نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• سعید حسام پور ¹
• ندا مرادپور ²

¹ استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

² دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

چکیده

برنامه‌ی آموزش فلسفه به کودکان، دست‌خوش تحولاتی در مفاهیم، ساختار و اهداف خود شده است. چرخش از انسان‌گرایی به سوی پساانسان‌گرایی یکی از مهم‌ترین تحولات آن است. این تغییر در پارادایم، منابع و داستان‌های حلقه‌های کندوکاو را نیز تغییر داده است. اگر لیپمن و همکارانش رمان‌هایی می‌نوشتند که به نوعی تکرار تاریخ فلسفه‌ی غرب، چالش‌ها و پرسش‌هایش بود، در نسل دوم و سوم برنامه‌ی آموزش فلسفه به کودکان و نوجوانان از کتاب‌های تصویری‌داستانی و متن‌های ناب ادبیات کودک و نیز قصه‌ها و اسطوره‌ای فرهنگ‌های گوناگون نیز بهره جسته‌اند. به تناسب تغییر در کتاب‌ها، معیار انتخاب کتاب برای حلقه‌ی کندوکاو نیز دست‌خوش تغییراتی شده است. هینز و موریس برای گزینش کتاب تصویری‌داستانی مناسب برای حلقه‌ی کندوکاو با رویکردی نو به سراغ ادبیات کودک و کتاب‌های تصویری‌داستانی رفته‌اند. این معیارها از یک سو به زیبایی‌شناسی اثر و از سوی دیگر به بررسی معرفت‌شناسانه، اخلاقی و سیاسی آن‌ها توجه می‌کنند.
در این مقاله با توجه به معیارهای هینز و موریس یکی از کتاب‌های تصویری داستانی بازنگاری‌شده از شاهنامه با روش تحلیل محتوای قیاسی و با هدف نمایان کردن ظرفیت‌های این کتاب بازنگاری‌شده برای حلقه‌ی کندوکاو بررسی شده است. یافته‌های پژوهش نشان داد که در بخش زیبایی‌شناسی با استفاده از نشانه‌های تصویری، راویان گوناگون، زاویه-ی دید و گفت‌وگوهایی با پایان باز راه برای تفسیرها و خوانش‌های گوناگون خواننده باز است و از نظر معرفت-شناسانه کتاب با نقض روایت‌های هر یک از راویان، مخاطبان خود را به تأمل دوباره درباره‌ی حقیقت و ابهام در باورها‌ فرا می‌خواند. از نظر اخلاقی و سیاسی، اثر به پرسش‌کشیدن قدرت مطلق و دعوت به تفکر انتقادی درباره روایت‌های پیشین را در مرکز توجه خود قرار داده است. بنابراین این کتاب تصویری می‌تواند بستری برای پرسش‌گری، معناسازی و تفکر فلسفی در حلقه‌های کندوکاو فراهم آورد.
واژگان کلیدی:
کتاب‌های تصویری‌داستانی، بازنگاری، فبک، فباک، حلقه‌ی کندوکاو

کلیدواژه‌ها

• کتاب‌های تصویری‌داستانی
• بازنگاری
• فبک
• فباک
• حلقه‌ی کندوکاو

موضوعات

• ادبیات کودک و نوجوان ایران

عنوان مقاله [English]

Zahhak: A Tale of Seven Narrators Through the Labyrinth of Rewriting, Image-Text Interaction, and the Community of Philosophical Inquiry

نویسندگان [English]

• Saeed Hesampour ¹
• Neda Moradpour ²

¹ Prof in Persian Language and Literature of Shiraz University, Shiraz, Iran

² PHD Student in Persian Language and Literature of Shiraz University, Shiraz, Iran

چکیده [English]

Philosophy for Children (P4C) program has undergone significant transformations in its concepts, structure, and objectives. One of the most pivotal of these shifts is the movement from humanism toward posthumanism. This paradigm shift has also brought about changes in the sources and narratives used in communities of inquiry. Whereas Lipman and his colleagues authored philosophical novels that echoed the history and challenges of Western philosophy, the second and third generations of P4C have drawn upon picturebooks, high-quality children’s literature, and more culturally localized texts. As the texts have changed, so too have the criteria for selecting appropriate books for philosophical inquiry. Haynes and Murris (2012), adopting a novel approach, have turned to children's literature and picturebooks and proposed new criteria that encompass both aesthetic aspects and epistemological, ethical, and political considerations.
 
Method, Review of Literature, Purpose
This study aims to investigate the potential of Zahhak: A Tale of Seven Narrators by Atousa Salehi for use in the community of philosophical inquiry with children. The methodology is qualitative, and data were collected and analyzed through deductive content analysis. The theoretical framework is based on the evaluative criteria proposed by Haynes and Murris. In the background section, the study draws upon Lipman’s criteria for selecting philosophical stories for children, Matthews’s attention to philosophical fiction in children's literature, and Wartenberg’s focus on picturebooks. Nevertheless, the primary emphasis is placed on Haynes and Murris’s triadic criteria, which include aesthetic, epistemological, and ethical-political dimensions, all aiming to identify texts capable of evoking reflection and philosophical questioning.
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

• picturebooks
• rewriting
• P4C
• PWC
• community of philosophical inquiry