نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار زبان و ادبیات فارسی، گروه عمومی دانشکده کاربردی دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران

چکیده

استفاده از ادبیات حماسی ایران برای خلق یک جهانِ داستانی بزرگ و شکل‌دادن به یک فرانچایز سرگرمی‏سازی براساس آثار این نوع ادبی و شخصیت‏های مشترک، یکی از گستره‏های تعامل ادبیات و سینماست که می‏توان در چارچوب ساخت انواع اسپین‏آف از متون مختلف با محوریت انواع قهرمان/ ضدقهرمان از این مجموعه‏ی گسترده، جهانِ تصویری متناسبی با رویکردهای ابرقهرمانی، مشابه جهان‏های خلق‌شده در سینمای ابرقهرمانی جهان، خلق کرده و هربار یکی از این آثار را با درنظرگرفتن جهانِ داستانی مشترک و در ارتباط با کلیت این مجموعه، در ژانرهای مختلف و ازجمله انیمیشن، بازتولید اقتباسی کرد از این زاویه در این مقاله تلاش می‏شود به روش توصیفی‌تحلیلی به این سؤال اصلی پاسخ داده شود که آیا می‏توان از داستان کک کوهزاد به‌عنوان ماجرای یک ابرشرور و رویارویی‏اش با رستم نوجوان در ساخت اسپین‏آفی انیمیشنی و اقتباسی از جهانِ حماسه‏ی ایرانی استفاده کرد؟ به نظر می‏رسد با تأکید بر وجوه تصویرساز این داستان مانند وجود انواع اغراق در ساختار و محتوا و تمرکز بر روند زندگی ضدقهرمان شامل چگونگی تولد، کنش‏ها و سرانجام این شخصیت با استفاده از متن و سایر متون مرتبط و روایات عامه و شفاهی به‌عنوان بستر گسترش ماجراها ذیل یک جهانِ داستانی حماسی مشترک، می‏توان مسیر تکامل یک ضدقهرمان را دست‏مایه‏ی اقتباس قرار داده و از این اثر به‌عنوان معبری برای ورود به جهانِ بزرگ داستان حماسه‏های ایران با فاصله‌گرفتن از روش‏های بیان کلاسیک و نزدیک‌شدن به بازنمایی داستان‏ها در سینمای امروز جهان بهره‏برداری نمود.
 
 

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The Potentials of Creating an Animated Spin-off from the World of the Iranian Epic with an Emphasis on the Tale of Kok Kouhzad

نویسنده [English]

  • Alireza Pourshabanan

Associate Prof in Persian Language and Literature, Public, Faculty of Applied Sciences, Iran University of Art. Tehran, Iran

چکیده [English]

