نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• مجید محمدی بایزیدی ¹
• فاطمه صحرایی سرمزده ²

¹ استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات عرب، دانشگاه فرهنگیان، (صندوق پستی 889-14665) تهران، ایران.

² استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات عرب، دانشگاه فرهنگیان،صندوق پستی 889- 14665، تهران، ایران

چکیده

اقتباس، به‌عنوان شیوه‌ای پربسامد در بازآفرینی متون، در رویکرد سنتی همواره با معیار وفاداری سنجیده شده و اغلب نگاهی فرودستانه بر اثر اقتباسی و اقتباس‌گر حاکم بوده است. لیندا هاچن با ارایه‌ی نظریه‌ای نو در باب اقتباس ضمن نقد این دیدگاه، اقتباس را خوانشی نو و بازآفرینی خلاقانه و اقتباس‌گر را بازآفرین هدفمند می‌داند که می‌توان اثر وی را با وجود اشتقاقی بودن، مستقل از متن مورد اقتباس ارزیابی کرد. این مقاله با تکیه بر مبانی نظریه‌ی هاچن با رویکرد تطبیقی، به واکاوی داستان اقتباسی «مدینه النحاس» کامل کیلانی و اصل آن در هزار و یک شب می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که کیلانی به عنوان اقتباس‌گری خلاق دارای رسالت تربیتی و آموزشی، با حذف و اضافاتی قابل تأمل، ضمن حفظ هسته روایی، در شخصیت‌پردازی، درون‌مایه، شیوه‌ی‌ روایت، و اهداف داستان تغییراتی ژرف ایجاد کرده تا با برجسته‌سازی فضای سحر و ساحری، این اثر بزرگسال را متناسب با فهم و نیازهای مخاطب کودک به داستانی فانتزی تبدیل نماید. این تغییرات به عنوان لازمه‌ی آفرینش اثر اقتباسی خودآئین، نه تنها خیانت به متن مورد اقتباس به شمار نمی‌رود، بلکه نمونه‌ای موفق از اقتباس خلاقانه و مسؤولانه برای انتقال میراث فرهنگی به نسل جدید و حیات نو بخشیدن به اثر پیشین است.

کلیدواژه‌ها

• کامل کیلانی
• لیندا هاچن
• مدینه النحاس
• نظریه‌ی اقتباس
• هزار و یک شب

موضوعات

• ادبیات کودک و نوجوان ایران

عنوان مقاله [English]

A Comparative Analysis of Kamel Kilani's Madinat al-Nuhas and Its Source in One Thousand and One Nights An Application of Linda Hutcheon's Adaptation Theory

نویسندگان [English]

• مجید محمدی بایزیدی ¹
• fateme sahrayi sarmazde ²

¹ Assistant Professor, Department of Arabic Language and Literature, Farhangian University, p.o.box14665-889،Tehran, Iran.

² Assistant Professor, Department of Arabic Language and Literature, Farhangian University,p.o.box 14665-889 Tehran, Iran.

چکیده [English]

Adaptation, a pervasive practice in cultural production, has long been evaluated through the lens of fidelity, often relegating the adapted work and its adapter to a derivative status. Challenging this paradigm, Linda Hutcheon reconceptualizes adaptation as an act of creative reinterpretation and purposeful reinvention. In her framework, the adapter emerges as a deliberate re-creator whose work, while intertextually grounded, can be assessed on its own aesthetic and functional merits. Drawing on Hutcheon's theory and adopting a comparative approach, this study examines Kamel Kilani's adaptation of the tale "Madinat al-Nuhas" in relation to its narrative source in One Thousand and One Nights. The analysis reveals that Kilani, operating with a distinct pedagogical agenda, strategically preserves the narrative core while introducing significant omissions and additions. He effects profound transformations in characterization, thematic emphasis, narrative style, and didactic purpose. By foregrounding magical and supernatural elements, he reconfigures this originally adult-oriented tale into a fantasy narrative tailored to the cognitive and affective needs of a juvenile readership. These alterations, far from constituting a betrayal of the source text, exemplify a successful instance of creative and responsible adaptation-one that revitalizes a classical narrative for contemporary young audiences and ensures the continuity of cultural heritage.

کلیدواژه‌ها [English]

• adaptation theory
• Kamel Kilani
• Linda Hutcheon
• Madinat al-Nuhas
• One Thousand and One Nights