نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی. دانشگاه شهرکرد. شهرکرد، ایران

2 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهرکرد. شهرکرد، ایران

3 دانشیار گروه مشاوره و راهنمایی دانشگاه شهرکرد. شهرکرد. ایران

چکیده

سلیگمن (Seligman) بنیان‌گذار روان‌شناسی مثبت‌گرا، مؤلفه‌های مختلفی از جمله شادی، امید، خوش‌بینی، تاب‌آوری و خودکارآمدی را به‌عنوان عناصر کلیدی خوشبختی و رفاه روان‌شناختی معرفی کرده است. توجه به مؤلفه‌های روان‌شناسی مثبت‌گرا و انعکاس آن‌ها در آثار کودکان و نوجوانان، نقش مهم و تعیین‌کننده‌ای در زندگی آن‌ها دارد. در این پژوهش، با استفاده از روش توصیفی‌تحلیلی، اشعار منتخب نوجوان براساس مؤلفه‌های روان‌شناسی مثبت‌گرا بررسی و تحلیل شده است. اشعار بررسی‌شده از مجموعه اشعار نوجوان امروز، انتشارات کانون پرورش فکری کودک و نوجوان است. نتایج پژوهش نشان داد که از میان مؤلفه‌های روان‌شناسی مثبت‌گرا در میان حدود چهارصد نمونه شعری از مجموعه اشعار نوجوان، مولفه‌ی امید و امیدواری با 57 نمونه، شادی با 43 نمونه و تاب‌آوری با  پانزده نمونه، بیشترین و خودکارآمدی با سیزده و خوش‌بینی با  یازده نمونه، کمترین استفاده و کاربرد را داشته ‌است. در مجموعه اشعار شاعرانی چون: مهدیه نظری (نه نمونه)، داود لطف‌الله (هفت نمونه) و افسانه شعبان نژاد (شش نمونه)، مؤلفه‌ی امید و امیدواری بیشترین کاربرد و بسامد را داشته است و در شعر شاعرانی چون مهدی مرادی، محمود پوروهاب، کمال شفیعی، حامد محقق، داود لطف‌الله و منیره هاشمی مؤلفه‌های تاب‌آوری و خوش‌بینی مشاهده نشده است. فاضل ترکمن (سه نمونه) و جمال‌الدین اکرمی (سه نمونه) در مقایسه با دیگر شاعران از مؤلفه‌ی خودکارآمدی بیشتر استفاده کرده‌اند.
 
 
 

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A Look at the Components of Positive Psychology in Selected Poems for Young Adults

نویسندگان [English]

  • Yasamin Zandiyeh 1
  • Sajad Najafibehzadi 2
  • Zabihollah Kaveh 3

1 M.A. Student in Persian Language and Literature, Shahrekord University, Shahrekord, Iran. ‎

2 Assistant Prof in Persian Language and Literature, Shahrekord University, ‎Shahrekord, Iran

3 Associate Prof in Counseling and Guidance, Shahrekord University, Shahrekord , Iran. ‎

چکیده [English]

