نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• فردین حسین پناهی ¹
• انور دست باز ²
• عباس وصالی مزین ³

¹ عضو هیأت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه کردستان

² عضو هیأت علمی گروه مشاوره، دانشگاه کردستان

³ کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه کردستان

چکیده

روان‌شناسی ادبیات در تحلیل لایه‌های ژرفِ شخصیت‌های داستانی نقش مهمی ایفا می‌کند و در این میان، نظریه‌ی روان‌شناسی فردنگرِ آلفرد آدلر با تبیین روند تکامل شخصیتیِ فرد در جریان زندگی اجتماعی و خودآگاهش، چارچوبی برای تحلیل شخصیت‌های داستانی فراهم می‌آورد. پژوهش حاضر با تکیه بر روان‌شناسی فردنگر آدلر، به تحلیل روان‌شناختی شخصیت «زیبا»، سوژه‌ی نوجوان رمان «زیبا صدایم کن» (1394) اثر فرهاد حسن‌زاده، می‌پردازد؛ رمانی که در خلال روایت زندگی سوژه‌ی نوجوان داستان، به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم، مسائل مهمی از وضعیت کودکان بدسرپرست را بازنمایی کرده است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که زیبا در اثر عوامل محیطی نظیر غفلت والدین و طردشدگی اجتماعی به «عقده‌ی حقارت» دچار شده و سبک زندگی او به‌تدریج به سمت تیپ شخصیتی «دوری‌گزین» سوق یافته است. روایت داستان، فرآیندهای ذهنی، شخصیتی و رفتاریِ زیبا در تلاش برای غلبه بر عقده‌ی حقارت، جبران محرومیت‌ها و بازسازی هویت فردی را به تصویر می‌کشد، اما شرایط محیطی و اجتماعی به شکل‌گیری هویتی شکننده در او منجر شده است که بیانگر تأثیر شرایط محیطی بر مسیر تکامل شخصیتیِ نوجوانان آسیب‌پذیر و بدسرپرست است. روایت داستان از این طریق، اهمیت حمایت‌های عاطفی و اجتماعی در مسیر رشد شخصیتیِ چنین افرادی را نشان می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

• روان‌شناسی آلفرد آدلر
• زیبا صدایم کن
• عقده‌ی حقارت
• علاقه‌ی اجتماعی
• نوجوان بدسرپرست

موضوعات

• ادبیات کودک و نوجوان ایران

عنوان مقاله [English]

A Psychological Analysis of the Adolescent Subject in the Novel “Call Me Ziba” Based on Alfred Adler’s Individual Psychology

نویسندگان [English]

• Fardin Hosseinpanahi ¹
• Anvar Dastbaz ²
• Abbas Vesali mazin ³

¹ Faculty member of Department of Persian Language and Literature, University of Kurdistan

² Faculty member of Department of Consulting, University of Kurdistan

³ M. A. of Persian Language and Literature, University of Kurdistan

چکیده [English]

Psychological studies of literature play a significant role in analyzing the deeper layers of fictional characters, and in this regard, Alfred Adler’s individual psychology, by explaining the process of personality development within the individual’s social life and self-awareness, provides a framework for analyzing literary characters. The present study, based on Adler’s individual psychology, offers a psychological analysis of the character “Ziba,” the adolescent protagonist of the novel Call Me Ziba (2015) by Farhad Hassanzadeh. This novel, while narrating the life of its adolescent subject, directly and indirectly reflects important issues concerning neglected children and child laborers. The findings of this study reveal that Ziba, due to environmental factors such as parental neglect and social rejection, develops an “inferiority complex,” and her lifestyle gradually tends toward an “avoidant” personality type. The narrative portrays Ziba’s mental, personal, and behavioral processes in her efforts to overcome the inferiority complex, compensate for deprivations, and reconstruct her individual identity. However, environmental and social conditions result in the formation of a fragile identity, which illustrates the influence of environmental determinism on the personality development of vulnerable and neglected adolescents. This, in turn, highlights the importance of emotional and social support in the process of their personality growth

کلیدواژه‌ها [English]

• Alfred Adler’s Psychology
• Call Me Ziba
• Inferiority Complex
• Neglected Adolescent
• Social Interest