نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• افسون امینی ¹
• داود اسپرهم ²
• مریم جلالی ³

¹ دانشجوی دکتری علامه طباطبایی

² استادتمام دانشگاه علامه

³ استادیار دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

چکیده
در مقاله حاضر به بررسی اهمیت عنصر خیال در ادبیات کودک از منظر میان‌رشته‌ای پرداخته شده است. بر اساس دیدگاه‌های جامعه‌شناسان و نظریه‌پردازان، کودکی ساخته و پرداخته فرهنگ‌ها و ایدئولوژی‌های مختلف است و مفهوم آن در هر جامعه متغیر است. ادبیات کودک، از رشته‌های مختلفی چون روان‌شناسی، فلسفه، زبان‌شناسی و علوم تربیتی بهره‌مند می‎شود. یکی از عناصر کلیدی در آثار ادبی برای کودکان، خیال است که نقش حلقه‎ی ارتباط میان دنیای محسوسات و معقولات را ایفا می‌کند. در فلسفه، عرفان و روان‌شناسی، خیال به عنوان واسطه‌ای بین جهان مادی و عالم معقول شناخته می‌شود که در آن، تخیل و خلاقیت نقش محوری دارند. در ادبیات کودک، خیال به عنوان نیروی محرک در آفرینش هنری، توسعه‎ی مهارت‌های زبانی، تقویت خلاقیت، و ابزار مقابله با ترس‌ها و نیازهای روانی کودکان شناخته می‌شود. این مقاله نشان می‌دهد که خیالی که در فلسفه، عرفان و روان‌شناسی مورد بررسی قرار می‌گیرد، شباهت‌های زیادی با خیال کودکانه دارد و می‌تواند به عنوان حلقه‌ای میان‌رشته‌ای، نقش مهمی در توسعه‎ی ادبیات کودک و فهم عمیق‌تر نیازهای روانی و شناختی آنان ایفا کند. در نتیجه، شناخت و توجه به عنصر خیال در ادبیات کودک، به عنوان یکی از پایه‌های اساسی در طراحی و تولید آثار ادبی برای کودکان، بایسته است مدنظر قرار گیرد.
واژه‌های کلیدی: ادبیات کودک، خیال، روان‌شناسی، عرفان، فلسفه.

کلیدواژه‌ها

• ادبیات کودک
• خیال
• روان‌شناسی
• فلسفه
• عرفان

موضوعات

• ادبیات کودک و نوجوان ایران

عنوان مقاله [English]

Imagination, an interdisciplinary concept in children's literature

نویسندگان [English]

• Afsoon Amini ¹
• davood sparham ²
• maryam jalali ³

¹ Allameh Tabatabaei PhD student

² Professor of Allameh University

³ Assistant Professor, Shahid Beheshti University

چکیده [English]

Abstract
This study examines the pivotal role of imagination in children's literature through an interdisciplinary lens. Building on the insights of sociologists and critical theorists, childhood is understood not as a fixed biological stage but as a socio-cultural construct shaped by diverse ideologies and historical contexts. Accordingly, the concept of childhood varies across societies and temporal frameworks. Children’s literature emerges as an inherently interdisciplinary field, drawing upon psychology, philosophy, linguistics, and educational theory to inform both its content and pedagogical function. Among its core aesthetic and cognitive elements, imagination occupies a central position in children's literary texts. It operates as a dynamic interface between the sensible and the intelligible realms—facilitating the child’s engagement with abstract concepts through concrete, narrative experiences. In philosophical, mystical, and psychological traditions, imagination is conceptualized as a liminal faculty that mediates between material reality and the metaphysical or symbolic order, with creativity and mental representation at its core. Within the domain of children’s literature, imagination serves not merely as a literary device but as a cognitive and emotional catalyst: fostering linguistic development, stimulating creative capacities, and offering symbolic strategies for processing fear, desire, and internal conflict. This article argues that the notion of imagination, as theorized in philosophical, mystical, and psychological discourses, bears significant parallels to the imaginative structures found in childhood. As such, imagination constitutes a potent interdisciplinary bridge—capable of enriching the theoretical foundations of children’s literature while deepening our understanding of the developmental and affective dimensions of childhood.
Keywords: children’s literature, imagination, psychology, mysticism, philosophy, interdisciplinary studies.

کلیدواژه‌ها [English]

• Children's literature
• fantasy
• psychology
• philosophy
• mysticism