Positive psychology is a scientific approach that studies and examines human thoughts, behaviors, and emotions. Instead of focusing on weaknesses, it seeks positive aspects and human strengths. In other words, positive psychology is the empirical study of the actions that ordinary people perform in their daily lives to foster personal growth and success. One of the most influential and effective means of conveying the components of positive psychology to adolescents is through poetry. Delivering significant life concepts and psychological components in rhythmic and appealing verse is one of the major tasks of literature, particularly in children’s and adolescent literature. Adolescent poetry contains ideas and meanings that, beyond mere entertainment, can shape thought and create a distinct and influential personality in the individual. Through poetry, many essential concepts of adolescent development can be conveyed indirectly to readers. In today’s world, adolescents spend most of their time in virtual spaces and playing various computer games, a fact that worries many parents. The imaginative and enchanting world of poetry can greatly help adolescents learn important life principles and distance themselves from the virtual world. Without adult intervention, and by identifying with the characters of poems and stories, adolescents can overcome some of their problems to a certain extent. Considering the significance of these points, the present study aims to investigate the components of positive psychology in selected poems for young adults, to determine the extent to which poets have paid attention to vital life issues such as joy, hope and optimism, resilience, and self-efficacy. The main research questions are as follows: How are the components of positive psychology—hope, self-efficacy, optimism, happiness, and resilience—used in selected adolescent poems? Which of these mentioned components appears most frequently in adolescent poetry?
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hope and optimism
  • resilience and self-efficacy
  • positive psychology
  • happiness
  • young adult ‎poetry
آصف‌نیا، اعظم و همکاران. (1395). «مولفه‌های روان‌شناسی مثبت در داستان‌های مثنوی و کاربرد آن در تربیت نوجوانان».  ادیان و عرفان، 49(1)، 21-46. DOI:10.22059/jrm.2016.60537
آلن، کار. (1387). روانشناسی مثبت، علم شادمانی و نیرومندیهای انسان. ترجمه‌ی شریفی، تهران: سخن.
ابراهیمی، جعفر. (1394). پرنده خواهر من است. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
احمری، حسین؛ غلامحسین‌نژاد، مریم. (1394). «تأثیر امیدواری به خدا در سعادت دنیوی و اخروی فرد و عوامل دستیابی به آن». بصیرت و تربیت اسلامی، 12(33)، 55-74.
اعرابیان، اقدس. (1395). «تاب‌آوری». اطلاع رسانی آموزشی پژوهشی، ۱۰(37-38)، 31-36. 
اکرمی، جمال‌الدین. (1394). شاعری در باغ وحش. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
برزگر‌خالقی، محمدرضا. (1389). «غم و شادی از دیدگاه مولانا». نامه‌ی فرهنگستان، 11 (4)،41.
 https://ensani.ir/fa/article/191755
بهادری‌خسروشاهی، جعفر؛ هاشمی‌نصرت‌آباد، تورج. (1390). «رابطه‌ی امیدواری و تاب‌آوری با بهزیستی روان‌شناختی در دانشجویان». اندیشه و رفتار در دوران شناسی بالینی، ۶ (22)، 41-50.
https://www.magiran.com/paper/1023330
پورسردار، فیض‌الله و همکاران. (1391). «تأثیر شادی بر سلامت روانی و رضایت از زندگی؛ یک مدل روان‌شناختی از بهزیستی». دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، ۱۶ (۲)، 139-147.
 https://brieflands.com/journals/jkums/articles
پوروهاب، محمود. (1394). سکوت خیس درختان. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
پیرنی، منصور. (1392). «نگاهی به شعر حافظ با رویکرد روان‌شناسی مثبت‌نگر مارتین سلیگمن». همایش پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی، دوره‌ی برگزاری 7.
ترکمن، فاضل. (1394). هیچ عشق تازهای جدید نیست. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
حامدی‌نسب، صادق و همکاران. (1397). «بررسی نقش واسطه‌ای خوش‌بینی علمی دانش‌آموزان در رابطه‌ی بین خوش‌بینی علمی مدرسه و خودکارآمدی دانش‌آموزان». پژوهش‌نامه‌ی روانشناسی مثبت، 3 (3)، 47-60.  
 DOI:10.22108/PPLS.2018.100361.1000
حسینعلی‌زاده، آسیه. (1399). «تحلیل و بررسی مولفه‌های روان‌شناسی مثبت‌نگر در بوستان سعدی بر اساس نظریه‌ی مارتین سلیگمن». کنفرانس علمی پژوهشی رهیافت‌های نوین در علوم انسانی ایران، دوره‌ی 5.