Spin-off means "taken from" and refers to a novel, radio or television program, computer game, film, or any narrative work that is based on the story or concept of another work. Spin-offs are usually based on very successful works and sometimes on secondary characters of that story and include a prequel or independent story of these characters. If the same definition of spin-offs of the stories of the Shahnameh is considered as the framework and part of the fictional world of the Iranian epics, then by examining the story of Kok Kouhzad, one can achieve a proper understanding of the illustrative aspects of this text.This story is about the adventures of the teenage Rostam and an evil character named Kok Kouhzad and their conflict-filled relationship. The story revolves around Kok's victory over Rostam's ancestors and the killing of many Iranian heroes before him, and ultimately Kok's killing by Rostam.Since the imaginative and exaggerated elements in epic stories present many technical and financial limitations in depicting them, an attempt has been made to answer the main question of what factors can be emphasized to produce the fascinating world of Rostam's adolescence in the form of an adapted animated spin-off with lower costs within the framework of the animation.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Kok Kouhzad
  • adaptation
  • animation
  • story world
  • spin-off
اتونی، بهزاد. (1397). «کک کوهزاد و شکاوندکوه دو داستان از روایتی واحد». جستارهای ادبی، 51 (1)، 167-184.
امانی، حسین. (1396). «شناخت ظرفیت‌های روایی و شعرهای مثنوی معنوی برای تولید برنامه‌های انیمیشنی در تلویزیون». پژوهش در هنر و علوم انسانی، 2(3)، 117-122. https://civilica.com/doc/684454
ایراندوست، محمدهادی. (1390). عناصر جذابیت در سینمای انیمیشن. تهران: سوره مهر.
انجوی‌شیرازی، سید ابوالقاسم. (1369). فردوسی‏نامه. تهران: علمی.
بکرمن، هوارد. (1390). همه‌چیز درباره انیمیشن. ترجمه‌ی فرناز خوشبخت و مریم کشکولی‌نیا، تهران: سوره مهر.
بهار، مهرداد. (1371). «شاهنامه، از اسطوره تا حماسه». چاووش، 1 (9 و 10)،  18-31.
https://ensani.ir/fa/article/275853
بیدکی، هادی. (1395). «روایتی نویافته از نبرد رستم با کک کوهزاد و مقایسه محتوایی آن با روایات دیگر». ادبیات حماسی دانشگاه لرستان، 3 (5)، 47-70. https://doi.org/10,22034/heroic.2024,2,3,02
پورشبانان، علیرضا. (1396). سینمای اقتباسی و ادبیات کلاسیک فارسی. تهران: سوره مهر؛ دانشگاه هنر.
ـــــــــــــــــ. (1398). «تحلیل ویژگی‌های سبکی مطلوب فرامرزنامه برای اقتباس انیمیشن». متن‌شناسی ادب فارسی،  11 (4)، 62-78. https://doi.org/10.22108/rpll.2019.115247.1443
تامسون، کریستین. (1383). «انتشار روایت: اقتباس‌ها، دنباله‌ها، سریال‌ها، مشتق‌ها و چریکه‌ها». ترجمه‌ی بابک تبرایی، فارابی، بنیاد سینمایی فارابی، 14 (2)، 18-39.  https://ensani.ir/fa/article/25534
خطیبی، ابوالفضل. (1384). آزادسرو، دانشنامه زبان و ادبیات فارسی. ج 1، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
رازی، شمس‌الدین محمد. (1360). المعجم فی معاییر الاشعار العجم. تصحیح علامه قزوینی و رضوی، تهران: فردوسی.
ریاحی، محمدامین. (1387). فردوسی. تهران: طرح نو.
صفا، ذبیح‌الله. (1352). حماسه‌سرایی در ایران. تهران: امیرکبیر.
طومار شاهنامه فردوسی. (1381). به‌کوشش احمد هاشمی و سیدمصطفی سعیدی، تهران: خوش نگار.
برزونامه و داستان کک کوهزاد. (1382). به‌اهتمام سیدمحمد دبیرسیاقی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
غفوری، رضا. (1394). هفت منظومه‌ی حماسی (بیژن‏نامه، کک کوهزادنامه، ببر بیان، پتیاره، تهمینه‏نامه کوتاه، تهمینه‏نامه بلند، رزم‏نامه شکاوندکوه). تهران: میراث مکتوب.
غفوری، رضا. (1392) «روایت دیگری از نبرد رستم با کک کوهزاد». جستارهای ادبی، ۴۶ (181)، 51-72.
https://doi.org/10,22067/jls.v46i2,15042
فاتحی، اقدس؛ کیانی‌بیگدلی، سمانه. (1399). «اغراق در حماسه و مدیحه‌سرایی؛ مطالعه‌ی موردی رزم سهراب و گردآفرید». رشد آموزش زبان و ادب فارسی، 34 (2)، 14-21.
https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1749565
فردوسی، ابوالقاسم. (1386). شاهنامه (چاپ بروخیم). تصحیح عباس اقبال، مجتبی مینوی، سعید نفیسی و به‌کوشش بهمن خلیفه، تهران: طلایه.
فلاح، غلامعی؛ برامکی، اعظم. (1393). «درون‏مایه‌های تعلیمی‌اخلاقی قصه‌های شاهنامه». پژوهشنامهی ادبیات تعلیمی،   6 (22)، 97-126. https://sanad.iau.ir/Journal/parsadab/Article/1028946
قبادی، حسینعلی؛ بیرانوندی، محمد. (1386). آیین آینه. تهران: دفتر نشر آثار علمی دانشگاه تربیت مدرس.
کریستین‌سن، آرتور. (1381). کیانیان. ترجمه‌ی ذبیح‌الله صفا، تهران: علمی و فرهنگی.
کزازی، میرجلال الدین. (1387). رؤیا، حماسه، اسطوره. تهران: مرکز.
گرین، تامس. (1372) «معیارهای حماسه». کلمه‌ی دانشجو، ترجمه‌ی مهدی افشار، ۲ (6)، 47-50.
مجملالتواریخ. (1389). تصحیح و تحشیه ملک الشعرای بهار. تهران: اساطیر.
محمدی، محمدحسین؛ حاجی‌پور، میثم. (1392). «مبالغه؛ تصویری فراتر از خیال». پژوهشنامهی نقد ادبی و بلاغت، 2 (2)، 95-114. https://doi.org/10,22059/jlcr.2014,50571
مشکین‏نامه. (1386). طومار نقالی حسین بابامشکین. به‌اهتمام داود فتح‌علی‌بیگی، تهران: نمایش.
نوروزی، مسیح. (1385). «وجوه فانتاستیک در تصاویر واقعی؛ نگاهی به ملزومات اقتباس برای انیمیشن». کتاب ماه کودک و نوجوان، ۱۰ (107 و 108)، 68-72.  https://ensani.ir/fa/article/330165
وطواط، رشیدالدین محمد کاتب‌بلخی. (1363). حدائق السحر فی دقائق الشعر. تصحیح عباس اقبال‌آشتیانی، تهران: سنایی و طهوری.

Dwight V. Swain, Joye R. Swain. (1997). Film Scriptwriting: A Practical Manual. New York: Hastings House.