نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• احمد خلیلی ¹
• احمد غنی پور ²

¹ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی ۱۴۶۶۵-۸۸۹ تهران، ایران

² عضو هیات علمی دانشگاه مازندران

چکیده

نظریۀ امر قدسی میرچا الیاده بر تمایز میان امر قدسی و امر عرفی استوار است و مفاهیمی چون تجلی قدسی، مکان قدسی و زمان قدسی را به‌منزلۀ شیوه‌های ظهور امر متعالی در جهان انسانی تبیین می‌کند. بر پایۀ این چارچوب، پژوهش حاضر به بررسی چگونگی بازنمایی امر قدسی در ادبیات کودک با تأکید بر داستان‌های رضوی می‌پردازد و تحلیل می‌کند که متون کودکانه چگونه می‌توانند تقدس منتسب به امام رضا(ع) را، با وجود ویژگی‌هایی چون سادگی زبانی، عینیت و تجربه‌پذیری، بازنمایی کنند، بی‌آنکه آن را به پندآموزی صرف یا تجربه‌ای کاملاً عرفی فروبکاهند. روش پژوهش توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر تحلیل کیفی متون داستانی کودک دربارۀ امام رضا(ع) است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در این روایت‌ها، امر قدسی بیش از آنکه در قالب ساختارهای اسطوره‌ای و رمزگان پیچیدۀ دینی بازنمایی شود، از طریق عاطفی‌سازی تجربۀ زیارت، برجسته‌سازی مکان قدسی و ساده‌سازی کرامت‌ها برای مخاطب کودک بازتولید می‌شود. در این متون، حرم رضوی به‌عنوان کانون تجلی امر قدسی، نقشی محوری در تبدیل امر متعالی به تجربه‌ای ملموس و قابل‌درک ایفا می‌کند. در نتیجه، ادبیات کودک رضوی را می‌توان عرصۀ کودکانه‌سازی امر قدسی دانست؛ فرایندی که در آن تقدس، از ساحت رازآلود متافیزیکی به سطحی عاطفی، زیسته و ادراک‌پذیر برای کودک منتقل می‌شود، بی‌آنکه به‌طور کامل از بار معنایی قدسی خود تهی شود.

کلیدواژه‌ها

• ادبیات داستانی رضوی
• کودک و نوجوان
• امر قدسی
• میرچا الیاده

موضوعات

• ادبیات کودک و نوجوان ایران

عنوان مقاله [English]

Analysis of the Representation of the Sacred in Razavi Children’s and Young Adult Stories Based on Mircea Eliade’s Theory

نویسندگان [English]

• ahmad khalili ¹
• ahmad ghanipour ²

¹ Department of Persian Language and Literature Education, Farhangian University, P.O. Box 14665-889, Tehran, Iran

² university of mazandaran

چکیده [English]

Mircea Eliade’s theory of the sacred is grounded in the distinction between the sacred and the profane and explains such concepts as hierophany, sacred space, and sacred time as modes through which the transcendent manifests itself in the human world. Based on this framework, the present study examines the representation of the sacred in children’s literature, with particular emphasis on Razavi narratives, and analyzes how children’s texts can represent the sanctity attributed to Imam Reza, despite their defining features such as linguistic simplicity, concreteness, and experiential accessibility, without reducing it to mere didacticism or to a wholly profane experience. The research adopts a descriptive-analytical method and is based on the qualitative analysis of children’s narrative texts about Imam Reza. The findings show that, in these narratives, the sacred is reproduced less through mythical structures and complex religious symbolism than through the emotionalization of the pilgrimage experience, the foregrounding of sacred space, and the simplification of miracles for the child reader. In these texts, the shrine of Imam Reza functions as the central locus of hierophany and plays a pivotal role in transforming the transcendent into a tangible and comprehensible experience. Accordingly, Razavi children’s literature can be understood as a site for the child-oriented rendering of the sacred, a process in which sanctity is transferred from the mysterious metaphysical realm to an affective, lived, and cognitively accessible level for the child, without being entirely emptied of its sacred semantic and spiritual force.

کلیدواژه‌ها [English]

• Razavi narrative literature
• children and young adults
• the sacred
• Mircea Eliade