حصارکی، محمدرضا؛ خطیب‌نیا، مهین. (1401). «بررسی مولفه‌های روان‌شناسی مثبت‌گرا در اشعار سبک خراسانی».  روان‌شناسی تحلیلی‌شناختی، ۱۳ (48)، 83-96. DOI:20.1001.1.28222476.1401.13.48.7.9
حمزه‌ای، رودابه. (1394). همنوازی نسیم و برگ. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
رشوانلو، فرهاد و همکاران. (1391). «خوش‌بینی و عزت‌نفس در نوجوانان دختر: نقش سبک‌های هویت». روانشناسی کاربردی، 6 (3)، 73-90.   DOI:20.1001.1.20084331.1391.6.3.3.9 
رضایی، مریم؛ گلستانه، سیدموسی. (1392). «بررسی ارتباط تاب‌آوری با نیازهای روان‌شناختی نوجوانان». کنگره سراسری روانشناسی کودک و نوجوان. https://sid.ir/paper/829508/fa
شعبان‌نژاد، افسانه. (1394). یک شعر بیطاقت. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
شهبازی‌حسابی، شهلا. (1394). نامههای خیس. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
صادقی‌نیری، رقیه؛ الهیاری‌نژاد، مریم. (1392). «مثبت‌اندیشی و خوش‌بینی در نهج البلاغه». پژوهشنامه نهج‌البلاغه، ۱ (1)، 63- 73.   https://www.sid.ir/paper/478407
طهماسیان، کارینه؛ اناری، آسیه. (1388). «رابطه بین ابعاد خودکارآمدی و افسردگی در نوجوانان». روانشناسی کاربردی،  ۳ (1)، 83-93. https://apsy.sbu.ac.ir/article-94809
عامری، مهدی؛ علی‌محمدی، داوود. (1399). «بررسی رابطه‌ی بین مهارت‌های زندگی و امید به زندگی در نوجوانان». کنفرانس بینالمللی حقوق، روانشناسی، علوم تربیتی و رفتاری. https://civilica.com/doc/1118958
لطف‌الله، داود. (1387). کسی ابرها را تکان میدهد. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
معدنی‌پور، کبری و همکاران. (1390). «رابطه سبک دلبستگی با خوش ‌بینی و احساس تنهایی در دانش‌آموزان 12-9 سال شهر کرج». سلامت و روانشناسی، 1 (1)، 96-110.https://www.magiran.com/paper/1152349
مهرپرور، ملیحه. (1394). ستارهها که بیفتند. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
موسویان، انسیه. (1394). چهارشنبههای بستنی. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان
نیک‌طلب، بابک. (1394). با فرفرهها به شادی باد بگرد. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
نظری، مهدیه. (1394). درخت‌ها برای تو پرنده‌ها برای من. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
هاشمی، سیدسعید. (1394الف). از نوک خودکار من گل میچکد. تهران: کانون پرورش فکری.
هاشمی، منیره. (1394ب). قطار چهارشنبه. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
Callina, K. S., Snow, N., & Murray, E. D. (2017). The history of philosophical and psychological perspectives on hope: Toward defining hope for the science of positive human development. In M. W. Gallagher, & S. J. Lopez (Eds.). The Oxford handbook of hope (pp. 9–26). New York, NY: Oxford University Press
Giacomoni, C.H., de Souza, L.K., & Hutz, C.S. (2014). O conceito de felicidade em crianças. Psico-USF, (19), 143–153.
Grazzani, I., Agliati, A., Cavioni, V., Conte, E., Gandellini, S., Lupica Spagnolo, M., Ornaghi, V., Rossi, F. M., Cefai, C., Bartolo, P., Camilleri, L., & Oriordan, M. R. (2022). Adolescents' Resilience During COVID-19 Pandemic and Its Mediating Role in the Association Between SEL Skills and Mental Health. Frontiers in psychology, (13), 801761.
Kim, D. H., Bassett, S. M., So, S., &Voisin, D. R. (2019). "Family stress and youth mental health problems: self-efficacy and future orientation mediation". American Journal of Orthopsychiatry,  (89), 125–133.
Scheier, M. F., & Carver, C. S. (2018). "Dispositional optimism and physical health: A long look back, a quick look forward". American Psychologist, 73(9), 1082–1094.
Scheier, M. F., Swanson, J. D., Barlow, M. A., Greenhouse, J. B., Wrosch, C., & Tindle, H. A. (2021). "Optimism versus pessimism as predictors of physical health: A comprehensive reanalysis of dispositional optimism research". American Psychologist, 76(3), 529–548.
Seligman, M. (2018). "PERMA and the building blocks of well-being". journal of positive psychology. (13), 333–335.
Seligman, M. E. P., & Csikszentmihalyi, M. (2000). "Positive psychology: An introduction". American Psychologist, 55(1), 5–14.
Ungar, M. (2011). "The social ecology of resilience: addressing contextual and cultural ambiguity of a nascent construct". American Journal of Orthopsychiatry, (81), 1–17.
Yang, D., Zheng, G., Wang, H., & Li, M. (2022). "Education, Income, and Happiness: Evidence from China". Front. Public Health, (10), 855327.