام شده است. این الگو توسط پیش‌قدم (2020) با الهام از نظریۀ مغزهای سه‌گانۀ مک‌لین و ارتباط زبان با چهار مؤلفۀ فرهنگ (زباهنگ)، تفکر (زبافکر)، هیجان (زباهیجان) و حواس (زباحواس) طراحی شده است. به همین منظور ضمن تشریح چگونگی تولید داستان بر اساس الگوی زبامغز، یک نمونه از داستان‌های مثنوی با عنوان «گریختن عاشق از عسس و یافتن معشوق خود در باغ» که به مقولۀ ناامیدی به عنوان یکی از شایع‌ترین عوارض ناشی از بحران هویّت اشاره دارد، بر اساس آن تولید شده است. طبق این الگو فراگیران از رهگذر متن داستان با فرهنگ نهفته در آن آشنا می‌شوند. با هدف توجّه به هیجانات فراگیران در انتخاب متن و تولید آن از داستان‌هایی با بار معنایی مثبت استفاده می‌شود و برای درگیر کردن حواس آنان نیز ضمن استفاده از تصاویر مختلف و طرّاحی تمرین‌هایی که منجر به فعّال شدن حواس حدّاکثری می‌شود، وزن حسّی واژگان نیز مورد توجّه قرار می‌گیرد. در نهایت با ساده‌سازی متن در حد سطح دانش و فهم فراگیران و توضیح واژگان و عبارات دشوار به آنان در درک بهتر و عمیق‌تر مطالب و به تبع آن تفکّر صحیح کمک رسانده می‌شود. در نتیجه به نظر می‌رسد می‌توان با نگارش داستان‌های مثنوی از رهگذر الگوی زبامغز به نوجوانان در درک بهتر محتوا و شکل‌گیری سحیح شخسیّت آنان یاری رساند.

کلیدواژه‌ها

• نوجوانی
• هویّت
• مثنوی معنوی
• داستان
• الگوی زبامغز

موضوعات

• ادبیات کودک و نوجوان ایران

عنوان مقاله [English]

“Educational Reframing of the Concepts of Masnavi Ma’navi for Adolescents Based on the Brainling Model

نویسندگان [English]

• Zahra Jahani ¹
• Shima Ebrahimi ²

¹ PhD. Student in Persian Language Teching, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Letters and Humanities, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.

² Associate Professor of Persian Language Teaching, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Letters and Humanities, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran

چکیده [English]

Given that personality develops during adolescence and that culture plays a crucial role in this process, the use of literary texts, particularly the stories of Masnavi-ye Ma’navi, could significantly help adolescents become more familiar with authentic Iranian culture. This is because storytelling is one of the most effective tools for adolescent education. The present study, therefore, introduces the Brainling Model as an efficient approach for creating the content of Masnavi stories for younger audiences. This model, developed by Pishghadam (2020), was inspired by MacLean’s triune brain theory and establishes a connection between language and four key components: culture (cultuling), emotion (emoling), sense (sensoling) and thinking (cogling). The paper first outlines the process of story production based on the Brainling Model, and then applies it to a selected story from the Masnavi, called “The lover’s escape from the guard and finding his beloved in the garden”. This story addresses the theme of despair, one of the most common outcomes of identity crisis during adolescence. Based on this model, learners become familiar with the underlying culture through the story’s content. To take into account learners’ emotions in selecting and producing the text, stories with positive meanings are utilized. To engage their senses, various images are employed and exercises are designed to activate as many senses as possible, while also paying attention to the sensory weight of the words. By simplifying the language to match learners’ understanding levels and clarifying complex words and expressions, the model facilitates deeper comprehension and more accurate reflection. Consequently, the findings suggest that employing the Brailing Model in creating Masnavi stories could help adolescents gain a deeper understanding of the stories and support the formation of a well-rounded personality.

کلیدواژه‌ها [English]

• Adolescence
• Identity
• Masnavi-ye Ma’navi
• Storytelling
• Brainling Model